مطالب

تیموریان زندگی شهری را ارج نهادند و برای رونق دادن به اقتصاد شهری کوشیدند. اصلی ترین عنصر فعال در حوزه ی اقتصاد شهری بازاریان بودند؛ بنابراین نقش و تأثیر حاکمیت تیموریان در دوام و بقای بازار و بازاریان به مسأله ای مهم تبدیل می شود. نوشتار حاضر درصدد ارزیابی جایگاه و موقعیت بازار و بازاریان در دوره تیموریان و بیان دیدگاه فرمانروایان تیموری نسبت به این بخش مهم جامعه ی شهری است و می کوشد با اتکاء به داده های موجود در منابع و با روش توصیفی تحلیلی به این پرسش پاسخ دهد که جایگاه بازاریان تا چه میزان از رفتارها و سیاست های تیموریان تأثیر پذیرفته است؟ فرضیه ی موردنظر بیان می کند که تیموریان به اهمیت و کارکردهای مهم اقتصادی و اجتماعی بازاریان پی برده بودند؛ لذا حمایت از بازار و بازاریان را از نظر اقتصادی و اجتماعی برای حاکمیت خود و بهبود اوضاع جامعه سودمند یافتند. دستاورد پژوهش نشان می دهد، تیموریان جایگاه و اعتبار مناسبی به بازاریان دادند و با حمایت های خود زمینه ی رونق گرفتن فعالیت های اقتصادی ایشان را فراهم نمودند. در نتیجه ی این سیاست اقتصاد شهری از وضعیت مطلوبی برخوردار شد.

گیلان به عنوان یکی از مناطق مهم مشروطه خواه در ایران، همواره توجه پژوهشگران را به خود جلب نموده است. هدف اصلی تحقیق، تبیین مسائل و معضلات اقتصادی و معیشتی جامعه شهری و روستایی گیلان در آستانه انقلاب مشروطه است. لذا مسئله اصلی تحقیق این است، شرایط و موقعیت اقتصادی جامعه گیلان، تا چه اندازه در شکل گیری جنبش مشروطه (بین سال های 1290 تا 1327 ه . ق) تأثیر داشته است؟ در این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی، مسئله اصلی تحقیق بررسی و تبیین می گردد. دستاورد پژوهش نشان می دهد، علل شکل گیری جنبش مشروطه در گیلان، بیش از آن که تحت تأثیر عوامل بیرونی قرار داشته باشد، درونی بوده و به وضعیت معیشتی اقشار جامعه روستایی و شهری گیلان و خواسته های اقتصادی و اجتماعی مردم منطقه مرتبط بوده است. برقراری عدالت، بهبود اوضاع معیشتی و اقتصادی، رفع ظلم حاکمان دولتی و مالکان منطقه ای و جلوگیری از تجاوزات روس ها از مهم ترین خواسته های مردم گیلان در آستانه ی جنبش مشروطه بود که ریشه های اقتصادی داشته و درنهایت منجر به شکل گیری جنبش مذکور گردید.

هدف اصلی این پژوهش تحلیل فعالیت های برنامه تلویزیونی «نود» در رسانه های اجتماعی است. تولید متون رسانه ای مختلف برای انتشار و به اشتراک گذاری در رسانه های اجتماعی عمده و سنخ شناسی کاربرانی که پیرامون فعالیت های این برنامه در فضای مجازی به فعالیت می پردازند، توانش های شاخ وبرگی این برنامه در فضای مجازی را نشان می دهد. برای رسیدن به این هدف از مشاهده آنلاین به عنوان یکی از تکنیک های مردم نگاری مجازی استفاده شد. با استفاده از مدل نظری مشهور به درخت توانش، نشان داده شد که این فعالیت ها از بسیاری از توانش های بااهمیت دیگر در سطح ساقه ای و ریشه ای برخوردار نیست. این موضوع سبب می شود که کاربران علاقه مند به این برنامه در فضای مجازی بیشتر طرفدارنی منفعل و صرفاً هوادار باشند تا مشارکت کنندگانی فعال. در پایان این مقاله، انواع گوناگون توانش های بالقوه و بالفعل این برنامه گردآوری و ارائه شد که به نظر می رسد از بعضی توانش های بالفعل ریشه ای و شاخ وبرگی استخراج شده باشند.

