علی اکبر رضایی

مقدمه و هدف پژوهش: پژوهش حاضر با هدف شناسایی و بررسی برخی عوامل بازدارنده فرهنگی در مسیر دستیابی به توسعه سیاسی انجام گرفتهاست. در این پژوهش، از مولفههابی مستور فرهنگ جامعه بعنوان عوامل فرهنگی موثر بر توسعه سیاسی استفاده شده است. روش پژوهش: پژوهش حاضر با توجه به هدف پژوهش کاربردی و از لحاظ اجرا از نوع پیمایشی می باشد. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که رابطه معناداری بین خودمداری و پنهانکاری با توسعه سیاسی افراد وجود دارد. و برای متغیرهای سنتگرایی و ثباتجویی رابطه معناداری با توسعه سیاسی افراد یافت نشد و این دو فرضیه رد گردید. همچنین از بین فرضیههای جمعیت شناختی پژوهش شامل متغیرهای جنسیت، درآمد اقتصادی، مالکیت مسکن، پایگاه اجتماعی، قومیت، محل تولد )شهر یا روستا( و سن، فقط متغیر رابطه جنسیت با توسعه سیاسی تایید نگردید. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان می دهد که دانشجویان بدون تاثیر عوامل سنتی خواهان تغییر هستند از سوی دیگر خودمداری و پنهانکاری از موانع اصلی توسعه سیاسی افراد باید مورد توجه برنامهریزان کلان کشور قرار گیرد. همچنین نبود رابطه بین جنسیت و توسعه سیاسی حاکی از رشد سیاسی زنان تحصیلکرده می باشد.

پیش فرض ما در این مقاله این است که مؤلفه های فرهنگی نیز در کنار سایر مؤلفه های قدرت می توانند نقش مؤثری در سیاست خارجی ایفا کنند. لزوم تحقیق درباره این پیش فرض از آن روست که توجه به رویکردهای نوین در سیاست خارجی از اولویت های ذهنی بخش عظیمی از نخبگان هر کشور به شمار م یرود. بدین لحاظ، ما به دنبال پاسخ «؟ مؤلفه های فرهنگی ایران چه رابطه ای با سیاست خارجی دارند یا می توانند داشته باشند » این سؤال اصلی هستیم که برای پاسخ به این سؤال، در ابتدا نقش مؤلفه های فرهنگی در سیاست خارجی را از طریق روش اسنادی بررسی کرده ایم. نتایج این بررسی به ما نشان می دهد، فرهنگ مقوله ای هم وزن با سایر مؤلفه های قدرت (سیاسی، اقتصادی، نظامی و تکنولوژیک) و در برخی از تئوری ها، مهمترین عامل و مبنای همگرایی یا واگرایی ملت ها و حوز ههای مختلف به شمار می رود. در مقاله زیر این موضوع تشریح شده است. حاصل این بررسی، تدوین یک الگوی پیشنهادی برای سیاست خارجی بر پایه مدیریت فرهنگی است که با عملیاتی کردن آن می توان شرایطی ایجاد کرد که سیاست خارجی کشور موفق تر عمل کند.

جنبش مشروطه خواهی در ایران یکی از تأثیرگذارترین جنبش ها درصحنه سیاسی تاریخ معاصر ایران است. این جنبش به حکومت های مطلقه در ایران که پادشاهان تنها تصمیم گیرندگان کشور بودند پایان داد. در این جنبش شاهد نقش آفرینی دو قدرت استعمارگر روسیه و انگلستان در ایران بودیم که روسیه طرفدار سلطنت-طلبان و انگلستان طرفدار مشروطه خواهان بود و هرکدام در این جنبش منافع خودشان را دنبال می کردند. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که دو کشور روسیه و انگلیس چه منافعی یا ضررهایی در مخالفت و موافقت با جنبش مشروطه خواهی داشتند؟ فرضیه پژوهش اشاره می کند که به وجود آمدن جنبش مشروطه-خواهی توسط دولت انگلستان بوده و هدف از این اقدام خارج نمودن قدرت مطلق از دست پادشاهان قاجار بوده است. در این پژوهش از روش تحلیلی-توصیفی با استفاده از منابع کتابخانه ای استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد که انگلستان برای حفظ هندوستان به عنوان بزرگ ترین مستعمره خود ایران را به عنوان یک منطقه حائل که مانع از سیطره روسیه که یک قدرت استعمارگر که در همسایگی ایران می باشد قرار داده است. پس از گرایش شاهان قاجار به روسیه، انگلستان احساس خطر کرده که بانفوذ روسیه به ایران، هندوستان در معرض خطر تجاوز روسیه قرار گیرد. به همین دلیل، با استفاده از فرصت به دست آمده در اعتراضات مردم ایران برای تشکیل عدالت خانه، طرح مشروطه خواهی را به معترضین و متحصنین در سفارتخانه خود ابراز می دارد و بدین ترتیب مطالبات را به سمت مشروطه خواهی منحرف می کند. پس از روی کار آمدن محمدعلی شاه که مورد حمایت کامل روسیه بود، مجلس شورای ملی به توپ بسته شد و عده ای از سران مشروطه خواه اعدام یا زندانی شدند. انگلستان نیز با حمایت از مشروطه خواهان، موجبات پیروزی آنان بر محمدعلی شاه را فراهم آورد و بدین ترتیب پادشاه قاجار را تبدیل به شخصی فاقد قدرت نمود.

