مطالب

مساله عقل و دین از اساسی ترین موضوعات فلسفه و کلام بوده و هست. یکی از راههایی که در حل این تعارض پیشنهاد شده است نظریه اسطوره زدایی رودلف بولتمان است. بنا بر نظر وی، بسیاری از مطالب مطرح شده در کتاب مقدس مبتنی بر دید اسطوره ای به جهان است که قابل پذیرش نبوده و باید با زدودن پرده اسطوره ها به لب و مغز پیام وجودی نهفته در آن دست یابیم. این مقاله با روش وصفی تحلیلی و کتابخانه ای به بررسی و شرح نظریه اسطوره زدایی بولتمان پرداخته، و کارآمدی آن را در رسیدن به هدف خود ارزیابی میکند.با بررسی استدلالهای بولتمان مشخص می شود که مقصود وی از اسطوره زدایی نمیتواند راه حلی برای تعارض دین و عقل باشد و حتی ممکن است به قربانی شدن ابعاد قدسی دین بیانجامد.

هدف: پژوهش حاضر، طراحی الگوی برنامه درسی ایرانی-اسلامی آسیب های دانش معلمان بر اساس متغیرهای جمعیت شناختی بود. روش: روش پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا، کیفی از نوع تحلیل محتوا بود. جامعه هدف این پژوهش شامل خبرگان و صاحبنظران دانشگاهی بود و همچنین تحلیل اسناد آموزشی و برنامه های درسی به عنوان منبع داده ای اضافی مورد استفاده قرار گرفت تا اطلاعات جامع تری درباره عوامل موثر بر آسیب های دانش حاصل شود. تعداد نمونه پژوهش طبق قاعده اشباع نظری با 21 نفر خاتمه یافت. جهت نمونه گیری نیز از روش نمونه گیری هدفمند استفاده شد. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه ساختاریافته بود. جهت تجزیه وتحلیل اطلاعات از روش تحلیل محتوا و نرم افزار MAXQDA استفاده شد. یافته ها: در این پژوهش، الگوی پارادایمی ایرانی-اسلامی بر پایه ارزش های توحیدی، انعطاف پذیری، بومی سازی و توجه به متغیرهای جمعیتی طراحی شد. این الگو قادر است ضمن کاهش آسیب های دانش معلمان در ابعاد شناختی، عاطفی و روانی-حرکتی، کیفیت آموزش را ارتقا دهد و به توسعه پایدار آموزشی منجر شود. همچنین الگوی پیشنهادی مناسب ترین است زیرا بومی و پاسخگوی نیازهای ایرانی- اسلامی است و می تواند به توسعه پایدار آموزشی کمک کند.

هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی تمرینات ادراکی حرکتی جانستون و رامون و فعالیت حرکتی مبتنی با الگودهی ویدئویی بر رشد حرکتی و کارکرد اجرایی کودکان دارای اختلال یادگیری بود. روش: پژوهش حاضر از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری آن شامل تمام دانش آموزان ۷ تا ۱۰ساله دارای اختلال یادگیری شهر تهران بودند که تعداد ۳۰ نفر به صورت در دسترس انتخاب، سپس به صورت تصادفی ساده به ۳ گروه ۱۰ نفره تقسیم شدند. برای جمع آوری داده ها از آزمون مهارت های حرکتی درشت – نسخه دوم، پرسش نامه کارکردهای اجرایی بریف و تست ویسکانسین استفاده شد. گروه مداخله اول تمرینات ادراکی-حرکتی جانستون و رامون و گروه مداخله دوم فعالیت بدنی مبتنی با الگودهی ویدئویی را به مدت ۲ ماه، هفته ای ۳ جلسه اجرا کردند، در حالی که گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرده و به فعالیت های روزمره خود ادامه داد. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها: تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که تمرینات ادراکی-حرکتی جانستون و رامون بر رشد حرکتی شامل، مهارت جابجایی (96/7=F، 002/0>P، 37/0=2ƞ)و مهارت کنترل شئ (37/4=F، 02/0>P، 24/0=2ƞ) و کارکرد اجرایی، شامل مهارت های تنظیم رفتار (07/6=F، 007/0>P، 31/0=2ƞ)، مهارت فراشناختی (84/6=F، 004/0>P، 33/0=2ƞ) و خطا درجاماندگی (05/8=F، 002/0>P، 37/0=2ƞ) تأثیر معناداری داشته است، اما بین تمرینات ادراکی-حرکتی جانستون و رامون و تمرینات حرکتی الگودهی ویدئویی بر رشد حرکتی و کارکرد اجرایی تفاوت معناداری وجود ندارد؛ به جز در مولفه جابجایی، گروه جانستون و رامون بهتر بودند (004/0=P). نتیجه گیری: با توجه به اینکه هر دو روش مؤثر بودند ولی در مولفه جابجایی، روش جانستون و رامون برتر بود، ادغام آن ها می تواند پوشش جامع تری ایجاد کند. لذا پیشنهاد می شود که از تمرینات ادراکی حرکتی جانستون و رامون و فعالیت حرکتی با الگودهی ویدئویی برای افزایش مشارکت و بهره وری دانش آموزان دارای اختلال یادگیری استفاده گردد.