با توجه به اهمیت رسانه‌ها در رشد و توسعه صنعت گردشگری ورزشی، تحقیق حاضر با هدف بررسی و رتبه‌بندی نقش رسانه‌های جمعی در توسعه گردشگری ورزشی شهر تبریز انجام شده است. جامعه آماری این تحقیق شامل مدیران و متخصصان ورزش، گردشگری و میراث فرهنگی و رسانه‌های ورزشی در شهر تبریز بودند (300=N) و نمونه‌گیری به صورت کل شمار بود که 230 پرسش‌نامه مورد بررسی قرار گرفت. ابزار تحقیق، پرسش‌نامه محقق ساخته بود که پس از تأیید روایی آن توسط تعدادی از متخصصان مدیریت ورزشی و گردشگری در یک مطالعه مقدماتی بین 30 نفر از آزمودنی‌ها توزیع و پایایی آن (86/0 =α) گزارش داده شد. تجزیه و تحلیل داده‌های تحقیق با استفاده از روش‌های آماری توصیفی و آمار استنباطی از قبیل آزمون کولموگروف- اسمیرنوف، آزمون رتبه‌ای فریدمن و نرم‌افزار SPSS نسخه 24 انجام گرفت. نتایجتحقیق نشان داد، رسانه‌های جمعی بیش‌ترین نقش را در «آموزش نیروی انسانی» با میانگین رتبه‌ای 39/4 و کم‌ترین نقش را «شناسایی ظرفیت‌ها و قابلیت‌های محیطی» با میانگین رتبه‌ای 78/3 داشتند. همچنین از بین رسانه‌های جمعی تلویزیون، اینترنت و رسانه‌های نوین بیش‌ترین نقش را در توسعه گردشگری ورزشی شهر تبریز داشتند.با توجه به یافته‌های پژوهش می‌توان نتیجه گرفت، تلویزیون، اینترنت و رسانه‌های نوین، نقش اصلی در مؤلفه‌های توسعه گردشگری ورزشی را بر عهده دارند، بنابراین پیشنهاد می‌شود، با ایجاد شبکه‌های تلویزیونی گردشگری ورزشی و وب‌سایت‌های گردشگری ورزشی، زمینه‌های لازم برای حضور بیش‌تر گردشگران در رویدادهای ورزشی را فراهم آورند.

هدف از انجام این پژوهش، بررسی نقش رسانه های جمعی در توسعه مشارکت بخش خصوصی در ورزش بود. برای گردآوری اطلاعات از بررسی اسناد و مدارک، ادبیات پیشینه و نظرسنجی استفاده شد. در نظر سنجی از پرسش نامه محقق ساخته استفاده شد که روایی صوری آن توسط چند تن از صاحب نظران و استادان مدیریت ورزشی و روایی سازه پرسش نامه با تأیید عاملی تأییدی مورد تأیید قرار گرفت. پایایی پرسش نامه با روش آلفای کرونباخ (9/0) تأیید شد. نمونه ها شامل دو گروه مدیران وکارشناسان ورزش و مدیران و کارشناسان رسانه جمعاً برابر با 130 نفر بودند. پژوهش حاضر از حیث نتیجه، کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده ها توصیفی و پیمایشی است و داده های آن به صورت میدانی جمع آوری شده است. رسانه های جمعی و کارکردهای آن به عنوان متغیر مستقل و مشارکت بخش خصوصی به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شدند. برخی از مهم ترین نتایج تحقیق، عبارت بودند از اینکه: نقش آگاه سازی و اطلاع رسانی، آموزش، تبلیغی، فرهنگ سازی رسانه های جمعی در توسعه مشارکت بخش خصوصی در ورزش استان اردبیل تأثیر داشتند. مهم ترین نقش های رسانه های جمعی در توسعه مشارکت بخش خصوصی در ورزش به ترتیب اولویت نقش فرهنگ سازی، تبلیغی، آگاه سازی و اطلاع رسانی، آموزش و مشارکت اجتماعی بودند. بین نظرات آزمودنی ها در مورد نقش رسانه های جمعی در توسعه مشارکت بخش خصوصی در ورزش تفاوت معناداری وجود داشت، مدیران بخش رسانه تمایل بیشتری به مشارکت بخش خصوصی در ورزش داشتند. نتیجه گیری می شود در راستای مشارکت بخش خصوصی در ورزش باید مدیران با کارکردهای رسانه ها آشنا باشند.

