سفینه

سفینه

سفینه سال هفتم تابستان 1389 شماره 27 «ویژه قرآن»

مقالات

۱.

نگاهى به تاریخ قرآن

نویسنده: مترجم:

کلید واژه ها: عثمانجمع قرآنجان برتناختلاف قرائت هاحدیث سبعة احرفدیدگاه شیعه در باب قرآن

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۴۵ تعداد دانلود : ۲۹۰
به عقیده نویسنده، انگیزه عثمان در جمع قرآن، هراس از گسترش اختلاف قرائت ها در میان مسلمانان بود که مبادا آن اختلاف، مسلمانان را چون یهودیان و مسیحیان بر سر کتابشان به اختلاف دچار سازد. پیش از او، ابوبکر آیات قرآنرا گرد آورد، ولى آن مجموعه را منتشر نکرد، عثمان که از فقدان مصحف واحد در میان مسلمانان احساس خطر مى کرد، قرآنِ گردآورى شده ابوبکر را انتشار داد. مترجم در چند مورد، نقدهایى بر کلام جان برتن بیان کرده است، ازجمله: روایت زهرى در کتاب المصاحف، نظر شیعیان در مورد قرآن، روایات نزول قرآن به هفت حرف، نزول قرآن به لهجه قریش، تبدیل کلمات قرآن به مترادف آنها.
۲.

وجوه و مصادیق واژه هاى «ماء» و «سماء» در قرآن

نویسنده:

کلید واژه ها: آگاهیبرکتشعورآبآسمانمفردات قرآنعرشسماءماءمعنا و مصداق

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۷۵ تعداد دانلود : ۲۶۱
معانى واژه هاى «ماء» و «سماء»، در این مقاله مورد بررسى است. «ماء» در قرآن، در دو بُعد مادّى و معنوى مطرح شده است. در بعد مادى، مصادیقى مثل آب نوشیدنى، باران و نطقه؛ و در بعد معنوى، مصادیقى مثل: حامل عرش الهى، پاداش استقامت در راه حق و مایه تألیف قلوب دارد. کلمه «سماء» نیز در اصل به معناى رفعت و بلندى است. در قرآن، این کلمه نیز دو بُعد مادّى و معنوى دارد: مادّى یعنى آسمان که همگان مى بینند. معنوى، مانند غیب و ملکوت.
۳.

جایگاه تأویل در روایات تفسیرى امام سجاد علیه السّلام

کلید واژه ها: تأویلمصداقتفسیر مأثورامام سجاد (ع)امامت در قرآنمهدویت در قرآن

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تفسیر و علوم قرآن تفسیر قرآن کلیات انواع تفسیر وتأویل
  2. حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی حدیث و علوم حدیث حدیث معارف حدیثی موارد دیگر قرآن و تفسیر در روایات
تعداد بازدید : ۱۳۳۲ تعداد دانلود : ۵۵۲
بخش قابل توجهى از روایات تفسیرى را که از امام سجاد 7 برجاى مانده، تأویل آیات و ارائه مصادیق آنها تشکیل مى دهد. این روایات نقش تعیین کننده اى در بازسازى عقاید جامعه پس از شهادت سید الشهداء 7 دارد، در این گفتار، فزونىِ روایات تأویلى و تعیین مصادیق آیات، بر پایه مخاطب و فضاى صدور روایات تحلیل شده است. نگارنده، نمونه هایى از موضوع هاى این روایات را بدین سان برمى شمارد: بازسازى بنیان تفکّر ولایت مدار، ترسیم محورهاى تفکّر مهدوى، تعیین مصادیق آیات.
۴.

تعلیقات آیت الله جعفرى بر اصول کافى، هفده باب از کتاب الحجّة

مترجم: نویسنده:

کلید واژه ها: ابوذرواقفهسلمانتاریخ شیعه قرن دوم هجری (هشتم میلادی)کتاب الحجة کافی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۰۲ تعداد دانلود : ۳۳۵
آیت الله شیخ محمّد رضا جعفرى ضمن ترجمه انگلیسى کتاب اصول کافى، تعلیقات ارزشمندى بر آن افزوده است. در این گفتار، تعلیقات نگارنده بر هفده باب کافى آمده است. نگارنده در این تعلیقات، درباره سلیمان و ابوذر، حکومت عبّاسیان، نام بعضى از راویان احادیث، و درون مایه احادیث، نکات مهمّى بیان کرده است.
۵.

