مطالب

بشر، از دیرباز در جست و جویسرچشمه حیات خویش و مبدا آفرینش جهان بوده و با تعمق در عالم هستی، سعیدر گشودن راز دهر داشته است. پس از ظهور زرتشت در ایران و پیدایش آیین مزدایی، هم واره «اهورامزدا» و «اهریمن» به عنوان دو مبدا برایکاینات و آفریننده خیر و شر تلقیمیشدند. لیکن شواهد و مدارکیوجود دارد که نشان میدهد پیش از اعتقاد به ثنویت در میان ایرانیان، اندیشه یکتاپرستی(بر مبنایاصالت زمان) نیز ذهن ایرانیان وحدت طلب را مشغول داشته است. اعتقاد به «زروان» (خدایزمان) پیامدهاییبیشمار داشت که بیش از همه اعتقاد به سرنوشت، بخت و سهم از پیش تعیین شده، تا قرن ها اندیشه ایرانیرا تحت سلطه خود داشت. این تفکر در میان شاعران، اندیش مندان و نیز فلاسفه و متکلمان ایرانینفوذ کرد. از این میان، فردوسی، حماسه سرایبزرگ ایرانی، هم چون دیگران از این سرچشمه فکریمستثنینبوده است و فرض آن وجود دارد که جبرگراییدر شاه نامه فردوسیپیش از همه، ریشه در زروانیگریدارد. در این جستار ابتدا گذریخواهیم داشت بر اندیشه و فلسفه زروانیسم در ایران باستان و قبل و بعد از زرتشت، سپس با ذکر شواهدیاز اثر ماندگار حماسیایران - شاه نامه - به بن مایه هایفلسفه زروانیدر این اثر اشاره خواهیم کرد.

۳۶۶۲۷۱.

نقد و تحلیل محتوایی شرح های مخزن الاسرار

نویسنده: خورشید نوروزی

منبع: پژوهشنامه فرهنگ و ادب پاییز و زمستان ۱۳۸۷ شماره ۷

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات علوم ادبی نقد و بررسی آثار ادبی کلاسیک نظم

تعداد بازدید : ۲۲۶۵ تعداد دانلود : ۲۰۷۲

مخزن الاسرار، نخستین اثر از پنج گنج نظامیگنجویاست که بسیاریاز محققان به سبب ابهام و پیچیدگیهایفراوان معنایی، به شرح و توضیح ابیات آن همت گمارده اند. در این مقاله به نقد و تحلیل محتوایشروح مخزن الاسرار پرداخته شده است. آشناییبا ابیات مشکل و پیچیده این مثنویو گردآوریو ارزیابیمعانیمختلف شارحان، یادآوریو اصلاح اشتباهات در توضیح برخیابیات، برگزیدن معنیصحیح تر ابیات و هم چنین شناخت منشا اختلاف نظر شارحان در شرح مخزن الاسرار، از اهداف نگارش این مقاله بوده است.

۳۶۶۲۷۲.

درآمدیبر داستان گوییصوفیانه (قصه هایکرامت)

نویسنده: علیاصغر ارجی

منبع: پژوهشنامه فرهنگ و ادب بهار و تابستان ۱۳۸۷ شماره ۶

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات حوزه های ویژه عرفان و تصوف در ادبیات بررسی مفاهیم عرفانی و اصطلاحات تصوف در ادبیات

تعداد بازدید : ۱۱۱۰ تعداد دانلود : ۶۶۸

در این مقاله بخش عمده قصه هایکوتاه صوفیانه، با محوریت کرامات عارفان، مورد بحث قرار گرفته، بین سندیت تاریخیقصه ها با جنبه هایداستانیآن ها ارتباطیبر اساس رویکردهاینوین به تاریخ و روایت برقرار میشود، آن گاه رویدادهایغیرعادیکرامت در فضایروایت به نقد کشیده شده، ساختمان این نوع داستان ها از نظر عناصر طرح، راوی، شخصیت، زاویه دید و ... مورد بررسیقرار میگیرد و در نهایت تناقض هایبیانیعرفا از منظر زبانیبه تفصیل تحلیل میشود.

۳۶۶۲۷۳.

عندلیب گلشن شعر و ادب «رهی»

نویسنده: مهناز بیات ابوالفتح داریوش صبور

منبع: پژوهشنامه فرهنگ و ادب بهار و تابستان ۱۳۸۷ شماره ۶

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات کلیات شخصیت ها شاعران معاصر

تعداد بازدید : ۱۴۸۵ تعداد دانلود : ۱۸۵۹

رهیمعیرییکیاز نام آورترین شاعران دهه بیست تا پنجاه معاصراست که با قریحه چشم گیر وگاه شگفت انگیز، تخیل هایدور پرواز و شاعرانه خود را به تصویر کشیده و آن را در کالبد هایانواع شعر، حتیترانه هایغزل وار و طنز هایبدیع انتقادیو اجتماعی، بیان کرده و در این ره گذر، بر اثر بررسیهایژرف در آثار شاعران بزرگ، از تاثیر فرخی، نظامیگنجوی، مولوی، حافظ، به ویژه سعدیو صائب، نیز دور نمانده است. در این مقاله به بیان موارد شایان توجه زندگی، آثار، دقایق روحیو اخلاقیو سرانجام، نقد، تحلیل آثار و شناخت جایگاه هنریو ادبیرهیدر شعر، ترانه و طنز معاصر، پرداخته شده است.

۳۶۶۲۷۴.