اخلاقگرایی ورزشکاران در میادین ورزشی یکی از موضوعات مهم در هر جامعه ای است. هدف این پژوهش، تحلیل گرایشات اخلاقی دانشجویان ورزشکار و تعیین نقش دینداری، جنسیت ونوع رشته ورزشی بود. روش پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود که به صورت پیمایشی انجام گرفت. جامعه آماری ورزشکاران پسر و دختر چهاردهمین المپیاد ورزشی دانشجویان کشور در سال 1397 بود که درشیراز برگزار شد. حجم جامعه آماری حدود 4100 نفر بود. طبق فرمول تعیین حجم نمونه در تحقیقات تحلیلی، حجم نمونه 194 نفر تخمین زده شد و پس از جمع آوری اطلاعات تعداد 196 پرسشنامه کامل برگردانده شد وهمین تعدادبه عنوان نمونه تحقیق انتخاب شدند. روش نمونه گیری به صورت در دسترس بود. ابزار پژوهش پرسشنامه استانداردلارنس (2013) بود روایی صوری و محتوایی آن به تایید ده نفر از اساتید مدیریت ورزشی رسید. ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه گرایش اخلاقی 73/0 و پرسشنامه دینداری 74/0 بود. از آمار توصیفی برای توصیف ویژگیهای جمعیت شناختی و در قسمت آمار استنباطی از آزمون کلموگروف اسمیرنوف، آزمون تی مستقل ومدلیابی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج نشان داد گرایش اخلاقی ورزشکاران بر اساس جنسیت و نوع رشته ورزشی تفاوت ندارد، اما در مولفه صداقت تفاوت بر اساس جنسیت ونوع رشته ورزشی وجود داشت. همچنین در مولفه عدالت تفاوت بر اساس نوع رشته ورزشی وجود داشت. نتایج مدل تحقیق نشان داد دین داری بر تمام مولفههای گرایش اخلاقی دانشجویان ورزشکار تاثیر دارد. بر اساس نتایج مدل تحقیق می توان نتیجه گیری کرد که دینداری یک عامل اثرگذار و تربیتی تکمیلی برای ایجاد گرایشات اخلاقی درورزشکاران است.

هدف از این پژوهش اولویت بندی رویکردها و روشهای آموزش المپیزم با توجه به معیارهای فرهنگی و آموزشی کشور است. در ابتدا جهت مشخص نمودن معیارهای مورد مطالعه از روش دلفی فازی و سپس برای وزندهی به نظر دبیران تربیت بدنی به رویکردها و روشهای آموزشی از روش تاپسیس استفاده شد. نمونه آماری تحقیق متشکل از دو گروه بود؛ گروه اول 15 نفر از متخصصین حوزه تربیت بدنی که در زمینه المپیزم سابقه پژوهش داشتند و گروه دوم 300 نفر از دبیران تربیت بدنی فعال در آموزش و پرورش بودند. پنج معیار منابع دانش، عوامل فرهنگی، منابع مالی، اثربخشی و امکانات سخت افزاری بعنوان معیارهای تأثیرگذار توسط متخصصین انتخاب شدند. با در نظر گرفتن این پنج معیار، رویکرد زندگی محور با ضریب نزدیکی 0/804 از بالاترین اولویت و رویکرد مبتنی بر تجربه با ضریب نزدیکی 0/733 از پایینترین اولویت بعنوان رویکردهای آموزش المپیزم در مدارس برخوردار بودند. در میان روشهای آموزش، ترکیب ارزشها با چالشهای اجتماعی روز دانش آموزان و آموزش مسائل اجتماعی با استفاده از تجربیات قهرمانان ورزشی در رتبه های اول و دوم قرار گرفتند. با توجه به نو بودن آموزش المپیک در حوزه آموزشی، منابع دانش جزء مهمترین معیارها در انتخاب رویکردها و روشها میباشند. همچنین انتخاب رویکرد زندگی محور بیانگر نیاز سیستمهای آموزشی به جدا شدن از رویکردهای سنتی آموزش و همراه شدن با سیستمهای آموزشی روز دنیا است. علاوه بر این موارد، تلفیق زندگی اجتماعی با آموزه های المپیزم و تربیت بدنی دامنه تأثیرگذاریِ روشهای آموزشی را بسیار گسترده میسازد.

