پژوهش در آموزش زبان و ادبیات فارسی

پژوهش حاضر با هدف تعیین میزان مناسب بودن تصاویر کتاب فارسی پایه اوّل دبستان و شناسایی نقاط قوت و ضعف تصویرگری این کتاب انجام شده است. روش پژوهش، کیفی با رویکرد ارزشیابی، و جامعه مورد مطالعه کلیّه معلّمان پایه اوّل ابتدایی کشور و نیز تصویرگران کتاب کودک و متخصصان روا ن شناسی تربیتی بوده است. 720 معلّم اوّل ابتدایی استان های تهران، خوزستان، زنجان، کرمانشاه و یزد به صورت نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. هم چنین از نظرات تصویرگران کتاب کودک و متخصصان روان شناسی تربیتی در ارزشیابی تصاویر استفاده شد. گردآوری داده ها ازطریق پرسشنامه محقق ساخته به تفکیک معلّمان، متخصصان روان شناسی تربیتی و تصویرگران کتاب کودک انجام شد. برای تجزیه و تحلیل داده های کیفی از روش هولستی استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد با این که کتاب فارسی، نوآوری هایی نسبت به کتاب قبل دارد، اما اشکالاتی فنی و آموزشی بر آن وارد است و می توان گفت مسأله دارترین مقوله یا عنصر کتاب، تصاویر آن است.

زمینه و هدف: اختلالات یادگیری مقوله ای است که درصد قابل توجهی از دانش آموزان از دوران ابتدایی تا متوسطه را در برمی گیرد. اختلال خواندن و نوشتن از مهم ترین و رایج ترین انواع اختلالات یادگیری است. روش بررسی: روش این پژوهش توصیفی از نوع زمینه ای است. جامعه آماری این پژوهش دانش آموزان دوره متوسطه اول شهرستان مارگون است. این پژوهش از طریق نمونه گیری خوشه-ای از بین 19 مدرسه 120 نفر انتخاب شده است. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه پردازش شناختی و تدوین فرم کوتاه پرسشنامه افسردگی، اضطراب و تنیدگی و سنجش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان از طریق سنجش میزان معدل دو سال اخیر دانش آموزان است. به منظور تجزیه و تحلیل یافته های پژوهش از نرم افزارspss استفاده شده است.یافته ها: یافته ها نشان می دهد میانگین و خطای استاندارد کل هریک از ابعاد پردازش اطلاعات در اختلال خواندن دانش آموزان دوره متوسطه اول در دروس ادبیات فارسی مارگون از 75/25 تا 98/25 است. تفاوت معناداری بین ابعاد مختلف مقیاس پردازش شناختی در دانش آموزان دوره متوسطه اول با اختلال خواندن در دروس ادبیات فارسی شهرستان مارگون وجود دارد. میانگین و خطای استاندارد کل هریک از ابعاد پردازش اطلاعات در اختلال نوشتن دانش آموزان دوره متوسطه اول در دروس ادبیات فارسی شهرستان مارگون از 80/24 تا 92/38 است. تفاوت معناداری بین ابعاد مختلف مقیاس پردازش شناختی در دانش آموزان دوره متوسطه اول با اختلال نوشتن در دروس ادبیات فارسی شهرستان مارگون وجود دارد. نتیجه گیری: نتایج نشان داد میانگین متغیرهای، اضطراب، افسردگی و استرس برای دانش آموزان دختر به ترتیب، اضطراب 22/1، افسردگی 08/1 و استرس 18/1 و برای دانش آموزان پسر به ترتیب اضطراب 16/1، افسردگی 14/1 و استرس 17/1 است.

پیشینه و اهداف: نتایج پژوهش های پیشین نشان داده است که استفاده از روش تدریس بدیعه پردازی می تواند به عنوان روش تدریس مناسبی برای بهبود مهارت های تحصیلی و تفکر دانش آموزان باشد. بر این اساس هدف این پژوهش تعیین اثربخشی روش تدریس بدیعه پردازی بر خلاقیت و مهارت های انشانویسی دانش آموزان ابتدایی بود.روش ها : روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش حاضر را تمامی دانش آموزان دختر پایه پنجم ابتدایی شهرستان چابهار در سال 1402 تشکیل دادند. از بین آن ها سی نفر داوطب واجد شرایط به صورت در دسترس وارد مطالعه شدند و به تصادف در گروه های آزمایش و گواه (هر گروه پانزده نفر) قرار گرفتند. هر دو گروه در مراحل پیش آزمون و پس آزمون، پرسشنامه سنجش خلاقیت عابدی (عابدی، 1372) و چک لیست نمره گذاری انشا (وکیل التجار، 1395) را تکمیل کردند. روش تدریس بدیعه پردازی روی گروه آزمایش به صورت شش جلسه شصت دقیقه ای و هر جلسه هفته ای دو بار اجرا شد. گروه گواه نیز شیوه مرسوم و سنتی کلاسی را دریافت کرد. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس در نرم افزار SPSS نسخه 27 صورت گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد در هر دو متغیر خلاقیت و مهارت های انشانویسی بین گروه های آزمایش و گواه در پس آزمون، پس از حذف اثر پیش آزمون، تفاوت معناداری وجود داشت (001/0p<). همچنین روش تدریس بدیعه پردازی 85 درصد خلاقیت و 75 درصد مهارت های انشانویسی دانش آموزان را بهبود بخشید.

