مهسا پیشدار

کسب و کارهایی که قصد ورود به بازارهای بین المللی را دارند، باید در مدل کسب و کار خود، اصول اقتصاد دایره ای را اعمال نمایند تا هم به مزیت رقابتی جهانی دست یافته و هم ضمن تلاش برای حفظ محیط زیست، کارایی اقتصادی خود را افزایش دهند . اینترنت اشیا از جمله فناوری های صنعت 4.0 است که می تواند زمینه مناسبی را برای به اشتراک گذاری اطلاعات بین ذینفعان ایجاد کند. هرچند مزایای استفاده از فناوری اینترنت اشیا به منظور تحقق اقتصاد دایره ای غیرقابل انکار است، اما عدم توجه به چالش های موجود در این راه، سرعت گذار را کم کرده و کارآمدی استفاده از این فناوری را کاهش خواهد داد. لذا توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش موانع بکارگیری موثر فناوری اینترنت اشیا در اقتصاد دایره ای شناسایی و ارزیابی شد. ابتدا بر اساس مرور جامع ادبیات، همچنین مصاحبه با خبرگان، موانع اینترنت اشیا در اقتصاد دایره ای در 7 دسته اصلی موانع فنی، ساختاری و سازمانی، اقتصادی و قانونی، اجتماعی و فرهنگی، زیرساختی، محتوایی و انرژی طبقه بندی؛ و با بررسی گسترده، 53 مانع در این دسته ها، شناسایی شدند. سپس با استفاده از روش دلفی و طی 3 مرحله، موانع مورد نظر غربالگری شده و در نهایت، 30 مانع مورد پذیرش خبرگان قرار گرفت. سپس با استفاده از تکنیک دیمتل فازی، ضمن شناسایی روابط تأثیرگذاری و تأثیرپذیری بین موانع بکارگیری اینترنت اشیا در اقتصاد دایره ای در صنعت لوازم خانگی ایران، عامل توانایی شبکه بندی و اتصال اشیا به یکدیگر در مقیاس بزرگ (مانند شبکه های ابری) به عنوان با اهمیت ترین و در عین حال اثرگذارترین مانع شناخته شد.

هدف از مطالعه حاضر بررسی اثر سرمایه فکری پایدار بر عملکرد بین المللی پایدار با نقش واسطه ای قابلیت تاب آوری و نوآوری تحول آفرین در شرکت های کوچک و متوسط است که نقش مهمی در اقتصاد کشورهای مختلف توسعه یافته یا در حال توسعه دارند. مطالعه حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر گردآوری داده ها از نوع توصیفی و از شاخه پیمایشی است. برای گردآوری اطلاعات، روی شهرک ها و ناحیه های صنعتی استان قزوین تمرکز شده است. از بین حدود 830 مدیر ارشد شناسایی شده، نهایتاً 167 مدیر ارشد پرسشنامه را تکمیل کردند. برای تجزیه و تحلیل داده های گردآمده با استفاده از ابزار پرسشنامه، از روش معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج حاکی از آن است که سرمایه فکری پایدار با تقویت قابلیت تاب آوری و زمینه سازی برای نوآوری باز می تواند به صورت غیر مستقیم منجر به بهبود عملکرد بین المللی پایدار شود. پس می توان با تکیه بر سرمایه فکری پایدار و بهره گیری از فناوری های به روز تاب آوری را افزایش داد و از فرصت های نوآوری بهتر استفاده کرد. مطالعه حاضر از آنجا که عوامل مؤثر در تعالی عملکرد بین المللی پایدار را در شرکت های کوچک و متوسط شناسایی کرده و می تواند باعث صرفه جویی در صرف منابع و زمان سازمان برای تحقق عملکرد پایدار در جامعه بین المللی شود در نوع خود نوآور است.

