آیه رجم از خلیفه دوم تا محمد بن عیسی بن عبید(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
پژوهش دینی دوره ۲۴ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۵۱
141-171
حوزههای تخصصی:
در متون حدیثی عامه روایتی در باره رجم مشاهده می گردد که نشان می دهد این مجازات در آیه ای از کتاب خدا تشریع گشته و ابلاغ نمودنش بر عهده سنّت نهاده نشده است، نبود این آیه در سیاهه مصاحف عثمانی شبهه تحریف قرآن به نقیصه را تقویت کرده و فقیهان عامّه با واکنش نشان دادن، فرضیه نسخ تلاوت و باقی ماندن حکم را مطرح ساخته اند. اما بیشتر فقیهان شیعه به موازات انکار این نوع از نسخ پاسخ جایگزینی ارائه ننموده اند، این در حالی است که روایتی از کتاب کافی بر وجود آیه رجم تصریح کرده و اشاره به بودنش در قرآن نموده است؛ کنکاش در فضای صدور روایت عامّه و بررسی هویت یکی از رجال حاضر در سند روایت شیعه (محمد بن عیسی بن عبید) از پیوند برخی انگیزه های غیر فقهی با آیه رجم خبر می دهند که پژوهش پیرامون آن را به ناچار از دانش فقه بیرون آورده و به عرصه هایی دیگر می کشانند، نوشته حاضر تلاش دارد با تکیه بر پژوهش تاریخی روشن سازد که چگونه انگیزه های سیاسی مایه ساخت آیه رجم و روایت شدنش در میان عامه گشت و چگونه روایت حاکی از وجود آیه رجم به فرهنگ حدیثی شیعه نیز منتقل گردید؛ این دستاورد بدان معناست که آیه رجم و روایت دال بر وجود آن فاقد ارزش معرفتی بوده و شایسته است از پژوهش های صرفًا علمی در سه حوزه قرآن، حدیث و فقه کنار نهاده شود.