این تحقیق ازنظر هدف، توسعه ای-کاربردی بوده و در زمره تحقیقات آمیخته اکتشافی قرار می گیرد. در مرحله کیفی، از روش مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان و تکنیک تحلیل مضمون برای طراحی مدل استفاده شد. مشارکت کنندگان در مصاحبه ها شامل 26 نفر از خبرگان بودند که به صورت هدفمند و با روش گلوله برفی انتخاب شدند. همچنین، در بخش کمی نیز با روش تحلیل عاملی تأییدی و نرم افزار Smart PLS به اعتبارسنجی مدل تحقیق پرداخته شد. بدین منظور، با ابزار پرسش نامه از 384 نفر از شهروندان تهرانی که با روش تصادفی ساده انتخاب شدند، نظرخواهی شد. براساس یافته های تحلیل مضمون، برای پدیده نشاط سه سطح خرد، میانی و کلان با 9 مؤلفه شناسایی شد. همچنین، یافته های بخش کمی نشان داد که مدل تحقیق و کلیه متغیرهای شناسایی شده مورد تأیید هستند. ضمناً، مقادیر ضریب تعیین برای سطح خرد، میانی و کلان به ترتیب 624/0، 581/0 و 532/0 محاسبه شد که مقادیری مطلوبند. همچنین، در این پژوهش با استفاده از گزارش های موجود بین المللی به بررسی تطبیقی میزان نشاط در ایران و کشورهای حوزه خاورمیانه پرداخته شد و یافته ها نشان داد که سطح نشاط جامعه ایرانی چندان مطلوب نیست. نتایج تحقیق نشان داد که نشاط جامعه پدیده ای چندبعدی و پیچیده است که برای ارتقای آن در جامعه ایرانی باید مجموعه ای از عوامل در سطوح خرد، میانی و کلان درنظر گرفته شده و متناسب با آنها برنامه ریزی های لازم انجام شود. 

هدف: حیات جمعی، بدون برقراری ارتباط با دیگران ناممکن است و به زعم بسیاری از اندیشمندان، افزایش سرمایه اجتماعی در گسترش و تعمیق ارتباط ها نقش اساسی دارد. مهم ترین شاخص سرمایه اجتماعی، اعتماد است که بازتولید و بازسازی آن نقش مؤثری در ایجاد انسجام و همبستگی اجتماعی دارد. همچنین پیاده سازی موفق سیاست های عمومی دولت ها و نیز کارآمدی گروه ها، اصناف و نهادهای مدنی و نیز کنش های معقول و مورد انتظار بین فردی در اجتماع، همبستگی معناداری با تقویت و گسترش اعتماد اجتماعی دارد. هدف این تحقیق، شناسایی و تحلیل پیشران های مؤثر بر آینده اعتماد اجتماعی است. روش: این تحقیق با ترکیبی از روش های کیفی و کمی انجام شده است. پس از مرور منابع و بررسی و تحلیل اسناد و پویش محیطی، فهرستی شامل 80 عامل مؤثر بر اعتماد اجتماعی تهیه و سپس با انجام تکنیک دلفی با 15 نفر از خبرگان، در نهایت 11 عامل پیشران انتخاب، سپس برای بررسی روابط متقابل بین پیشران ها، ماتریس (ماتریس اثرات متقاطع) تنظیم و داده ها وارد نرم افزار میک مک گردید. یافته ها: در خروجی نرم افزار میک مک؛ بر مبنای رابطه مستقیم پیشران ها با یکدیگر، تاثیرگذارترین پیشران، پیشران پنداشت از عدالت و همچنین تأثیر پذیرترین پیشران، پیشران رضایت از زندگی بود و همین طور بر مبنای رابطه غیر مستقیم پیشران ها با یکدیگر، تأثیرگذارترین پیشران، پیشران پنداشت از عدالت و همچنین تأثیرپذیرترین پیشران، پیشران پنداشت از عملکرد دولت بوده است. نتیجه گیری: بر اساس نتایج تحقیق، ضروری است که در سیاست گذاری های عمومی برای ارتقای اعتماد اجتماعی در سطوح مختلف آن (اعتماد بین شخص، اعتماد تعمیم یافته و اعتماد نهادی)، به عوامل خرد و کلان به صورت توأمان توجه جدی شود.