در این مقاله که بخشی از تفسیر چاپ نشده سیدهاشم حسینی تهرانی با عنوان أطیب الثمره فی تفسیر سوره الحمد و البقره است، تفسیر آیات یکم تا بیستم سوره بقره آمده است. در این گفتار، به ترتیب، ترجمه و تجزیه و ترکیب و تفسیر آیات بیان می شود. ضمن آن مطالبی در زمینه تفاوت کلام با کتاب، معانی کلمات کتاب و ریب و تقوا و ویژگی های متّقین مطرح شده است.

روایات أهل سنت در موضوع جمع آوری قرآن به پنج قسم کلی تقسیم می شوند و هر کدام از این اقسام دسته و گروه های مختلفی را شامل می شود. اختلاف های موجود در مضمون این روایات باعث ایجاد تعارض و تناقض بین این أخبار شده است. از سوی دیگر، تمام این روایات خبر واحد می باشند، امّا محفوف به قرائن قطعی هستند. این نوشتار بر آن است تا این مسأله را مورد واکاوی تحلیلی انتقادی قرار دهد. بر اساس مهم ترین یافته های این نوشتار، پیامبر اکرمO علاوه بر ترغیب مسلمانان به نگاشتن آیات قرآنی، خود نیز هر آنچه از آیه های قرآن نازل می شد، توسط کاتب شخصی خود بر روی قطعه هایی از کاغذ، پوست، حریر و.. در نسخه ی خاصی ثبت کرده و نزد خویش نگه داری می کرد، امّا از آنجا که رسول خداO در حال حیاتبود هر لحظه احتمال نزول آیه های قرآنی می رفت، بنابراین تدوین این آیه ها در یک مصحف که ابتدا و انتهای مشخصی داشته باشد تا هنگام پایان یافتن نزول قرآن امکان نداشت؛ به همین جهت پیامبر گرامیO این وظیفه ی مهم را به جانشین معصوم خود که حافظ و مبیّن کتاب الهی بود، سپردند و أمیرمؤمنانQ نیز پس از رحلت پیامبرO به این مهم پرداخت، امّا مصحف ایشان به دلایلی پذیرفته نشد. از سوی دیگر، چون قرآن نخستین مرجع تشریع دین اسلام است، ضرورت داشت دستگاه خلافت وقت از دیگر حافظان و کاتبان وحی استفاده کنند تا با جمع آوری آیه های قرآن از روی قطعات سنگ، چوب، کاغذ، استخوان و آنچه را که در سینه ها به صورت متواتر حفظ شده بود، قرآن را ضبط نمایند و خلأ از دست رفتن حافظان قرآن را جبران کنند.