فساد ورزشی را هرگونه حرکت غیراخلاقی و غیرقانونی تعریف می کنند که در تلاش است عملأ، نتیجه یک رویکرد ورزشی را برای جلو بردن اهداف مادی خود تحریف کند. در مصاف با این پدیده، نقش رسانه ها بسیار حیاتی است. جایی که از طریق بازنمایی فعالیت های مفسدانه، چونان پرتوی که تاریکی را به روشنی بکشاند، چهره های آلوده را بر ملا می سازد. بازنمایی، تولید معنا از طریق چارچوب های مفهومی و زبان قلمداد می شود. جریان مداوم و مکرر بازنماییِ رسانه ها از جهان واقع، به طرز قوی بر ادراکات و کنش های مخاطبان تأثیر می گذارد زیرا فرض بر این است که این بازنمایی ها عین واقعیت است. هدف تحقیق حاضر بررسی بازنمایی فساد ورزشی در فضای رسانه ای ایران بود. در این پژوهش از روش اسنادی با رویکرد تحلیل محتوا استفاده شد. به این منظور اخبار و گزارش های مرتبط با فعالیت های مفسدانه منعکس در خبرگزاری های رسمی، از 1386 تا 1396، مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها 12 نوع فساد را در 24 ورزش مختلف نشان داد. از منظر ارتباطات، بخشی از مبارزه با فساد را می توان به رسانه ها محول کرد. رسانه ای که یا خود به پیگیری موارد و مصادیق آن می پردازد و یا به افرادی که از فساد شکایت دارند فرصت سخن گفتن می دهد، در واقع به مخاطبان می آموزد که فساد پذیرفتنی نیست، و باید با آن مبارزه کرد، به این ترتیب افکار عمومی جامعه را علیه فساد بسیج می کند.

تجربه نشان داده است که رشد کارآفرینی نیازمند وجود بستر مناسب کارآفرینی است؛ براین اساس، اصطلاح اکوسیستم کارآفرینی به عنوان نسل سوم ادبیات کارآفرینی گسترش یافته است. صنعت ورزش کشور در ارزیابی ظرفیت های اشتغال زایی در جایگاه مناسبی قرار دارد؛ بنابراین، هدف اصلی از انجام این پژوهش، شناسایی و رتبه بندی ابعاد اکوسیستم کارآفرینی ورزشی کشور است. در این مطالعه، با روش پژوهش آمیخته (کمی و کیفی) ازنوع اکتشافی و اجرای مصاحبه عمیق با 31 نفر خبره و نخبه مدیریت ورزشی و فعال کارآفرین حوزه ورزش و با نمونه گیری قضاوتی هدفمند داده های موردنیاز مرحله کیفی جمع آوری شدند. سپس، با کمک تحلیل محتوای کیفی، کدگذاری باز و محوری ابعاد موردمطالعه پردازش شدند. با انجام دادن این مرحله، شش بعد اصلی درقالب الگوی مفهومی اکوسیستم کارآفرینی ورزشی در ایران با 24 بعد فرعی شناسایی شدند. در مرحله کمّی پژوهش، با هدف ارزیابی و تأیید ابعاد شناسایی شده میزان اهمیت و سهم هریک از ابعاد در فرایند اکوسیستم کارآفرینی ورزشی، بررسی شد. یافته های حاصل از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی نشان داد که همه ابعاد اکوسیستم کارآفرینی ورزشی در ایران موردتأیید هستند. درنهایت، نتایج پژوهش نشان داد که با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی ، ابعاد اکوسیستم کارآفرینی ورزشی را می توان به ترتیب در شش بعد اصلی سیاستی، حمایتی، بازار محلی و جهانی، فرهنگی، سرمایه مالی و سرمایه انسانی اولویت بندی کرد. براساس نتایج به دست آمده توصیه می شود، نقشه راهی برای توسعه ابعاد اکوسیستم کارآفرینی ورزشی کشور تدوین شود.