زنجیره تأمین پایدار محصول گردو به عنوان یکی از ارکان مبنایی در حفاظت از محیط زیست و ارتقای معیشت کشاورزان، نیازمند توجه ویژه به ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی است. از این رو، هدف اصلی این تحقیق شناسایی معیارهای کلیدی برای ارتقاء عملکرد زنجیره تأمین گردو و دستیابی به توسعه پایدار در این زمینه می باشد. در این راستا در آغاز، اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه ای گردآوری و معیارهای مرتبط با پایداری شناسایی شد. سپس با استفاده از تحلیل مضمون، نظرسنجی از ۱۵ کارشناس حوزه کشاورزی از طریق مصاحبه های نیمه ساختارمند بررسی و در نهایت ۱۲ معیار اصلی انتخاب شدند. بدین ترتیب، مدل زنجیره تأمین پایدار محصول گردو طی انجام مصاحبه با خبرگان و روش کدگذاری باز با استفاده از نرم افزار  MAXQDA 2022  طراحی شد. در نهایت پس از تایید عامل های پایداری با روش دلفی فازی در سه دور رفت و برگشت، رابطه ها های علّی-معلولی بین معیارها با استفاده از روش دیمتل فازی ارزیابی شد. بررسی و ارزیابی در بازه تابستان تا پاییز 1403 انجام شده و یافته ها نشان می دهند که عامل های چون بازده اقتصادی، کیفیت محصول، هزینه های بازاریابی و تأثیرگذاری های اجتماعی بر جامعه های محلی، به عنوان عامل ها کلیدی در بهبود عملکرد زنجیره تأمین عمل می کنند. بهینه سازی این عامل ها می تواند به افزایش کارایی، تقویت توان بالقوه صادرات و تحقق توسعه پایدار منجر شود. افزون بر این، برای تضمین روایی و پایایی مدل، از روش دلفی فازی استفاده شد که امکان ارزیابی دقیق نظرسنجی از خبرگان را فراهم آورد. این پژوهش در نهایت به ارائه یک مدل جامع ارزیابی عملکرد زنجیره تأمین پایدار در صنعت گردو پرداخته و بر اهمیت توجه به ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی تأکید می کند.

در سال های اخیر، نگرانی های ناشی از اثرات منفی کارکردها و استفاده نادرست از فناوری های نوظهور روی محیط زیست افزایش یافته است. در واکنش به تشدید قوانین زیست محیطی، افزایش آگاهی مشتریان و افزایش تقاضا برای محصولات پایدار، هدف اصلی مطالعه حاضر بررسی اثر مدیریت زنجیره تأمین پایدار با نقش میانجی یکپارچه سازی زنجیره تأمین دیجیتال بر عملکرد کسب و کار مربوط می باشد. به همین دلیل، مطالعه حاضر با استفاده از ابزار پرسشنامه پیش رفته و جامعه آماری پژوهش شامل کارکنان شرکت هلدینگ هزاردستان می باشد که از کسب و کارهای پیشرو در تبیین کارکردهای دیجیتال در مدیریت زنجیره تأمین است. تعداد نمونه انتخاب شده برابر با 351 نفر می باشد که با توجه به تعداد کلی کارکنان که 1200 می باشد و با استفاده از فرمول کوکران انتخاب شدند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون معادلات ساختاری و نرم افزار SPSS 24 و 20 AMOS صورت گرفت. آماره های آزمون همگی بیشتر از 8/3 می باشد. نتایج حاکی از آن است که زنجیره تأمین پایدار و یکپارچگی دیجیتال بر عملکرد عملیاتی و عملکرد مالی و مولفه های مرتبط با آن مانند ساده سازی و شفافیت فعالیت های مالی از طریق یکپارچه سازی استراتژی زنجیره تأمین در کسب و کارهایی مانند هلدینگ هزاردستان اثر مثبت دارند. به این ترتیب، به تصمیم گیرندگان توصیه می شود با تنظیم شاخص های مرتبط برای سنجش سطح پایداری زنجیره تأمین و تدوین نقشه راه، کارآمدی راهبردها را افزایش داده و به این ترتیب، عملکرد کسب و کار را بهبود بخشند.

