سید صادق حسینی

زمینه: علاقه موقعیتی، حالتی روان شناختی و گذراست که توسط محیط برانگیخته می شود و نقشی کلیدی در فعال سازی یادگیری، تقویت انگیزش و افزایش درگیری تحصیلی دانش آموزان دارد. این نوع علاقه با تحریک کنجکاوی، می تواند به درگیری شناختی، عاطفی و رفتاری عمیق تر با محتوای آموزشی منجر شود. از این رو، شناسایی منابع و شیوه های پرورش آن برای طراحی آموزش های مؤثر و جذاب، اهمیت ویژه ای دارد. هدف: هدف این پژوهش، ارائه مروری نظام مند و جامع بر راهبردها، پیشایندهای آموزشی و محیطی مؤثر بر علاقه موقعیتی، فرآیند توسعه آن به علاقه پایدار و پیامدهای آن بر یادگیری در محیط های آموزشی گسترده، بر اساس پژوهش های جهانی است. روش: پژوهش حاضر با رویکرد مرور نظام مند بر اساس مجموعه ای گسترده از مقاله های مرتبط و در دسترس درباره علاقه موقعیتی انجام شد. داده ها از پایگاه های اطلاعاتی بین المللی (Google Scholar, Web of Science, ProQuest) و داخلی (Magiran, Sid) در بازه زمانی 1993-2025 گردآوری شدند. پس از مراحل شناسایی، غربالگری و ارزیابی مقاله ها بر مبنای معیارهای ورود و خروج، از میان 368 مقاله اولیه، در نهایت 88 پژوهش وارد تحلیل نهایی شد. یافته ها: نتایج مرور نظامند نشان داد که پیشایندهای اصلی علاقه موقعیتی شامل راهبردهای آموزشی فعال و معنادار (نظیر مداخلات ارزش کاربردی، بحث و همکاری)، ویژگی های تکلیف (مانند تازگی و چالش بهینه)، حمایت عاطفی و آموزشی معلم، ایجاد جو مثبت در کلاس و استفاده هدفمند از فناوری های آموزشی (مانند واقعیت افزوده و مجازی) است. از سوی دیگر، پیامدهای کلیدی علاقه موقعیتی، شامل افزایش درگیری تحصیلی (عاطفی، شناختی و رفتاری)، پایداری و تنظیم تلاش در مواجهه با دشواری ها، به کارگیری راهبردهای یادگیری عمیق، تجربه عواطف مثبت و تسهیل فرآیند تغییر مفهومی است. این سازه، نقشی میانجی و کلیدی در فرآیند یادگیری ایفا می کند، هرچند رابطه آن با پیشرفت تحصیلی عمدتاً غیرمستقیم است. نتیجه گیری: به مربیان و طراحان آموزشی پیشنهاد می شود برای بهبود یادگیری، علاقه موقعیتی را به طور هدفمند پرورش دهند. راهبردهای آموزشی فعال، معنادار و شخصی سازی شده، همراه با حمایت معلم و بهره گیری هوشمندانه از فناوری، می توانند به برانگیختن و حفظ علاقه کمک کنند و زمینه ساز درگیری تحصیلی، یادگیری عمیق و رشد علاقه پایدار شوند.