هدف : بررسی روند تأسیس و توسعه کتابخانه ملی ایران از اواخر عهد قاجار تا پایان پهلوی اول. روش/رویکرد پژوهش : در این پژوهش برپایه اسناد و منابع تاریخی و به شیوه توصیفی-تحلیلی به موارد زیر پرداخته می شود: 1. عوامل سیاسی-اجتماعی مؤثر در پیدایش کتابخانه ملی؛ 2. تأثیر غرب در پیدایش کتابخانه ملی در ایران؛ 3. روند قانونمندشدن و دولتی شدن کتابخانه ملی یافته ها و نتیجه گیری : افزایش روابط ایران و غرب در دوره قاجار و الگوبرداری از پیشرفت های فرهنگی و تمدنی نظیر پیدایش صنعت چاپ، توسعه مدارس، ایجاد مؤسسات آموزش عالی، افزایش شمار تحصیل کردگان و تکاپوی چهره های روشن فکر و فرهنگ دوست، زمینه پیدایش کتابخانه ملی را در ایران فراهم کرد. هسته اولیه این کتابخانه از ادغام دو کتابخانه مهم آن دوره یعنی کتابخانه دارالفنون و معارف تشکیل شد. در سال 1356ق/1316ش برای نخستین بار سازمان و تشکیلات این کتابخانه بانام دایره کتابخانه ملی دولتی شکل گرفت و ساختمان آن با تلاش مهدی بیانی و علی اصغر حکمت و نقشه طراحی شده آندره گدار، در میدان مشق تهران احداث شد.

هدف : شناسائی نقاط قوت و ضعف نرم افزارهای آرشیوی ادلیب ایکس پلاس، کوادرا استار، الوکونت آرکایوز، آرکایو متیکا، آرکایوز اسپیس، کالم فور آرکایوز، و کالکتیو اکسس براساس استانداردهای موجود آرشیوها و معرفی نرم افزار برتر در این زمینه. روش/ رویکرد پژوهش : با  استفاده از  سیاهه وارسی محقق ساخته شامل 9 محور اصلی و 62 زیرعنوان کلی، 272 امکان و قابلیت گوناگون از ملاک ها و معیارهای نرم افزارهای آرشیوی و استانداردهای موجود بررسی و مقایسه شده و نتیجه نهایی مشخص شده است. یافته ها و نتیجه گیری : در به کارگیری معیارها و مؤلفه های استاندارد در نرم افزارهای آرشیوی بررسی شده تفاوت معنادار وجود داشت. 1) درصد رعایت  ویژگی ها و قابلیت های نرم افزارهای آ بررسی شده به ترتیب عبارت بود از: آرکایوز اسپیس 54 ؛ ادلیب ایکس پلاس 39 ؛ الوکونت آرکایوز 37 ؛ کالم فور آرکایوز 29 ؛ کالکتیو اکسس 28 ؛ آرکایو متیکا 27 ؛ کوادرا استار 26؛ 2) در پشتیبانی از استانداردهای فراداده ای به ترتیب نرم افزارهای آرشیوی آرکایوز اسپیس، کوادرا استار، الوکونت آرکایوز، آرکایو متیکا، کالکتیو اکسس، کالم فور آرکایوز، و ادلیب ایکس پلاس قرار داشتند؛ 3)  در پشتیبانی از استانداردهای آرشیوی به ترتیب نرم افزارهای آرشیوی آرکایوز اسپیس، الوکونت آرکایوز، ادلیب ایکس پلاس، کوادرا استار، کالم فور آرکایوز، کالکتیو اکسس، و آرکایو متیکا قرار داشتند؛ 4)  در پشتیبانی از پروتکل های مبادله اطلاعات، نرم افزار آرشیوی آرکایوز اسپیس اول،  ادلیب ایکس پلاس دوم، و بقیه نرم افزارها.