مقدمه تاب آوری سایبری نظام های مالی و بانکی در سال های اخیر به ضرورتی راهبردی برای مقابله با تهدیدات فناورانه و بحران های سیستمیک تبدیل شده است. افزایش حملات پیچیده، گسترش خدمات مالی دیجیتال و وابستگی شدید زیرساخت های مالی به فناوری های شبکه ای، این مفهوم را از سطحی فنی به مؤلفه ای حیاتی در ثبات و پایداری اقتصادی ارتقا داده است. پژوهش حاضر با هدف ترسیم نقشه دانش و شناسایی روندهای علمی، بازیگران کلیدی، خوشه های موضوعی و شکاف های پژوهشی، به تحلیل علم سنجی تاب آوری سایبری در نظام های مالی و بانکی طی بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ پرداخته است.روش پژوهش مبتنی بر رویکرد علم سنجی است. داده ها از پایگاه Scopus استخراج شده و پرس وجوی جستجو با هدف پوشش جامع ترکیبات واژگانی مرتبط با مفاهیم Cyber Resilience، Banking و Financial Systems طراحی گردید. محدودیت زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ و زبان انگلیسی اعمال شد. داده های خام با Open Refine پاک سازی و یکپارچه شدند تا خطاهای ناشی از ناهمگونی اسامی نویسندگان و مؤسسات حذف گردد. سپس داده ها برای تحلیل شبکه ای و مصورسازی در VOS viewer و تحلیل های آماری تکمیلی با Python و کتابخانه های Pandas، NumPy و Matplotlib پردازش شدند. ترکیب این ابزارها تصویری کمّی و جامع از وضعیت علم سنجی، ساختار همکاری های علمی و مفاهیم محوری حوزه ارائه کرده است.یافته های پژوهش نشان می دهد تولید دانش در این حوزه طی سال های اخیر روندی صعودی و شتاب گیرنده داشته و بیشترین رشد در سال های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ مشاهده می شود؛ دوره ای که هم زمان با گسترش فین تک ها و افزایش تهدیدات سایبری، توجه جهانی به امنیت مالی شدت یافته است. ایالات متحده، چین، انگلستان و آلمان بیشترین سهم را در تولید دانش و همکاری علمی دارند و به عنوان هسته های اصلی شبکه جهانی شناسایی شده اند. با این حال، مشارکت کشورهای درحال توسعه هنوز محدود و شبکه جهانی همکاری ها تمرکزگرا است.تحلیل هم واژگانی نشان داد که ادبیات علمی تاب آوری سایبری نظام های مالی در قالب هفت خوشه مفهومی سازمان یافته است:۱. خوشه آبی روشن با محوریت امنیت سایبری، امنیت شبکه و حفاظت از داده ها (رویکرد فنی).۲. خوشه سبز مرتبط با تاب آوری و مدیریت ریسک (پیوند فنی_مالی).۳. خوشه قرمز شامل مفاهیم هوش مصنوعی، فین تک و تقلب سایبری (فناوری های نوین مالی).۴. خوشه سیاه با تمرکز مستقل بر ارزیابی ریسک.۵. خوشه بنفش درباره سیاست گذاری و مقررات سایبری.۶. خوشه فیروزه ای شامل زیرساخت های حیاتی، شهر هوشمند و خودمختاری سایبری.۷. خوشه زرد مرتبط با موضوعات نوظهور نظیر پایداری، بلاکچین، تجارت الکترونیک و تشخیص نفوذ.این ساختار نشان می دهد که تمرکز پژوهش ها از ابعاد صرفاً فنی به دیدگاهی چندسطحی و میان رشته ای تحول یافته است، جایی که پایداری و تاب آوری مالی با فناوری های نوین درهم تنیده اند.نتایج کلی نشان می دهد که حوزه تاب آوری سایبری در نظام های مالی به سوی بلوغ مفهومی در حرکت است، اما هنوز شکاف هایی برجسته باقی مانده است. مهم ترین آن ها عبارت اند از: فقدان مطالعات تجربی در محیط های بانکی واقعی، نبود چارچوب های جامع ارزیابی ریسک که ابعاد فنی، نهادی و اقتصادی را تلفیق کند، و محدودیت همکاری های میان رشته ای و بین المللی. برای گذار از این وضعیت، نهادهای مالی باید از رویکرد واکنشی به سمت مدیریت تاب آوری سیستمی حرکت کنند و از فناوری های هوش مصنوعی، بلاکچین و امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) برای پایش مداوم تهدیدات، ارتقای شفافیت و تقویت پاسخ گویی استفاده نمایند. به طور کلی، پژوهش حاضر نشان می دهد تاب آوری سایبری اکنون در تعامل با فناوری های نوظهور، نقش بنیادینی در پایداری نظام های مالی ایفا می کند. استفاده ترکیبی از روش های علم سنجی و تحلیل های کیفی، گسترش پایگاه های داده و تدوین شاخص های معتبر سنجش عملکرد تاب آوری، مسیر آینده این حوزه را شکل خواهد داد.