نقش فناورى اطلاعات و ارتباطات در ترویج فرهنگ قرآن

کلید واژه ها: فناوری اطلاعات و ارتباطاتقرآن در جهان معاصراینترنت ـ آسیب شناسیاینترنت ـ راهکارها

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۷۷ تعداد دانلود : ۴۶۰
نگارنده این گفتار را با بررسى تأثیر فناورى اطلاعات و ارتباطات در فهم قرآن آغاز مى کند، ازجمله: ذخیره و بازیابى آسان اطلاعات، ایجاد ارتباط در فضاى مجازى و حفاظت نسخه هاى خطى قدیمى. پس از آن به راهکارهاى استفاده بهینه از اینترنت در ترویج فرهنگ قرآنى اشاره مى کند به دو روش. یکى: مراجعه به موتورهاى جستجو. دوم: مراجعه به فضاهاى طبقه بندى موضوعى در اینترنت. آنگاه تحت عنوان راهکارهاى بهینه سازى شناخت و دسترسى اطلاعات قرآنى، چهار مورد از این راهکارها را بیان مى دارد. آسیب شناسى سایت ها و وبلاگ هاى قرآنى (ازجمله روزآمد نشدن و ارتباط یک سویه)، و پس از آن راهکارهاى بهینه سازى این سایت ها و وبلاگ ها و مانند: مخاطب محورى، پاسخ به پرسش ها، توجّه به ابعاد جهانى قرآن، توسعه وبلاگ هاى تخصصى و موضوعى (گروهى) عنوان دیگر است. و سرانجام، پیشنهادهاى خاصّ نویسنده پایان بخش گفتار است.
۶.

معرفی کتاب تفسیر مصباح الهدى

کلید واژه ها: علمای خراسانمصباح الهدی (کتاب)تهرانی، جوادتفسیر قرآن ـ تفاسیر شیعه

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۹۳ تعداد دانلود : ۲۷۸
نگارنده در این گفتار، تفسیر مصباح الهدى نوشته میرزا جواد تهرانى را شناسانده، شیوه تفسیرى و درونمایه آن را مرور مى کند. شرح حال مختصر میرزا جواد تهرانى نیز در این گفتار آمده است.
۸.

حقوق مسلمین؛ موسوعه قانونى در ارتباط با مسلمانان شیعى

کلید واژه ها: ترجمه متون دینیشرایع الاسلام (کتاب)محقق حلی

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی کلام فرق و مذاهب تشیع
  2. حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی فقه و اصول فقه اندیشه و فقه سیاسی فقه سیاسی مفاهیم فقه سیاسی حقوق بشر
تعداد بازدید : ۵۹۶ تعداد دانلود : ۲۷۹
این گفتار، ترجمه مقدّمه امِده کِرى بر ترجمه فرانسوىِ کتاب شرایع الاسلام محقق حلّى است. کِرى ـ که در اواخر قرن 19 میلادى، این ترجمه را به سامان رسانده ـ در مقدّمه خود، به تاریخ فقه و حقوق اسلامى اشاره مى کند، ازجمله: شیخ مفید، شیخ طوسى، سید مرتضى. سپس به تفصیل در مورد شرح حال محقق حلّى و شناسایى کتاب شرایع الاسلام مى پردازد. نگاه خاصّ برون دینى به فقه شیعى را در این گفتار مى توان یافت.
۱۰.

تعلیقات ابن عتایقى بر تفسیر على بن ابراهیم قمى: مباحث کلامى

کلید واژه ها: تفسیر علی بن ابراهیم قمی (کتاب)علی بن ابراهیم قمی (قرن چهارم)تفسیر مأثور شیعهعبدالرحمان ابن عتایقی حلی (قرن هشتم)مباحث تفسیری تفسیر قمیمباحث کلامی تفسیر قمیکلام امامیه

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۹۲ تعداد دانلود : ۲۲۷
ابن عتایقى حلّى (متوفى 786 هجرى)، از دانشمندان قرن هشتم حِلّه و صاحب آثار فراوانى است که بیشتر آنها تاکنون چاپ نشده است. یکى از آثار چاپ نشده او، خلاصه اى است که از تفسیر علىّبن ابراهیم قمى (دانشمند شیعى قرن چهارم هجرى) فراهم آورده و نزدیک به یکصد و پنجاه مورد تعلیقه بر آن افزوده است. در این گفتار، 24 تعلیقه ابن عتایقى در مباحث کلامى براساس دو نسخه خطى از تفسیر مزبور آمده است.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۶۴