طراحی الگوی برنامه ریزی و توسعه اکوتوریسم در زمینه امنیت اقتصادی مناطق مرزی استان اردبیل (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
زمینه و هدف : اکوتوریسم در سال های اخیر به عنوان ابزاری مؤثر برای توسعه پایدار در مناطق مرزی، با اهدافی چون توانمندسازی اقتصادی و حفظ منابع طبیعی مطرح شده است. استان اردبیل با ویژگی های اقلیمی و فرهنگی منحصربه فرد، ظرفیت مناسبی برای بهره برداری از این الگو دارد. این پژوهش به طراحی مدلی جامع برای توسعه اکوتوریسم با تأکید بر امنیت اقتصادی در مناطق مرزی استان اردبیل می پردازد. روش شناسی : پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی اجرا شد. در مرحله کیفی، از نظریه داده بنیاد برای شناسایی مؤلفه ها استفاده شد. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۲ نفر از خبرگان جمع آوری و با نرم افزار ATLAS.ti 24 تحلیل شد. در مرحله کمی، پرسش نامه ای بر پایه یافته های کیفی بین ۱۷۷ نفر توزیع و داده ها با ضریب همبستگی اسپیرمن در SPSS 26 تحلیل شدند. یافته ها : نتایج نشان داد متغیرهایی چون آموزش و توانمندسازی، بازاریابی و اطلاع رسانی، برندسازی، فناوری و نوآوری، ظرفیت های طبیعی و فرهنگی و شبکه سازی نهادی بیشترین ارتباط معنادار را با ارتقاء امنیت اقتصادی دارند. مشارکت و حکمرانی محلی ضعیف ترین رابطه را نشان داد. نتیجه گیری و پیشنهادات : مدل مفهومی ارائه شده، الگویی یکپارچه از تعامل عوامل علّی، زمینه ای و مداخله گر با راهبردها و پیامدها ارائه می دهد که در مناطق مرزی می تواند راهنمایی اثربخش برای سیاست گذاران باشد. این مدل نشان می دهد ارتقاء امنیت اقتصادی نیازمند نگاهی سیستمی، تقویت ظرفیت های نرم افزاری و بهره گیری از رویکردهای مشارکتی است. همچنین تقویت برند منطقه ای، سرمایه گذاری در آموزش و اتصال تولیدکننده محلی به زنجیره ارزش گردشگری از مسیرهای کلیدی دست یابی به توسعه پایدار در مناطق مرزی است. نوآوری و اصالت : این پژوهش با تلفیق نظریه داده بنیاد و تحلیل آماری، در تلاش است تا مدلی بومی شده و چندبعدی از تعامل اکوتوریسم و امنیت اقتصادی در مناطق مرزی ارائه دهد که قابلیت تطبیق در سطح ملی و بین المللی داشته باشد.Designing a Planning and Development Model for Ecotourism in the Context of Economic Security in the Border Regions of Ardabil Province
Context and Purpose : In recent years, ecotourism has emerged as a practical tool for sustainable development in border regions, aiming to promote economic empowerment and conserve natural resources. Ardabil Province, with its unique climatic and cultural features, holds significant potential for applying this model. This study aims to design a comprehensive model for ecotourism development with a focus on enhancing economic security in Ardabil’s border areas.
Design/methodology/approach : The research followed a sequential exploratory mixed-methods design. In the qualitative phase, grounded theory was used to identify key components. Data were collected through semi-structured interviews with 22 experts and analyzed using ATLAS.ti 24. In the quantitative phase, a questionnaire based on the qualitative findings was distributed among 177 participants, and data were analyzed using Spearman’s correlation coefficient in SPSS 26.
Findings : The results showed that variables such as education and capacity building, marketing, branding, technology and innovation, natural and cultural assets, and institutional networking had strong, significant correlations with enhanced economic security. In contrast, local participation and governance showed the weakest relationship.
Conclusion : The conceptual model presents an integrated framework showing the interaction of causal, contextual, and intervening factors with strategies and outcomes. This model can effectively guide policymaking in border regions. It highlights that improving economic security requires a systemic approach, stronger soft capacities, and participatory methods. Additionally, enhancing regional branding, investing in training, and linking local producers to the tourism value chain are key to achieving sustainable development.
Originality/value : By combining grounded theory with statistical analysis, this study offers a localized, multi-dimensional model of the ecotourism–economic security relationship in border regions, adaptable at national and international levels.
تبلیغات
