مدل سازی تصمیم گیری عقلایی بر اساس کارکردهای اجرایی نوجوانان و بررسی نقش واسطه ای هوش هیجانی و قضاوت اخلاقی(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
مطالعات روان شناسی بالینی سال ۱۶ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۵۹
91 - 104
حوزههای تخصصی:
زمینه و هدف : تصمیم گیری عقلایی به عنوان یکی از کارکردهای کلیدی رشد شناختی در دوره نوجوانی، نقشی اساسی در سازگاری فردی، اجتماعی و تحصیلی دارد. از آنجا که نوجوانی با تغییرات زیستی، شناختی و هیجانی گسترده همراه است، شناخت عوامل زمینه ای مؤثر بر تصمیم گیری عقلایی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش توانایی های شناختی در پیش بینی تصمیم گیری عقلایی نوجوانان با نقش واسطه ای هوش هیجانی و قضاوت اخلاقی بود. روش شناسی پژوهش : روش پژوهش حاضر به صورت کمی و از نوع همبستگی – مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل نوجوانان مقطع متوسطه اول شهر یزد در سال تحصیلی 1403 – 1404 بود، که نمونه ای به صورت تصادفی خوشه ای از بین آن ها انتخاب شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سبک های تصمیم گیری عمومی (اسکات و بروس، 1995)، پرسشنامه توانایی های شناختی (نجاتی، 1392)، پرسشنامه هوش هیجانی (پتریدز و فارنهام، 2004) و پرسشنامه قضاوت اخلاقی (رست، 1973) بود. داده ها با استفاده از نرم افزار AMOS-24 تحلیل شدند. یافته ها : یافته ها نشان داد که توانایی شناختی به طور مستقیم توان پیش بینی تصمیم گیری عقلائی (۰5/۰>P، 17/0β=) را دارد. همچنین هوش هیجانی و قضاوت اخلاقی توانستند نقش واسطه ای در این رابطه ایفا کنند (۰02/۰>P، 308/0β=). به بیان دیگر، نوجوانانی که از توانایی های شناختی بالاتری برخوردار بودند از سطح هوش هیجانی و قضاوت اخلاقی بهتری نیز بهره مند بوده و کیفیت تصمیم گیری عقلایی نیز در آن ها بالاتر بود. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش بر اهمیت توجه به فرایندهای شناختی، هیجانی و اخلاقی به صورت یکپارچه تأکید دارد و می تواند مبنایی برای طراحی مداخلات آموزشی و مشاوره ای با هدف ارتقای مهارت های تصمیم گیری نوجوانان باشد.