طریقت نقشبندیه در بخارای سده هشتم هجری قمری، در بستر سنت صوفیانه خواجگان شکل گرفت و تاکنون همچنان به عنوان طریقتی زنده، فعال و جهانی به حیات خود ادامه داده است. به رغم رویکرد غیرسیاسی شیوخ خواجگان، نقشبندیه در دوره تیموری پا به میدان سیاست گذاشت. پژوهش حاضر به چرایی و چگونگی ورود شیوخ نقشبندی به عرصه سیاست در دوره تیموری پرداخته است. بنابر یافته های این پژوهش، ارتباط تنگاتنگ بهاءالدین نقشبند، پایه گذار این طریقت، با علمای دینیِ پرنفوذ در حوزه سیاست، پای شیوخ نقشبندی را به عرصه سیاست گشود. رقابت مدعیان قدرت پس از مرگ شاهرخ تیموری، زمینه فعالیت بیشتر طریقت رو به رشد نقشبندیه را فراهم کرد، زیرا پیشوای وقت آنان، خواجه عبیدالله احرار، خود شیخی ملاک و پر نفوذ در میان تیموریان بود.

در متون جغرافیایی دوره اسلامی، اعم از جغرافیای توصیفی و جغرافیای ریاضی، در انتخاب خط استوا به عنوان مبدأ عرض جغرافیایی اتفاق نظر وجود دارد اما مبدأ طول جغرافیایی گاه به پیروی از هندیان «قبه الأرض» و گاه به پیروی از یونانیان «جزایر خالدات» در نظر گرفته می شده است. علاوه بر این ملاک تقسیم بندی بخش آباد زمین به اقلیم های هفت گانه طول ساعات بلندترین روز سال است که به عرض جغرافیایی مربوط است. از این رو محاسباتِ مربوط به تعیینِ عرض جغرافیاییِ مواضع مختلف زمین در آثار جغرافیای ریاضی می آمده است اما آوردن محاسبه طول جغرافیایی عمومیت ندارد. بیرونی در تحدید نهایات الأماکن که می توان آن را کتابی در جغرافیای ریاضی به حساب آوردْ علاوه بر محاسبات مربوط به عرض جغرافیایی، محاسبات تعیین طول جغرافیایی را نیز آورده است و تلاش می کند دستورالعمل هایی کلی برای محاسبه اختلاف طول جغرافیایی دو شهر به دست دهد. در این مقاله روش های محاسبه اختلاف طول جغرافیایی بر اساس رخداد ماه گرفتگی بر اساس کتاب تحدید نهایات الأماکن بررسی شده اند.