نور در عالم ماده مظهر درخشندگی و ظهور اشیاء است. دلیل اسناد نور به خداوند متعال در سوره نور، و تعارض مفهومی آن در سایر آیات از جمله سوالاتی است که پژوهشگر به آن پاسخ داده است. این پژوهش با هدف پیشگیری از تأویلات ناصواب در تبیین آیه 35 سوره نور و کشف مراد متکلم از کلام معصومین (ع) به روش اکتشافی- تحلیلی با استناد به ابزار کتابخانه ای تدوین شده است. پس از بررسی و کاوش در برخی از منابع روائی و غیر روائی، همچنین تطبیق نظرات برخی از علمای دین به نتایج ذیل دست یافته ایم:الف) آیه 35 سوره نور در جهت هدایت مؤمنان نازل شده است.ب) تضاد و تناقضی در اسناد نور به خداوند متعال در آیه 35 سوره نور با سایر آیات مرتبط از جمله آیات سوره های مائده، اعراف، بقره، انعام، احزاب و توبه یافت نشد. آنچه مشهود است تفاوت در وجه ظاهری و استنباط مفسران از آیات مورد بحث می باشد. در کلام اهل بیت (ع) اسناد نور در تمام آیات مذکور به خداوند باز می گردد.ج) بنا بر قرائن متصل و منفصل، تأویل معصومین (ع) از آیات مذکور با استناد به سایر آیات کریمه و به روش قرآن به قرآن و توجه به مورد نزول آیات بوده است.

درک معرفت شناسی از «حقیقت نور» در آیات قرآن کریم،نقشی بنیادین در تبیین سازوکار هدایت انسان ایفا می کند و با تمرکز بر امام معصوم(ع) به عنوان مظهر کامل تجلی نور الهی، زمینه ساز تعالی معنوی می گردد. این پژوهش با هدف تبیین جایگاه امامت در هندسه معرفتی قرآن، تعمیق شناخت نسبت به اهل بیت(ع) و صیانت از تفسیر صحیح آیات در برابر انحرافات معناشناختی، سامان یافته است. روش تحقیق، اکتشافی- تحلیلی و مبتنی بر رویکرد «تفسیرقرآن به قرآن»، بهره گیری از روایات معصومان(ع)، تفاسیر معتبر روایی،منابع کتابخانه ای و قاعده تأویلی «جری و تطبیق» است. در این چارچوب،39 آیه حاوی واژه «نور» و مشتقات آن مورد تحلیل قرار گرفته و سه ساحت مفعومی «امامت»، «علم لدنی» و «هدایت» شناسایی شده اند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که امام(ع)، مصداق تام آیه «فالتمسوا نورا»(حدید،13) است و ایمان به «نور» به عنوان قانون الهی و مجرای هدایت ربانی، نقش محوری در نظام هستی ایفا می کند. همچنین، تقابل نور و ظلمات، بیانگر آن است که فاصله گیری از ولایت امیرالمؤمنین(ع)، سقوط در تاریکی جهل و نفاق تلقی می شود.

قرآن کریم در شش آیه اکه با «لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ» شروع می شوند تاکید می کند اگر از منکران دعوت نبوی بپرسید چه کسی شما ویا آسمان و زمین را خلق کرده بدون هیچ درنگی می گویند «الله»خالق ما و خالق تمامی عالم است. از این آیات دو تفسیر بیان شده است. تفسیر اول که مشرکان را در الوهیت و ربوبیت موحد و تنها ایشان را در عبودیت مشرک می داند و مشرکان را خداشناسانی می داند که تنها بتان در نظرشان واسطه بین خدا و انسان بوده است. اما تفسیر دوم که ائمه اطهار مخاطب این آیات را فطرت توحیدی بشریت دانسته که اگر از خالق آسمان و زمین پرسش شود فطرت آدمی به وجود الله اقرار می کند و این به سبب فطرت توحیدی است که خداوند آن را در سرشت آدمی نهادینه کرده است.در این نوشتار با اعتبار سنجی این دو تفسیر، تفسیر دوم را قوت بخشیده و پیامدهای ناخوشایند تفسیر اول روشن می گردد.

