این مقاله بر آن است تا نخست تعریفى از «پاسخگویى» به دست دهد. پاسخ به رابطه اخلاق وپاسخگویى در دو بعد نظرى و عملى بخش دیگر این نوشتار است. در این قسمت پاسخگویى همشأن دیگر فضایل اخلاقى، فعلى اخلاقى معرفى مى شود. طبیعتاً چنین برداشتى از «پاسخگویى» زمینه پیدایش نوعى مراقبه و نظارت درونى را در افراد پدید مى آورد. در بخش پایانى مقاله به برخى از آداب و آثار پاسخگویى پرداخته شده است.
ایجاد پلیس جنوب، با هدف حفاظت از منافع و مقاصد انگلیس، به قیمت وارد آمدن خسارات و زیانهای فراوان به مردم ایران تمام شد. توده رنج کشیده ایرانی که در جنگ جهانی اول به دلیلی نبود دولت قدرتمند مرکزی و بی سرپناه و دادرسی رها شده بود، از این رهگذر هم آسیبهای فراوانی دید.
در آن زمان منافع انگلیس بر حذف حاکمیت ایران بر اروند رود قرار داشت و یکی از مهم ترین استدلالهای ایران در طول سه دهه پس از انعقاد این قرارداد ، بر یک اصل بین المللی به نام (Rebus sic Stantibus) تکیه داشت که بر اساس آن ، در صورتی که شرایط ویژه حاکم بر زمان تدوین معاهدات ،تغییر اساسی و بنیادین ، یک کشور یا طرفهای متعاهد میتوانند خواستار تجدید نظر در آن قرارداد شوند .
بیشتر اسناد مشروطیت موجود در بایگانی اسناد تاریخی ایتالیا، گزارشهایی است که آقای جامپائولو ریوا، وزیرمختار وقت ایتالیا در ایران، به وزارت امور خارجه ایتالیا ارسال کرده است. دقت در محتوای گزارشهای ریوا، جنبه های ناشناخته ای در وضعیت ایران در زمان مشروطه و عوامل موثر بر جامعه ایران آن روز را مشخص تر می سازد.