واکاوی پدیده سنگ باران زا و آیین ها و باورهای مرتبط با آن در عجایب نامه ها و متون کهن ادب فارسی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
در اساطیر و فرهنگ عامه آداب و رسوم گوناگونی با موضوع تصرف در طبیعت و ایجاد باران و برف و تگرگ یا دفع آن وجود داشته است. در این آیین ها با استفاده از اجسامی خاص، انجام اعمالی ویژه و خواندن افسون، در طبیعت و هوا تصرف می شد. یکی از مهم ترین نمودهای این امر، استفاده از حجرالمطر برای ایجاد برف و باران است که در آسیای مرکزی و غالباً در میان اقوام ترک زبان رواج داشته است. موضوع این پژوهش که به شیوه توصیفی تحلیلی و با استناد به منابع کهن انجام گرفته، بررسی، نقد و تحلیل حجرالمطر در متون کهن، به ویژه عجایب نامه ها، متون کانی شناختی و متون تاریخی و اشاره به آیین های مشابه در اساطیر و فرهنگ عامه است. پرسش اصلی تحقیق این است که منشأ این سنگ چیست و طرز عمل و کاربردهای آن چگونه بوده است؟ نتایج پژوهش نشان می دهد که قدما، دو نگاه عمده طبیعی و اسطوره ای به حجرالمطر به عنوان نوعی طلسم داشته اند که استفاده از آن قدرتی خارق العاده تلقی شده و افسونگران باران ساز با ایجاد برف و سرما، نقش مهمی در تضعیف و شکست لشکر دشمن داشته اند. همچنین در کشاورزی و باراندن باران بر مزارع و دفع تگرک نقش مهمی ایفا کرده است.An Analysis of the Phenomenon of the Rain-Bringing Stone and the Rituals and Beliefs Sssociated with it in Books of Wonders and Classical Persian Literary Texts
In the popular mythology and culture, there have been variant traditions and customs related to modification in the nature in order to generate precipitation or otherwise preventing them. In these traditions, intervention in the nature was deemed to occur through using specific objects, taking certain actions and casting spells. One of the most important instances of these practices which have been prevalent in the central Asia especially among Turkish societies, is resorting the rain stone to bring about snow and rain. The objective of this study, which was conducted in an analytical and descriptive method with citation of quite a few antiquated sources, is to critique and analysis of rain stone in age-old texts especially books of wonders, mineralogical and historical ones along with referring to the comparable traditions in popular cultures and mythology. The pivotal questions in this study concern the origin of this stone and its functions and modus operandi. The results of the investigation show that the ancient people have had both natural and mythological perspectives towards the rain stone as a sort of talisman, which [was believed to] empowered the operators and enabled the spellers to weaken and defeat the enemy by bring up snow and cold weather. This stone has also played an important role in agriculture by generating rain on the fields or preventing hail.
تبلیغات