پژوهش حاضر با هدف اعتباریابی نسخه فارسی پرسشنامه علاقه موقعیتی (ISIQ) انجام شد. پژوهش حاضر توصیفی از نوع اعتباریابی بود. در این مطالعه ۳۱۰ نفر از دانش آموزان پایه ششم و هفتم شهر بیرجند در سال تحصیلی ۱۴۰3-۱۴۰4 به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای مشارکت داشتند. در این مطالعه، پرسشنامه بین المللی علاقه موقعیتی (ISIQ، پوتوین و همکاران، ۲۰۲۳) و مقیاس درگیری تحصیلی (AES، ریو، ۲۰۱۳) اجرا شدند. با توجه به نتایج تحلیل عاملی تأییدی، ساختار چهار عاملی پیشنهادی برای نسخه نهایی ۱۷ گویه ای از برازش مطلوبی برخوردار بود. نتایج روایی از طریق همبستگی مثبت و معنادار با سازه درگیری تحصیلی، روایی همگرا مطلوبی را برای ابزار نشان داد (P<0.01). یافته ها بیانگر این بود که پرسشنامه علاقه موقعیتی از همسانی درونی مطلوب به روش آلفای کرونباخ 90/0 برخوردار است. با توجه به روایی و پایایی مطلوب آن در دانش آموزان ایرانی، پیشنهاد می شود که جهت سنجش علاقه موقعیتی در دانش آموزان ایرانی از این مقیاس استفاده گردد.

با توجه به اهمیت و نقش راهنمایان تور در ارایه خدمات گردشگری به گردشگران داخلی و خارجی و همچنین کم توجهی به موضوعات مربوط به راهنمایان تور در ادبیات گردشگری، این تحقیق به ارزیابی وضعیت آموزش راهنمایان گردشگری در ایران میپردازد. این پژوهش که از لحاظ روششناسی، تحلیلی- پیمایشی است؛ با هدف شناخت وضعیت فعلی آموزش راهنمایان گردشگری در ایران و ارایه راهکارهای مناسب جهت بهینه نمودن آموزشها و توسعه برنامههای آموزشی راهنمایان گردشگری نوشته شده است. نمونه آماری پژوهش حاضر را 120 نفر ازکارشناسان گردشگری، اساتید و راهنمایان آموزش دیده و حرفهای تشکیل میدهد. دادههای این پژوهش از طریق پرسشنامه (با 34 متغیر) جمع آوری و با استفاده از روشهای آمار توصیفی و آزمون کای دو تجزیه و تحلیل شده است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که وضعیت برنامههای درسی و تکنولوژی، تجهیزات و منابع فیزیکی و مدیریت و سیاست گذاریهای کلان گردشگری در حد متوسط بوده و بازنگری در برنامههای درسی و افزایش تجهیزات، تسهیلات و امکانات لازم در مراکز آموزشی ضروری به نظر میرسد. در این راستا، برای رسیدن به وضعیت مطلوب بایستی در سیاست گذاریهای کلان گردشگری کشور نسبت به توسعه مراکز آموزشی در استانهای گردشگرپذیر و توسعه امور آموزشی راهنمایان در دانشگاهها برنامهریزی مناسبی صورت گیرد.

مدارا به معنای رفتار منطقی و نرم خویی و خوش خلقی با مخالفان در ساحت های مختلف سیاسی و عقیدتی، بهعنوان سرلوحه و شعار دین مبین اسلام بالاخص مذهب تشیع است؛وخشونت با مخالفان به معنای تندخویی و برخورد فیزیکی با او تنها به دلیل مخالفتش، به شدت در آموزه های وحیانی و عقلانی اسلام رد شده است. در این نوشتار با تأکید بر ضرورت مدارا بین مخالفان مذهبی به بررسی فراگیری حقوق اخوت اسلامی نسبت به مخالفان مذهبی با ارائه دقیقی از واژه «مسلمان» پرداخته شده است و به این موضوع که تمام مذاهب اسلامی رایج، در درون دایره اسلام قرار گرفته و حقوق اخوت اسلامی که تکریم و مدارا با مسلمانان از اهم آن است بهره مندمی باشند و لوازم نادرست عقیدتی دیدگاه های مذهبی مخالفان به هیچ وجه باعث محرومیت ایشان از این حقوق نمی گردد. افزون بر این با تأکید بر کرامت ذاتی انسان و حقوق اولیه بشری، کلیت حکمت مدارا به عنوان یک قائده فقهی و اصل اولی در رفتار با مخالفان عقیدتی بالاخص مذهبی مورد تصریح قرار گرفته است.