هوش مصنوعی فرصت های کم نظیری، برای ارتقای عملکرد صنایع مختلف از جمله صنعت خودروسازی فراهم میکند. مطالعه حاضر به دنبال شناسایی کاربردها و الزامات بکارگیری هوش مصنوعی در محصولات نوین خودروسازی همچون خودروهای خودران با کسب نظر از مدیران و کارکنان شرکت های خودروسازی داخلی از طریق پیشبرد مصاحبه نیمه ساختاریافته و تحلیل مضمون می باشد. افراد مصاحبه شونده شامل 11مدیر و 17 کارمند بودند که از این تعداد 15 نفر دارای مدرک کارشناسی و 11 نفر داری مدرک ارشد و 2 نفر داری مدرک دکتری بودند.پس از پیاده سازی متن مصاحبه ها و تحلیل و کدگذاری آنها به روش تحلیل مضمون، در بخش کاربردها 21 کد و در بخش الزامات 26 کد شناسایی گردید. پس از انجام 28 مصاحبه اشباع نظری حاصل شد .از کدهای شناسایی شده در بخش کاربردها میتوان به خودروهای خودران و دستیارصوتی، حمل ونقل اشتراکی و در بخش الزامات میتوان به تخصیص منابع،کارکنان متخصص و تشکیل تیم اشاره کرد. با توجه به تنوع کاربرد هوش مصنوعی در محصولات نوین خودرو و طبق الزامات مشخص شده با توجه به نظرات خبرگان، توسعه بستر مناسب برای فناوری های سخت و نرم به صورت یکپارچه؛ و پشتیبانی دولتی با توجه به ایجاد زیرساخت های قانونی می تواند مسیر توسعه فناوری حاضر را بهبود بخشد. مسلماً برای ایجاد زمینه عملکرد موفق هوش مصنوعی در خودروسازی باید با دیدگاه نظام مند، کلیه اثرات بکارگیری آن را از ابعاد مختلف فرهنگی، اجتماعی در نظر آورد.

افزایش گرمایش جهانی، صنعتی شدن جوامع، افزایش عرضه و تقاضا و کاهش منابع تجدیدناپذیر، با چالش اساسی در بخش تولید مواجه شده است. با توجه به این ضرورت، مسئله اصلی پژوهش حاضر به تعیین شناسایی دلایل ایجاد و ارزیابی راهبردهای مرتبط با کاهش ضایعات اقلام مربوط می شود. جامعه موردمطالعه این تحقیق به طورکلی دربرگیرنده کارشناسان و متخصصان فعال در زنجیره تأمین میوه و سبزیجات می باشد که با مفهوم بازیافت و نظام مدیریت کاهش ضایعات آشنایی داشته و تعریف عملیاتی آن ها در متن قیدشده است. روش نمونه گیری غیر احتمالی هدفمند (قضاوتی) و نمونه گیری گلوله برفی می باشد. پس از مطالعه ادبیات، دلایل و راهبردها در اختیار خبرگان قرار گرفت تا با کمک روش دلفی، نهایی سازی صورت گیرد. سپس، برای وزن دهی به راهبرد ها از روش سوارا (تجزیه وتحلیل ارزیابی گام به گام اوزان) استفاده شد. به این ترتیب، چنین مشخص شد که «بهبود در حمل ونقل، جابجایی و ذخیره سازی برای جلوگیری از خرابی و فساد اقلام» و «ارائه اقلام مطابق با تقاضای مشتری» رتبه های اول و دوم را در طبقه راهبرد های کاهش هدر رفت اقلام در قسمت خرده فروشی به دست آورده و همچنین، راهبرد های «رفتار خرید منظم و استفاده آگاهانه» و «آموزش و آگاهی بخشی در مدارس» رتبه های اول و دوم را در طبقه راهبرد های کاهش هدر رفت اقلام در قسمت مشتری به خود اختصاص می دهند. با توجه به نتایج به دست آمده، به پژوهشگران آتی توصیه می شود به تبیین نقشه راه پیاده سازی راهبردهای مشخص شده در مطالعه حاضر بپردازند.