در مورد عبارت «إلَهی مَا عَبَدْتُکَ خَوفاً مِنْ نَارِکَ وَ لا شَوقاً إلی جَنَّتِکَ بَل وَجَدْتُکَ أهْلاً لِلْعِبَادَهِ فَعَبَدْتُکَ» و انتسابش به امیرمومنان علی† و اینکه این عبارت حدیث است یا سخنی عارفانه، و نیز در مورد میزان دلالت این گزاره، چندین نظریه در بین حدیث پژوهان دیده می شود یافته های این نوشتار به روش مسأله محور و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و روش توصیفی- تحلیلی، نشان می دهد اول اینکه این عبارت در کتب فقهی و حدیثی به صورت مرسل بیان شده است و اولین کسی که این عبارت را ذکر کرده است، ابن میثم بحرانی است و این گزاره، مصداقی از ضرب المثل «ربّ مشهور لا اصل له» می باشد. دوم اینکه از نظر محتوایی با کنار هم قرار دادن آیات، روایات و حکم عقل می توان به این نتیجه رسید قصد ثواب، منافات با اخلاص ندارد و اعمالی که به طمع رسیدن به ثواب و عباداتی که از ترس عذاب انجام می پذیرد، می تواند از صفت صحت برخوردار باشد وهیچ مانعی برای پذیرش و قبول این چنین عباداتی وجود ندارد و انگیزه های مختلف غیر الهی به حکم عقل در طول انگیزه الهی است و کسانی که تمام عبادات خود را کاملاً برای رضای خدا انجام داده و هیچ حاجتی از خدا ندارند، کمیابند.

یکی از شبهات مطرح در رابطه با گزاره های اخلاقی آیات قرآن کریم، مسئله بی نظمی و پراکندگی است به گونه ای که نمی توان از آنها الگوی منسجمی جهت طراحی یک نظام اخلاقی ترسیم نمود.این مسئله به صورت ویژه در رابطه با سوره لقمان که مملو از آموزه های اخلاقی است، بسیار مطرح بوده و به همین دلیل مفسران تلاش کرده اند تا از منظر خود، الگویی برای مباحث اخلاقی بیان شده در این سوره مطرح کنند. در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل مضمون به عنوان یک روش تحقیق میان رشته ای و متن محور تلاش شده گزاره های اخلاقی این سوره مستند به تفاسیر جمع آوری و احصا گردیده و در نهایت، مضامین پایه و سازمان دهنده آنها کشف شوند. نتایج تحقیق نشان می دهداز تعداد 34 آیه سوره لقمان، تعداد 175 گزاره اخلاقی استخراج شده که پس از دسته بندی، به عنوان 108 مضمون پایه و اصلی اخلاقی قابل استناد هستند. در مراحل بعدی اجرای روش تحلیل مضمون، مضامین پایه در دو جهت گیری فردی و اجتماعی به تفکیک ذیل چهار رکن هر نظام اخلاقی شامل: اصول و مبانی، مقدمات، الزامات و موانع طبقه بندی شده و الگوی نظام اخلاق فردی و اجتماعی مبتنی بر سوره لقمان را شکل می دهند.

هدف این تحقیق بررسی جایگاه برنامه ویژه مدرسه (بوم) در توسعه شایستگی های حرفه ای معلمان مدارس استثنایی دوره ابتدایی شهر تهران بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود و جامعه آماری شامل معلمان مدارس استثنایی دوره ابتدایی شهر تهران که در آن ها برنامه ویژه مدرسه اجرا گردید. با استفاده از جدول مورگان، 169 نفر از معلمان مدارس استثنایی انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از دو پرسشنامه برنامه ویژه مدرسه (پایایی 85/0) و توسعه حرفه ای معلمان (پایایی 9/0) استفاده شد که روایی صوری و محتوایی هر یک تأیید گردید. برای تجزیه وتحلیل اطلاعات گردآوری شده از آمار توصیفی و آمار استنباطی شامل آزمون های کولموگروف-اسمیرنف، رگرسیون خطی و ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج نشان داد بین برنامه ویژه مدرسه با توسعه شایستگی های حرفه ای معلمان مدارس استثنایی 0.28 همبستگی وجود دارد و 8 درصد از توسعه شایستگی های حرفه ای این معلمان توسط برنامه ویژه مدرسه تبیین می گردد.