قیام های پسامشروطه موضوع خوبی برای اظهارنظرها و روایت های متفاوت، متعارض و متقارب فعالان و ناظران سیاسی است. هریک از آنها از زاویه دید، ساخت ذهنی، ایدئولوژی، مصالح گروهی و ملی بدان نگریسته و قضاوت کرده اند. یکی از مهمترین فعالان عرصه روایت نگاری قیام خیابانی، سیداحمد کسروی است که از او، دو روایت تاریخ نگارانه و یک خاطره نگارانه باقی مانده است. این مقاله درصدد است با بهره گیری از رویکرد تحلیل انتقادی روایت مایکل تولان، به کالبد شکافی روایت های سه گانه کسروی و آبشخور فکری و سیاسی او از قیام خیابانی بپردازد. روایت نخست کسروی دارای دو سطح تحلیل است: سطح اول، تحلیل جامعه شناختی تاریخی است، او با مشروطه خواهی آذربایجانیان، آزادی خواهی آنان و فعالیت حزب دموکرات و زمینه های قیام ایشان رویکردی همدلانه دارد؛ سطحی دیگر، رویکرد روان شناسی فردی و انگیزه شناسانه است که تحلیلی بدبینانه و تقلیل گرایانه از خیابانی و قیام او ارائه می دهد. هرچند کسروی خود مدعی است که رویکرد تاریخی به واقعه دارد و از رویکرد سیاسی دور است؛ اما دو سطح نگرشی تحلیلی و روایی او نشان می دهد تحت تأثیر نگرش اندیشه های میهن دوستی است و نگران از دخالت بیگانگان. در زمان نگارش این متن(1302)کسروی مورخی نامدار نیست. اما در روایت دوم، که در تاریخ هجده ساله آذربایجان آمده، قیام را گام مهمی در فعالگری مثبت و مشروطه خواهانه خیابانی دانسته است. در روایت سوم که خاطره نگارانه صرف است، در دو روایت پیشین تجدید نظرکرده، در سطح انگیزه شناسانه فردی نیز در تمجید از خیابانی قلم زده است. تغییر مکانی یعنی مهاجرت کسروی از تبریز به تهران، گذر از وضعیت تاریخ نگارانه مبتدی به تاریخ نگاری حرفه ای، گذر از میهن دوستی به ملی گرایی معتدل، سپس به ملی گرایی تندروانه، فروکش کردن احساسات رقیبانه و... زمینه ها یی بود که کسروی را واداشت تا در سه مقطع زمانی سه روایت متفاوت ارائه دهد.

مقارن پایگیری قدرت صفویان در ایران، توجه روسیه و عثمانی، به سرزمین گیلان جلب شد. سلاطین عثمانی علاوه بر آذربایجان، گیلان را نیز از نظر دور نمی داشتند و از سوی دیگر، روسیه می کوشید تا انحصار تجارت سواحل جنوبی و غربی دریای کاسپین را در دست گیرد، زیرا این دولت، در تداوم برنامه گسترش ارضی و تحکیم اقتدار سیاسی و نظامی خویش، برای برقراری و توسعه روابط با ایران نیز، طرح هایی در سر داشت. در نتیجه، دولت های روسیه و عثمانی با هدف نفوذ در گیلان، ارتباط گسترده ای با امیران گیلانی برقرار کردند، اما پس از توجه شاه عباس صفوی به گیلان، روس ها از حمایت امیران گیلانی دست برداشتند و عثمانی ها نیز با وجود پناه دادن به خان کیایی، منافع خود را در حفظ دوستی با حکومت صفوی دیدند. یافته ها ی این پژوهش نشان می دهد که هرچند دولت های روسیه و عثمانی در درازمدت نتوانستند از طریق امیران محلی به اهداف سیاسی خود در گیلان دست یابند، اما در کوتاه مدت، با استفاده از این امیران، توانستند زمینه های نفوذ در شمال و شمال غرب ایران را فراهم کنند.

هدف مقاله حاضر، تبیین اصول سیاست خارجی انگلستان در ایالت کرمان و نقش آن در دامن زدن به مناقشات قومی – مذهبی در سال های پس از جنگ بین الملل اول تا انقراض قاجار می باشد. مقاله پیش رو می کوشد با درآمدی کلی بر پیشینه ی تاریخی ایالت کرمان در ادوار قبلی عصر قاجار، به بررسی نقش و کارکرد سیاست های استعماری انگلستان بعد از انقلاب مشروطیت در کرمان در راستای مقاصد خاص خود بر اساس مستندات تاریخی بپردازد. ضعف سیاسی و اقتصادی حکام قاجار و اعمال نفوذ دول استعماری بر آن و حمایت سیاسی نمادی فرقی مانند، اسماعیلیه و شیخیه و بهائیت و اختلافات محلی و قومی از سوی انگلستان، مهم ترین عواملی است که برای بیان شرایط حاکم بر ایالت کرمان عصر قاجار مدنظر بوده است. نارضایتی از شیوه ی زمامداری قاجارها و آسیب های اقتصادی و اجتماعی ناشی از آن و فقر و عقب ماندگی عمومی سبب شد، مردم کرمان با هدایت نخبگان فکری و مذهبی در جریان انقلاب نقشی مهم ایفا کنند. بی ثباتی سیاسی و نبود امنیت اجتماعی ناشی از وقوع انقلاب مشروطیت و شروع جنگ و بحرانهای گذار از سنت به مدرنیته تا انقراض قاجار و نقش انگلستان در دامن زدن به تنشهای قومیتی و مذهبی باتوجه به اهمیت مناطقی مانند کرمان برای هندوستان و منافع حیاتی هند از یافته هایی هست که پژوهش حاضر بدان اهتمام داشته است.