به منظور تبیین چارچوبی برای مدیریت ریسک حمل ونقل در زنجیره تأمین صنایع غذایی، ابتدا بر اساس پیشینه پژوهش، 12 ریسک که می توانند منجر به ایجاد اختلال در حمل و نقل در زنجیره تامین صنایع غذایی شوند شناسایی شده اند. با استفاده از روش دلفی و کسب نظر از 15 خبره دانشگاهی و صنعتی و در 3 مرحله، ریسک ها نهایی شده و با کسب نظر از خبرگان، راهکارهای مواجهه با ریسک های حاضر نیز معین شده است. با بکارگیری روش دیمتل خاکستری به بررسی نحوه تعامل ریسک ها پرداخته شد. نتایج نشان داد که ریسک های مشکلات آب و هوایی ، بلایای طبیعی، نیروی کار ماهر ناکافی/ اعتصابات کارگری، ظرفیت نامناسب زیرساخت هاو تورم و تغییر نرخ ارز از جمله ریسک هایی هستند که بیشتر روی سایر ریسک ها اثر می گذارند تا اینکه بخواهند از آنها اثر بپذیرند. سپس با استفاده از روش کوپراس خاکستری نیز به رتبه بندی راهکارهای مواجهه با ریسک که با کسب نظرات خبرگان شناسایی شدند؛ پرداخته شده است. نتایج نشان داد که تعریف شاخص های عملکردی کلیدی اولویت اول را در میان راهکارها دارد. به همین دلیل، به مدیران پیشنهاد می شود که به منظور دست یابی به زنجیره تامین استوار و مدیریت ریسک فعالانه، پس از شناسایی ذینفعان و فرآیندهای حیاتی، توافق بر سر جریان مالی در هر موقعیت به دست آمده و نقشه جریان ارزش ترسیم شود. به این صورت اقدامات پیشگیرانه برای کاهش ریسک زنجیره تامین ممکن شده و می توان برای شرایط پیش بینی نشده یک طرح اضطراری تهیه نمود تا تاب آوری افزایش یابد.

امروزه شاکله شهر معاصر بسیاری از کشورها به سمت شهر جهانی و مدرن سوق پیدا کرده است. یکی از مهم ترین عناصر سازنده شهر تک بناها هستند که با درکنار هم قرار گرفتن آنها تصویر شهر تشکیل می شود. در این میان کشورهای کهن مانند ژاپن که سابقه معماری طولانی دارند، اگر از گذشته ی معماری خود جدا بمانند و به سمت جهانی شدن پیش بروند، هویت منطقه، سنت های فرهنگی، اجتماعی، مذهبی و هنری جامعه شان به فراموشی سپرده می شود. در ژاپن اصول آیین های مذهبی با زندگی مردم آمیخته است و معماری هویتمند آن نیز بر پایه ی همین اصول می باشد. در پژوهش حاضر سعی بر آن است که با بررسی فاکتورهای هویت ساز در بناهای معاصر به معرفی معماری هویتی ژاپن پرداخته شود تا هویت شهر از منظر معماری مورد بررسی قرار گیرد. با این هدف، تحقیق حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، قیاسی وکتابخانه ای شکل گرفته است. برای بررسی هویتی معماری ژاپن،ابتدا فاکتورهای هویتی تحلیل شد و از میان آنها 8 فاکتور که با مفاهیم هویتی ژاپن مرتبط بود انتخاب شد، سپس 22 بنا از بین بناهای با شهرت جهانی که دارای فاکتورهای هویتی بودند، انتخاب شد و با تحلیل فاکتورهای هویتی روی بناهای انتخاب شده، نوع فاکتور هویتی برای هر بنا تعیین گردید. نتیجه اینکه به طور کلی در تمامی بناهای انتخاب شده فاکتور هویت معنایی و حداقل یک فاکتور هویت ساز دیگر منطقه صدق می کند، که تاثیر بسزایی در حفظ هویت و اصالت منطقه در بناها و بالعکس داشته است که می تواند الگویی برای معماران در کشورهای کهن و بااصالت باشد.