پژوهش حاضر به دنبال تبیین مفهوم فقه الأخلاق و پیش نیازهای تأسیس و توسعه این علم است. این پژوهش از نوع کیفی بوده و روش مورد استفاده در آن توصیفی تحلیلی است. بر اساس یافته ها چند تعریف برای فقه الأخلاق مطرح شده است. در این نوشتار تعریف مختار فقه الأخلاق عبارت است از «بررسی و کشف حکم شرعی مربوط به موضوعات اخلاقی». در این تعریف معنای کلمه فقه در این اصطلاح با اصطلاح رایج و مشهور فقه تناسب دارد. همچنین این معنا در مقایسه با دو معنای دیگر به ذهن بیشتر تبادر می کند. با توجه به این این تعریف رابطه این علم با فقه رایج، رابطه عام و خاص مطلق است. در ضمن برای تاسیس و توسعه علم فقه الأخلاق لازم است علاوه بر مهارت بالای در افراد جهت استنباط احکام شرعی، با برخی علوم نیز آشنا شوند. به نظر می رسد این علوم شامل موارد ذیل است: روانشناسی اخلاق، علم اخلاق، فلسفه اخلاق، آسیب شناسی روانی و روان شناسی اجتماعی. این علوم در موضوع شناسی، مسئله شناسی و تطبیق احکام شرعی بر موضوعات اخلاقی بسیار تأثیرگذارند.

این پژوهش به بررسی مفهوم علم نافع در پرتو آیات قرآن و روایات اسلامی و نقش آن در راهبری نهضت تولید علم می پردازد. علم نافع دانشی است که در عین پاسخگویی به نیازهای مادی و معنوی بشر با هدف آفرینش انسان سازگار باشد و او را به کمال فردی و اجتماعی برساند. در مقاله حاضر نشان داده می شود که نهضت تولید علم تنها زمانی می تواند کارآمد و هویت ساز باشد که در محور علم نافع شکل گیرد. مقاله ضمن تحلیل مبانی نظری به معرفی مهم ترین مصادیق علم نافع همچون علوم پزشکی، علوم اجتماعی و سیاسی، علوم طبیعی، معارف قرآنی و روایی و علوم عقلی پرداخته و همچنین راه های کسب و تقویت آن و موانع و چالش های پیش رو را بررسی می کند. یافته ها حاکی از آن است که پیوند میان دانش نافع، جنبش نرم افزاری و هویت دینی جامعه می تواند ضامن پیشرفت علمی کشور در مسیر عدالت و معنویت باشد.

هدف: لکنت زبان یکی از شایعترین اختلالات روانی کلام است و پژوهش های روان شناختی برای شناخت بهتر این اختلال ضروری است. هدف این پژوهش مقایسه مهار هیجانی، سیستم های مغزی_رفتاری و اعتیاد به فضای مجازی در نوجوانان با و بدون لکنت زبان بود. روش: طرح پژوهش از نوع علی مقایسه ای بود. جامعه آماری پژوهش تمامی نوجوانان مراجعه کننده به مراکز گفتار درمانی شهر گرگان در سال 1403 بودند. تعداد 80 نوجوان (40 نوجوان با لکنت زبان و 40 نوجوان دیگر) به روش نمونه گیری هدفمند به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش پرسشنامه های مهار هیجانی راجر و نشوور (1987)، سیستم های مغزی_رفتاری کارور و وایت (1994) و اعتیاد به فضای مجازی یانگ (1998) بود. داده ها با آزمون t مستقل و تحلیل واریانس چندمتغیری و استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 24 تجزیه وتحلیل شد. یافته ها: نتایج نشان داد که نوجوانان با لکنت زبان در مقایسه با نوجوانان دیگر از مهار هیجانی، بازداری رفتاری و اعتیاد به فضای مجازی بیشتری دارند (05/0>P). همچنین در مهار خشم بین دو گروه نوجوانان با و بدون لکنت زبان تفاوت معنادار وجود نداشت (05/0<P). نتیجه گیری: تقویت مهارت های تنظیم هیجان و سیستم فعال سازی رفتاری نوجوانان با لکنت زبان باعث کاهش اعتیاد به فضای مجازی و مشکلات بین فردی، اجتماعی و آموزشی این نوجوانان می شود.

هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان پکس و لگو درمانی بر میزان مهارت اجتماعی، رفتارهای تکراری و مشکلات رفتاری کودکان اتیسم خفیف در سال 1402 انجام شد. روش: با توجه به هدف کاربردی پؤوهش، روش ان نیمه ازمایشی با طرح دو گروه آزمایش است و جامعه آماری این پژوهش شامل کودکان دختر و پسر 2 تا 7 ساله با اختلالات اتیستیک خفیف شهر تهران کلینیک شایان در سال 1402 است که از بین آنان 30 نفر از اعضای نمونه به شیوه در دسترس و با توجه به معیارهای ورود و خروج مطالعه و انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش لگو و پکس درمانی (هر گروه 15 نفر) دسته بندی شدند برای گروه لگو درمانی 12 آموزش اجرا گردید و در گروه پکس درمانی درمانی 25 آموزش اجرا گردید. یافته ها: نتایج نشان داد که لگو درمانی و پکس درمانی بر افزایش مهارت های اجتماعی و کاهش رفتارهای تکراری کودکان مبتلا به اختلال اتیسم خفیف موثر است و تنها بر مشکلات رفتاری آنان موثر نبوده است از طرفی درمان لگو درمانی بر تقلیل رفتارهای قالبی و تکراری در کودکان مبتلا به اختلال اتیسم در مقایسه با پکس درمانی اثربخش تر بود و دو روش درمانی یاد شده تفاوتی در میزان کاهش مشکلات رفتاری و مهارت های اجتماعی با یکدیگر نداشته اند.

پژوهش حاضر به تحلیل تطبیقی و ریشه یابی اختلافات و اشتراکات در رویکردهای تفسیری شیعه و اهل سنت نسبت به آیات الاحکام قصاص در قرآن کریم می پردازد. آیات قصاص به دلیل نقش بنیادین در نظام کیفری اسلام و تأثیر مستقیم بر حقوق و حیات افراد، همواره کانون بحث ها و تحلیل های تفسیری گسترده میان مذاهب اسلامی بوده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که با وجود اتفاق نظر هر دو مذهب بر اصل قرآنی قصاص، نحوه تفسیر و اجرای آن تحت تأثیر مبانی معرفت شناختی و اصول هرمنوتیکی متمایز، به نتایج متفاوتی انجامیده است. مفسران شیعه، با تکیه بر قرآن، سنت معصومان؟عهم؟ و عقل، در مسائلی همچون «تساوی در قصاص» از جمله قصاص مرد در برابر زن با پرداخت تفاضل دیه و نیز مسئله نسخ برخی احکام، دیدگاه های ویژه ای را مطرح می کنند. در مقابل، مفسران اهل سنت با استناد به قرآن، سنت نبوی، اقوال صحابه و بهره گیری از ابزارهایی چون قیاس و مصالح مرسله، در موضوعاتی نظیر گستره قصاص آزاد و برده، و نیز اعتبار قتل شبه عمد (به جز نزد مالکیه)، رویکردهای متنوعی ارائه کرده اند. این پژوهش نشان می دهد که تفاوت در منابع استنباط و روش های تفسیری، عامل اصلی واگرایی در فهم قلمرو قصاص، شرایط اجرا و تعادل میان عدالت کیفری و رحمت الهی است. این اختلافات تنها به سطح تفاوت های فقهی محدود نبوده، بلکه بازتابی از نظام های فکری عمیق تر در هر یک از این دو مذهب است.

