داوود طهماسب زاده شیخلار

هدف پژوهش حاضر، واکاوی کیفی برنامه درسی در مدارس دوره ابتدایی عشایری، از منظر تهدید ها و فرصتها بوده است. روش پژوهش، روش تحلیل محتوای کیفی عرفی است. جامعه پژوهشی، شامل کل متون و اسناد مرتبط با آموزش و برنامه درسی مدارس دوره ابتدایی مناطق عشایری بود که از میان آنها تعداد 20 مقاله، پایان نامه و اسناد بالادستی، با استفاده از شیوه نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. تجزیه و تحلیل داده ها به صورت دستی و با استفاده از تحلیل ارتباطی انجام شد. برای اعتباربخشی به داده ها از روشهای بازنگری ناظران، بازنگری مشارکت کنندگان، اختصاص دادن زمان کافی برای گردآوری داده ها و درگیری مداوم و مثلث سازی محقق استفاده شد. یافته ها در بخش تهدیدها شامل مقوله های اصلی"تحصیل در جامعه عشایری"و "فرهنگ جامعه عشایری" و در بخش فرصتها، "فرصتهای زیست بوم عشایری"و "فرصتهای الزامات قوانین بالادستی" و چندین مقوله فرعی بود که به همراه رمزها و واحد های معنایی مربوطه استخراج شدند. نتایج نشان داد که می توان با کاربست راهکارهای معرفی شده در پژوهش، تهدیدهای موجود در برنامه درسی مدارس عشایری را به فرصت تبدیل کرد. هر چند در بخش فرصتها، قوانین بالادستی به خوبی نگاشته شده، ولی عملیاتی نشده است و به نظر می رسد تا برآورده کردن عدالت آموزشی در برنامه درسی عشایری فاصله زیادی دارند.

پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوب برنامه درسی مبتنی بر درک طراحی محور در دوره متوسطه انجام شد. جامعه پژوهشی شامل کلیه اسناد علمی معتبر مرتبط با موضوع بود که با جستجوی منظم در پایگاه های اطلاعاتی و بر اساس معیارهای ورود، تعداد 286 پژوهش شناسائی و بر اساس معیارهای خروج، تعداد 39 پژوهش برای بررسی نهایی انتخاب شدند. برای جمع آوری، ثبت و گزارش اطلاعات اولیه پژوهش ها از فرم کاربرگ محقق ساخته استفاده شد. تحلیل یافته ها با استفاده از الگوی هفت مرحله ای هورد (1983) و روش کدگذاری باز و محوری انجام شد. جهت اطمینان از نحوه کدگذاری، از دو نفر ارزشیاب برای کدگذاری مجدد یافته ها استفاده شد و برای تایید پایایی فرمول ضریب کاپای کوهن بکار برده شد. یافته ها نشان داد که برنامه درسی مبتنی بر الگوی درک طراحی محور برنامه ای پیامد محور است که با مطرح کردن مفهوم معلم طراح، برای تمامی عناصر برنامه درسی نقشی نوین و متفاوت از الگوهای سنتی تعریف می کند.

هدف از این مطالعه، شناسایی ابعاد اساسی چالش های اجرای تربیت جنسی نوجوانان بود. این پژوهش از دیدگاه هدف، کاربردی و از نظر راهبرد و روش، تحقیقی ترکیبی از نوع اکتشافی است. جامعه آماری پژوهش در بخش کیفی شامل پژوهشگران حوزه تربیت جنسی نوجوانان، دبیران، مربیان بهداشت، مشاوران، روانشناسان مدارس و اولیای دانش آموزان استان آذربایجان غربی در سال 1398 و در مرحله کمّی دبیران دوره اول و دوره دوم متوسطه شهرستان های خوی و چایپاره در سال تحصیلی 1399-1398 بودند. حجم نمونه در مرحله کیفی 20 نفر با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند بر اساس اصل اشباع و در مرحله کمّی 345 با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای، بر حسب جنسیت و مقطع تدریس، براساس جدول کرجسی و مورگان انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده های پژوهش در بخش کیفی، مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمّی، پرسشنامه محقق ساخته بود. یافته های به دست آمده از بخش کیفی منجر به شناسایی شش مقوله اصلی موانع سیاست گذاری، موانع خانوادگی، موانع اطلاعاتی نامعتبر، موانع مذهبی- اعتقادی، موانع اجتماعی- فرهنگی و موانع آموزشی_سازمانی در رابطه با چالش های اجرای تربیت جنسی نوجوانان گردید و در قالب مقیاسی 18 گویه ای به جامعه آماری در بخش کمّی ارائه شد. یافته های حاصل از تحلیل داده ها در بخش کمّی نشان داد که الگوی عناصر استخراج شده از شاخص های برازش مطلوبی برخوردار است. با عناصر طراحی شده برای چالش های ارائه آموزش تربیت جنسی می توان به عنوان معیار، نسبت به سنجش اثرگذاری هر یک از چالش ها اقدام کرد، در فاصله های زمانی معین بر مبنای این عناصر، وضعیت موجود موانع آموزش تربیت جنسی را مورد سنجش قرار داد و با وضعیت مطلوب مقایسه نمود و در صورت وجود فاصله، برنامه ها، روش ها و راهکارهایی برای آموزش، تغییر و بهبود وضعیت موجود پیشنهاد داد.