طبقه بندی انواع خواستگاری در منظومه های عاشقانه فارسی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
یکی از مهم ترین انواع شعر غنایی در سنت ادب فارسی، منظومه عاشقانه است. داستان های عاشقانه به عنوان قصه هایی که بستر روایی مشابهی دارند عموماً دارای بن مایه ها و عناصر همانندی هستند. این روایت ها برآمده از روابط میان دو قطب اصلی، یعنی عاشق و معشوق اند و تحلیل تعاملات میان این دو سویه، ابزار مناسبی برای واکاوی ساختار روایی آن ها به دست می دهد. در این میان، کنش بنیادین عاشق که معمولاً در پی نخستین مواجهه با معشوق رخ می دهد، ورود به فرایندی است که می توان آن را به مثابه گره افکنی مرکزی روایت در نظر گرفت؛ کنشی که با برقراری تمنای وصال، رخدادهای بعدی داستان را در پی می آورد. در چنین فرایندی، کنش «خواستن دیگری» نه صرفاً به عنوان مرحله ای از تعامل انسانی، بلکه به منزله یکی از گره های روایی دارای بار معنایی و کارکردی قابل تأمل مطرح می شود. همین کنش اولیه، جایگاه عاشق و معشوق را در منظومه تثبیت می کند؛ عاشق را به فاعل پی جوی وصال و معشوق را به مفعول مطلوب بدل می سازد و سلسله ای از رویدادها را حول این رابطه شکل می دهد. می توان با تکیه بر رویکردهای ریخت شناسانه و ساختارگرایانه، به بازشناسی و تحلیل این مرحله کلیدی در روایت های عاشقانه پرداخت. در پژوهش حاضر پس از ارائه تبیینی نو از ساختار روایت های عاشقانه منظوم در ادب فارسی، با برگزیدن سی رابطه از دل این منظومه ها، یکی از مهم ترین مراحل این روابط، یعنی مرحله خواست معشوق از سوی عاشق از نظر انگیزه خواست، شکل خواست، چگونگی خواست و انواع پاسخ خواست ها بررسی شده است.Classification of Courtship Types in Persian Love Poems
One of the most important types of lyric poetry in the Persian literary tradition is the romantic system. Romantic stories, as stories that have a similar narrative context, generally have similar themes and elements. These narratives are rooted in the dynamics between two principal poles namely, the lover and the beloved and the analysis of the interactions between these two dimensions provides an appropriate tool for examining their narrative structure. In this context, the foundational action of the lover, which typically occurs upon the first encounter with the beloved, marks the initiation of a process that may be regarded as the central complication of the narrative—a gesture that, by establishing the desire for union, propels the subsequent events of the story. Within such a process, the act of “desiring the Other” is not merely a stage of human interaction, but rather emerges as a narrative knot endowed with semantic weight and functional significance. This initial act serves to fix the positions of the lover and
the beloved within the narrative system: the lover is transformed into the agent in pursuit of union, and the beloved into the desired object. By relying on morphological and structuralist approaches, one can recognize and analyze this key stage within romantic narratives. In the present study, after presenting a new model of the structure of poetic love narratives in Persian literature, by selecting thirty relationships from these poetic systems, one of the most important stages of these relationships, namely the stage of the lover's request for the beloved, has been examined in terms of the motive for the request, the form of the request, the nature of the request, and the types of requests for response.
تبلیغات