این پژوهش به تفسیر آیه شریفه «ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ» با تاکید بر شبکه معنایی دعا در قرآن کریم می پردازد. طرح مسئله بر پراکندگی مطالعات پیشین در تحلیل اصطلاحات مرتبط با دعا و عدم تبیین نگاه نظام مند به روابط بین این مفاهیم است. ضرورت تحقیق با توجه به جایگاه محوری دعا در منظومه معارف دینی و نیاز به درکی جامع از ابعاد مختلف آن تبیین می شود. در این مقاله به روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از روش شبکه ای معناشناسی و تحلیل ریشه شناختی مصطلحات در منابع لغوی و تفسیری به تفسیر آیه شریفه «ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ» بر پایه شبکه معنایی دعا می پذیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مصطلحات دعا در قرآن در یک ساختار سلسله مراتبی سازمان می یابند که در آن «ذکر» به عنوان پایه شناختی، «دعا» به عنوان هسته مرکزی و «عبادت» به عنوان غایت نهایی است. همچنین، آیه «ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ» به عنوان محور شبکه دعا اشت که سایر مفاهیم؛ مانند: ندا، استغاثه و ابتهال حول آن معنا می یابند. این پژوهش الگویی نظام مند برای درک روابط بینامتنی مفاهیم دعا ارائه می دهد که می تواند در حوزه تفسیر موضوعی و تربیت دینی مورد توجه و بهره برداری قرار گیرد.

موضع میرزا محمدحسین نائینی در قبال قدرت گیری و سلطنت رضاخان، از موضوعات مهم تاریخ معاصر ایران است. این اهمیت از یک سو به جایگاه برجسته میرزای نائینی در تاریخ حوزه های علمیه و مرجعیت شیعه، و از سوی دیگر به فعالیت های گسترده اصلاحی و ضد استبدادی وی در نهضت مشروطیت بازمی گردد. برخی دیدگاه ها، بیانگر روابط نزدیک و دوستانه میان میرزای نائینی و رضاخان از زمان نخست وزیری رضاخان تا زمان وفات نائینی است. نوشتار حاضر با روش تاریخی (توصیفی و تحلیلی)، ضمن نقد این دیدگاه، بیانگر آن است: زمانی که رضاخان پله های قدرت را از نخست وزیری تا پادشاهی طی می کرد، با وجود برخی ارتباط ها میان این دو، گزارش و سند متقنی که نشان دهنده موافقت نائینی با قدرت گیری بیشتر رضاخان باشد، در دست نیست؛ حتی نائینی در این دوره، به دنبال بازگشت احمدشاه قاجار به کشور بود که این امر، در تضاد با رویکرد رضاخان قرار داشت. نائینی در سال های ابتدایی سلطنت رضاشاه، رویکرد انتقادی در قبال پهلوی اتخاذ کرد. او ضمن حمایت کلی از مهاجرت اعتراضی حاج آقا نورالله اصفهانی، با نگارش تلگراف و نامه به رضاشاه، به انتقاد از رویکردها و سیاست های نادرست رژیم پهلوی پرداخت. به تدریج با شدت گرفتن ظلم و استبداد و اقدامات خلاف دین و مذهب پهلوی، ارتباطش با رژیم رضاشاه به تیرگی گرایید.

در خصوص معنای (ماینطق) در آیه 4 سوره نجم چند دیدگاه تفسیری وجود دارد منظور از آن سخن گفتن، قول و کلام است یا شأن و شخصیت، یا اینکه همه ساحت های وجودی اعم از ظاهر و باطن آن حضرت را شامل می شود براساس دیدگاه اخیر هر سکوت و کلام، فعل و تقریر پیامبر اکرم (ص) صادره از منطق آن حضرت است و منطق ایشان چیزی جز وحیی که بر آن حضرت وحی شده است، نیست. یعنی هر کار و عمل جزئی آن حضرت، ذیل کلیات و چارچوب وحیانی قرار داشته و قابل فهم است. پس منطق آن حضرت وحیانی است. پرسش اصلی این پژوهش این که آیا این دیدگاه در خصوص سایر انسان ها نیز قابل تسری و تعمیم است؟ فرضیه تحقیق این است که اخلاق وحیانی از مقوله تشکیکی است. پیامبر اکرم(ص)، صاحب اخلاق وحیانی است و هر کسی، به قدر بهره و اُنسی که با قرآن دارد، منطق وحیانی در او نیز ایجاد می شود. این پژوهش به روش توصیفی – تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای تدوین شده و هدف از آن ارائه دیدگاهی جدید در توصیف منطق وحیانی پیامبر اکرم(ص) است که حاکم بر همه اخلاق، رفتار، منش ایشان در همه سطوح فردی، اجتماعی، سیاسی و حکومتی است.

