تحلیل راهبردی جنگ تحمیلی 12 روزه: رویکرد واقع گرایی ساختاری و ژئواکونومیک (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
جنگ تحمیلی 12روزه 1404 را نمی توان صرفاً یک اقدام محدود نظامی بر علیه ایران دانست بلکه باید آن را در بستر رقابت های ژئوپلیتیکی جهانی، منازعات انرژی و تلاش غرب برای بازتعریف نظم نوین در آسیای غربی تحلیل کرد. این پژوهش با رویکرد واقع گرایی ساختاری و ژئواکونومیک، تلاش دارد ابعاد ژئوپلیتیکی و اقتصادی این رخداد را واکاوی کرده و پیامدهای آن را برای امنیت ملی ایران توضیح دهد. بیان مسئله در این است که ایران در مواجهه با ترکیب فشارهای سخت نظامی و فشارهای نرم اقتصادی سیاسی نیازمند راهبردی چندلایه است. شکاف پژوهش در ادبیات موجود نیز به فقدان تحلیل یکپارچه امنیتی اقتصادی در بررسی چنین بحران هایی بازمی گردد. روش شناسی پژوهش مبتنی بر تحلیل کیفی منابع دست اول شامل اسناد بین المللی، گزارش های اندیشکده های غربی، و داده های ثانویه از خبرگزاری ها و مراکز پژوهشی معتبر است. مراحل تحلیل در چهار گام شامل تبیین زمینه های ژئوپلیتیکی حمله، بررسی مواضع قدرت های بزرگ و منطقه ای، تحلیل راهبردهای ایران، و ارائه پیشنهادهای سیاستی در سطوح داخلی، منطقه ای و جهانی تنظیم شده است. یافته ها نشان می دهد که بازدارندگی پایدار ایران مستلزم ترکیبی از اصلاحات اقتصادی داخلی، بازتعریف دیپلماسی منطقه ای و بهره گیری فعال از حقوق بین الملل است. در سطح داخلی، اصلاح ساختار بودجه و کاهش وابستگی به نفت، تقویت صندوق های معیشتی هوشمند، حمایت از زنجیره تولید کالاهای اساسی، و توسعه صنایع دفاعی و دانش بنیان ضروری است. همچنین، حرکت به سوی اقتصاد صادرات محور و متنوع سازی بازارهای هدف همراه با بازسازی سرمایه اجتماعی و حکمرانی مشارکتی، بستر اصلی بازدارندگی نرم و اعتماد ملی را فراهم می سازد. نتیجه گیری این است که امنیت ملی ایران صرفاً در میدان نظامی تعیین نمی شود بلکه به همان میزان در عرصه حکمرانی اقتصادی، دیپلماسی هوشمند و روایت سازی جهانی شکل می گیرد. پیشنهادهای سیاستی این پژوهش تأکید دارد که بدون پیوند میان بازدارندگی سخت و نرم، و بدون اصلاحات داخلی به ویژه در حوزه اقتصادی و اجتماعی، امکان عبور موفق از بحران های مشابه فراهم نخواهد شد.Strategic Analysis of the 12-Day Imposed War on Iran: A Structural Realism and Geoeconomic Approach
The twelve-day imposed war of 2025 against Iran cannot be regarded merely as a pure military operation; rather, it must be analyzed within the broader context of global geopolitical rivalries, energy disputes, and the West’s attempts to redefine the emerging New Order in West Asia. This study, adopting a structural realist and geoeconomic perspective, seeks to examine the geopolitical and economic dimensions of this conflict and to assess its implications for Iran’s national security. The central research problem lies in the necessity for Iran to develop a multilayered strategy in response to the combination of hard military pressures and soft economic-political coercion. The research gap in the existing literature stems from the absence of an integrated security–economic analysis of crises of this kind. The methodology is based on qualitative analysis of primary sources, including international legal documents, reports from Western think tanks, and secondary data from reputable news agencies and research centers. The analytical process proceeds in four stages: (1) identifying the geopolitical context of the attack, (2) examining the positions of major powers and regional actors, (3) analyzing Iran’s strategic options, and (4) formulating policy recommendations at domestic, regional, and international levels. Findings reveal that sustainable deterrence for Iran requires a combination of domestic economic reforms, redefined regional diplomacy, and active engagement with international law. At the domestic level, restructuring the national budget and reducing oil dependency, strengthening targeted welfare funds, supporting supply chains of essential goods, and expanding defense-oriented and knowledge-based industries are essential. Furthermore, transitioning toward an export-oriented economy, diversifying markets, and rebuilding social capital through participatory governance provide the foundation for soft deterrence and national resilience. The study concludes that Iran’s national security is not solely determined on the military battlefield but equally shaped in the domains of economic governance, smart diplomacy, and global narrative-building. The policy recommendations underscore that without bridging hard and soft deterrence - and without comprehensive domestic reforms, particularly in economic and social spheres - Iran will struggle to navigate future crises successfully.
تبلیغات