روش های تحلیل پوششی داده های فازی برای مواجهه با متغیرهای فازی شکل گرفتند. هرچند بسیاری از این متغیرها با عدم قطعیت و ابهام روبه رو هستند، تابع عضویت مجموعه های فازی ماهیت قطعی دارند و این موضوع با مفهوم فازی متضاد است؛ به همین دلیل مجموعه های فازی نوع دوم شکل گرفتند که تابع عضویت آنها از جنس مجموعه های فازی نوع اول است؛ اما محاسبات مربوط به این مجموعه ها بسیار پیچیده است. مجموعه های فازی بازه ای نوع دوم پیچیدگی کمتری دارند و برای ارزیابی کارایی در روش تحلیل پوششی داده ها به کار برده می شوند؛ به همین دلیل در مطالعه حاضر روش تحلیل پوششی داده های شبکه ای پویا با توجه به مجموعه های فازی بازه ای نوع دوم توسعه داده شده است تا علاوه بر روابط شبکه ای متغیرها در دوره های زمانی مختلف به ماهیت فازی آنها نیز بهتر توجه شود. به دلیل اهمیتی که فرودگاه ها در سیستم حمل ونقل دارند، مدل توسعه داده شده در این مقاله برای ارزیابی کارایی فرودگاه های مسافربری کشور با توجه به اصول پایداری استفاده می شود. چنین رویکرد جامعی در توسعه روش تحلیل پوششی داده ها بی سابقه است؛ به همین دلیل چنین توسعه ای هم از جنبه فنی و هم از جنبه مفهومی اهمیت دارد.

شرایط در دنیای پر تغییرکنونی به گونه ای شده است که همگان دریافته اند تنها مزیت رقابتی یک سازمان در آینده این است که مدیران آنها بیاموزند چگونه باید زودتر از رقبایشان یاد بگیرند و این همان مفهوم چابکی است. چابکی سازمان در دنیای پر تغییر امروزی اهمیتی فزاینده دارد. بسیاری از خبرگان چنین ادعا می کنند که موفق ترین سازمان های آینده، آنهایی هستند که چابک ترند. به همین دلیل در پژوهش پیش رو سعی می شود میزان چابکی سازمانی سه سازمان انفورماتیک با استفاده از متدولوژی پرسشنامه اندازه گیری شده، نقاط تفاوت آنها معین گشته و مشخص گردد که آیا در رتبه بندی شورای عالی انفورماتیک به موضوع چابکی توجه می شود یا خیر. البته یافته اصلی این پژوهش را نیز می توان حول این موضوع قرار داد که با بهبود رتبه سازمان از نظر شورای عالی انفورماتیک، سطح چابکی سازمانی بالا نمی رود و چنین به نظر می رسد که این دو موضوع مستقل از یکدیگر هستند. به علاوه، چنین معین شد که یکسری از عوامل مانند توانایی پیاده سازی آسان تغییرات اساسی و نیز تغییرات کوچک در سازمان و سایر عواملی که در اصل مقاله به آنها پرداخته شده است، می توانند زمینه ساز تفاوت در موقعیت سازمانی باشند. به این ترتیب، سازمان های انفورماتیک با افزایش قابلیت های خود در اینگونه عوامل می توانند باعث ارتقاء موقعیت رقابتی خود در صنعت مذکور گردند.