زمینه و هدف: امروزه سواد خواندن یکی از مهمترین مهارت های مورد نیاز برای هر انسانی در هر جامعه ای است زیرا که این مهارت، ابزار تفکّر و حلّ مسئله و یادگیری در همه زمینه هاست. بهبود مهارت سواد خواندن با کاربست سبک شناسی لایه ای در تحلیل متون ادبی، موضوع اصلی این پژوهش است. روش ها: روش مورد استفاده در این مقاله، توصیفی - تحلیلی و بر مبنای مطالعه و کاربست نظریه ها در کلاس های درس دوره متوسطه است. یافته ها: تحلیل متون ادبی بر پایه سبک شناسی لایه ای، آن هم در فرایند تدریجی آموزش در چهارچوب مدل سازنده گرایی، می تواند ابتدا به تقویت «درک مطلب» به عنوان مهمترین شاخص سواد خواندن و سپس به بهبود کل مهارت در انواع متون(اعم از ادبی، علمی، اطّلاعاتی و ...) بینجامد. علاوه بر این، نتایج و دستاوردهای تحلیل سبک شناسانه متون ادبی، می-تواند خود، پشتوانه ای گردد برای نقد روشمند ادبی، آفرینش سازه های نوین ادبی و بهبود هر چه بهتر مهارت سواد خواندن. نتیجه: هدف از سبک شناسی لایه ای، تحلیل، واکاوی و درک و فهم تمامی لایه های برونی و درونی متن ، برای دست یابی به نوعی سبک شخصی و نیّت مؤلّف است و این اقدامات در مواقعی با مراحل پنجگانه مهارت«دقیق خوانی» و همچنین با سطوح عالی یادگیری «بلوم» مناظر می شود و در این صورت است که ابزاری بسیار سودمند می گردد برای پرورش تفکّر نقّاد، یادگیری و بهبود مهارت سواد خواندن. تحلیل پیکره متن ادبی کاوه دادخواه، بر پایه سبک شناسی لایه ای، یکی از نمونه های کار است. پس از تحلیل تمامی لایه های متن، درمی یابیم که سبک شخصی مؤلّف در لایه «ایدئولوژیک» نمایان می شود.

هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر فناوری های نوین در آموزش علوم انسانی است. با مطالعه درباره متون علمی و بخصوص داستان «حسنک وزیر» تاریخ بیهقی، نقش ابزارهایی مانند آم وزش چندرسانه ای تعاملی در پیشرفت آموزشی دانش آموزان نمایان تر می شود. آموزش به صورت شبکه درهم تنینده ای در فرآیند یادگیری و آموزش واژگان، عبارت ها، جمله ها، تکیه کلام ها و سایر ابزارهای زبانی پارسی، به عنوان سازه ای برتر شناخته می شود. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و ازلحاظ نوع، توصیفی تحلیلی است. فناوری های دیجیتال فرصت مناسبی را در اختیار آموزش و فرایند یاددهی قرار می دهند تا هم بتوان انگیزه های مؤثری را در دانش آموزان ایجاد کرد و هم مهارت های مختلفی را در آنان پرورش داد. آموزش چندرسانه ای تعاملی می تواند مکملی در کنار آموزش های سنتی یا مدرنیزه شده کنونی به شمار رفته، یاددهی و یادگیری دانش و مهارت های امروزین را نوین تر و کارآمدتر کند. واژگان کلیدی این پژوهش عبارتند از: فناوری های نوین، چندرسانه ای تعاملی، آموزش، علوم انسانی، حسنک وزیر.

یکی از جنبه های درست خواندن شعر و همچنین لذت بردن بیشتر از آن، شناختن و تشخیص درست وزن و بحرهای عروضی است. مباحث مربوط به وزن شعر تقریباً سابقه ای به اندازه شعر و شاعری دارد و از گذشته تا کنون مقالات و کتاب های متعددی در این باب نوشته شده است که همگی نشان از اهمیت این دانش پایه ای دارد. در این مقاله نگارنده کوشیده است ضمن مطالعه و توجه به تمامی کتب متقدم و معاصر در حوزه عروض، شروع هر بیت براساس هجای آغازین آن راهکاری جدید را در رکن بندی و به تبعِ آن تشخیص درست تر وزن و بحر ارائه نماید. ناگفته پیداست مشکل ترین بخش پس از تقطیع شعر و تشخیص وزن و بحر آن مربوط به رکن بندی، یعنی تشخیص حدّ و مرز افاعیل عروضی و در پی آن تشخیص درست وزن و بحر است. محور اصلی این مقاله پرداختن به این موضوع است. با این راهکار برای تشخیص وزن و رکن بندی صحیح، ذهن با اوزان بسیار محدودی سر و کار دارد. در تقطیع بیتی که با دو هجای کوتاه شروع می شود؛ برای تشخیص وزن بیت مذکور و در نتیجه رکن بندی صحیح آن براساس این روش رکن اول بیت یا فعلاتن است یا فَعَلن. اگر فعلاتن بود ارکان بعدی آن نیز از دو حالت خارج نیست؛ زیرا ممکن است دوباره فعلاتن باشد که در این صورت حتما متفق الارکان و بحر متدارک است ارکان بعدی آن نیز فعلن یا فع لن خواهدبود. البته اگر بیت با فعلات نیز شروع شود حتماً بحر رمل و رکن بعدی آن فاعلاتن است.