هدف: با توجه به چالش های تربیت دینی در دوره معاصر و اهمیت و جایگاه دو نهاد خانواده و مدرسه در امر تربیت دینی کودکان و نوجوانان، این پژوهش با هدف بررسی امکان ها و فعالیت های دو نهاد خانواده و مدرسه در تربیت دینی انجام شد. این پژوهش از نوع کیفی است که با روش پدیدارشناسی به بررسی 30 گزارش تجربه نگاری تربیت دینی کودکی و نوجوانی دانشجویان دانشگاه تهران در خانه و مدرسه پرداخته شد. افراد مشارکت کننده در این پژوهش شامل دانشجویان دانشگاه تهران که تنوعی از دانشجویان سرآمد از استان های مختلف کشور هستند، در بازه سنی (20-45 سال) در سال تحصیلی 1400-1401 در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری بود ک روش: استفاده از روش تحلیل مضمون داده های برآمده از متن تجارب، براساس حیطه های یادگیری بلوم، اقدامات این دو نهاد نظام مند شد. یافته ها: یافته های پژوهش حاکی از تفاوت جدی جایگاه خانواده و دامنه تاثیری به مراتب گسترده تر از حیث امکان تربیت دینی (میزان و تنوع فعالیت ها) در خانواده در مقایسه با مدرسه است. اما مدرسه با داشتن سهم کمتر در ایجاد فرصت و سهم بیشتر در ایجاد تهدید، در معرض ناکامی در تربیت دینی دانش آموزان قرار دارد. نتیجه گیری: هر چند در رویکردهای هر دو نهاد، توجه به شناخت عمیق فاقد اولویت است، اما با توجه به ماموریت اصلی مدرسه به عنوان یک نهاد آموزشی، این ضعف به مراتب بیشتر خودنمایی می کند. هدف: با توجه به چالش های تربیت دینی در دوره معاصر و اهمیت و جایگاه دو نهاد خانواده و مدرسه در امر تربیت دینی کودکان و نوجوانان، این پژوهش با هدف بررسی امکان ها و فعالیت های دو نهاد خانواده و مدرسه در تربیت دینی انجام شد. این پژوهش از نوع کیفی است که با روش پدیدارشناسی به بررسی 30 گزارش تجربه نگاری تربیت دینی کودکی و نوجوانی دانشجویان دانشگاه تهران در خانه و مدرسه پرداخته شد. افراد مشارکت کننده در این پژوهش شامل دانشجویان دانشگاه تهران که تنوعی از دانشجویان سرآمد از استان های مختلف کشور هستند، در بازه سنی (20-45 سال) در سال تحصیلی 1400-1401 در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری بود ک روش: استفاده از روش تحلیل مضمون داده های برآمده از متن تجارب، براساس حیطه های یادگیری بلوم، اقدامات این دو نهاد نظام مند شد. یافته ها: یافته های پژوهش حاکی از تفاوت جدی جایگاه خانواده و دامنه تاثیری به مراتب گسترده تر از حیث امکان تربیت دینی (میزان و تنوع فعالیت ها) در خانواده در مقایسه با مدرسه است. اما مدرسه با داشتن سهم کمتر در ایجاد فرصت و سهم بیشتر در ایجاد تهدید، در معرض ناکامی در تربیت دینی دانش آموزان قرار دارد. نتیجه گیری: هر چند در رویکردهای هر دو نهاد، توجه به شناخت عمیق فاقد اولویت است، اما با توجه به ماموریت اصلی مدرسه به عنوان یک نهاد آموزشی، این ضعف به مراتب بیشتر خودنمایی می کند.