مقدمه: هدف از پژوهش طراحی و اعتباریابی الگوی برنامه درسی تربیت بدنی با رویکرد یادگیری ترکیبی در دوره ابتدایی بود. روش پژوهش: پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی (کیفی- کمی) و از نوع متوالی بود. جامعه پژوهش شامل افراد دارای تجربه فعالیت در حوزه برنامه درسی تربیت بدنی با رویکرد یادگیری ترکیبی بود. مشارکت کنندگان به صورت هدفمند و با روش گلوله برفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات در بخش کیفی مصاحبه نیمه سازمان یافته و در بخش کمی پرسشنامه محقق ساخته بود. داده ها در بخش کیفی به روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی و در بخش کمی با استفاده از آزمون t و آزمون رتبه بندی فریدمن تحلیل شدند. یافته ها: تعداد 81 کد باز، 41 کد محوری شناسایی و در هشت طبقه دسته بندی شدند، سپس برای هر طبقه یک نام انتخاب شد که عبارتنداز: نظام برنامه ریزی درسی یادگیری ترکیبی، نهاد آموزش، محتوا و ویژگی های آن، شیوه ها و فنون آموزش، تدریس و یادگیری، ویژگی های عناصر انسانی آموزش، عناصر اخلاقی-انسانی، زیرساخت، تجهیزات و پشتیبانی فنی، مدیریت آموزشی مدرسه (مدیریت رویکرد یادگیری ترکیبی). یافته های بخش کمی نشان داد؛ بر اساس مقدار تی (در سطح 01/0) مولفه های شناسایی شده مورد توافق مشارکت کنندگان قرار گرفت. نتیجه گیری: هر یک از عناصر هشتگانه جایگاه خاص در برنامه درسی تربیت بدنی با رویکرد یادگیری ترکیبی دارند و غفلت از هر یک از این عناصر در اجرای برنامه درسی اثربخشی برنامه درسی را تحت تأثیر خواهد گذاشت.

افزایش مشارکت شهروندان در برنامه ریزی های فرهنگی محله محور می تواند منجر به ارتقای کیفیت برنامه ها و خدمات فرهنگی ارائه شده به شهروندان شود. تقویت مشارکت مردمی در این حوزه، به تقویت هویت محلی و افزایش احساس تعلق و مالکیت شهروندان نسبت به محله زندگی شان از یک سو و توسعه همکاری و تعامل میان شهروندان و مدیریت شهری در برنامه ریزی های فرهنگی محله محور از سوی دیگر می تواند به افزایش انسجام اجتماعی در تهران منجر شود. پژوهش حاضر با هدف ارائه مدلی برای برنامه ریزی فرهنگی محله محور مبتنی بر مشارکت مردمی در شهرداری تهران و در مراکز اجتماعی و فرهنگی مرتبط در محلات شهر تهران انجام شده است که به منظور شناسایی و تدوین معیارهای دخیل در برنامه ریزی فرهنگی محله محور مراکز اجتماعی و فرهنگی محلات شهر تهران، ضمن بررسی مقالات داخلی و خارجی منتخب با استفاده از تحلیل کیفی فراترکیب، به کدگذاری نتایج مقالات پرداخته شد و از این طریق مقوله های اصلی و فرعی حاصل شدند. در گام دوم، ضمن انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان امر، مدل پارادایمی پژوهش حاصل گردید. داده ها در نرم افزار MAXQDA تحلیل شدند. نتایج تحقیق نشان می دهد که پس از کدگذاری متون مقالات داخلی و خارجی منتخب، با حذف معیارهای هم معنی و پرتکرار و در نهایت با مقوله بندی و دسته بندی معیارهای نهایی، تعداد 8 مقوله اصلی و 36 مقوله فرعی حاصل گردید. نتایج این مطالعه می تواند به عنوان چارچوبی برای بهبود و توسعه فعالیت های فرهنگی در سطح محلات شهر تهران مورد استفاده قرار گیرد. همچنین پیشنهادهایی بدین شرح ارائه گردیده است: افزایش اعتماد به نهادهای محلی برای ایجاد انسجام اجتماعی، تقویت مسئولیت پذیری و پاسخگویی در مراکز فرهنگی، اطلاع رسانی به مردم محلی درباره برنامه ها و عملکردها، فرهنگ سازی مشارکت اجتماعی و آگاهی از فعالیت های فرهنگی، تعیین چشم انداز مجدد برای مدیریت فرهنگی محله ها، تقویت انگیزه های فردی برای افزایش تعامل بین نهادها و شهروندان.