پیدایشانجمن سری اخوان الصفا یکی از رویدادهای مهم فکری و فرهنگی قرن چهارم هجری است که در تاریخ فلسفه اسلامی جایگاه ویژه ای دارد آن هم در شرایط سیاسی، اجتماعی و فکری قرن چهارم هجری که از یک سوء به واسطه ضعف سیاسی – مذهبی خلاقت که به ناتوانی نهاد خلافت در پاسخ گویی به چالش های فکری جامعه اسلامی انجامیده بود و از سوی دیگر ظهور علوم اوایل و فرهنگ یونانی در تقابل با اندیشه های اسلامی قرار گرفته بود و اندیشمندان جامعه اسلامی را با چالش های متعدد مواجه نموده بود. این امر سبب ظهور گروههای غیررسمی شده بود که در صدد پاسخگویی به شرایط فکری جامعه آن روز بودند. اخوان الصفا در زمره همین گروههای است که با طرح اندیشه رواداری و تسامح درصدد نزدیک کردن شریعت اسلام با فرهنگ یونان و اندیشه ایرانی و مانوی و گنوسی برآمده است زیرا این جماعت در عراق که مرز التقاطی اندیشه های پیش گفته شکل گرفته است با انتخاب عنوان اخوان الصفا برای جمعیت خود صحبت از اخلاق نمودند و به گسترش اندیشه رواداری اسلامی مذهبی پرداختند. این نوشتار با طرح این سؤال که علت رویکرد اخوان الصفا به اندیشه تسامح چه بوده است؟ این فرضیه را مطرح نموده است که اندیشه تسامح الصفا برآمده از شرایط فکری و سیاسی قرن چهارم هجری بوده است که ما براساس روش توصیفی- تحلیلی تاریخی درصدد بررسی این موضوع می باشیم.

از ابتدای دهه 1980، ایران در روابط بین الملل خود با بحران هایی در سطح جهانی روبرو شده است. انقلاب اسلامی از جناح شرقی و جهان کمونیسم طرفداری نمی کرد و منافع جهان غرب با انقلاب در منطقه خاورمیانه ناسازگار بود. درنتیجه افزایش تنش های بین المللی دولت عراق با حمایت برخی از کشورهای بیگانه به مرزهای ایران حمله کرد. قسمت غربی ایران اشغال شد و مناطق نفتی ایران خسارت فراوان دید و بسیاری از شهرهای ایران ویران گشت. حامیان منطقه ای و بین المللی عراق وارد یک جنگ طولانی شدند. این جنگ به ناچار سیاست خارجی ایران را تحت تأثیر قرارداد. تحولات دهه 1980 و 1990 و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، چشم اندازهای جدیدی را در زمینه روابط بین الملل فراهم کرد. ایران شرایط جهانی را برای خدمت به منافع ملی خودارزیابی می کرد. دولت های رفسنجانی و خاتمی با تکیه بر سیاست های تعاملی با جهان، درصدد جذب سرمایه گذاری خارجی و تسهیل توسعه کشور بودند و در این راستا اتحادیه اروپا می توانست شریک مهمی باشد. اما در دولت های بعدی، تنش های ایران با جامعه بین المللی بار دیگر افزایش یافته و روابط با اتحادیه اروپا و ایران با مشکلات جدی مواجه شد. دیپلماسی ایران کجا منافع ملی خود را دنبال می کرد و تا چه اندازه می توانست موفقیت کسب کند؟ پژوهش حاضر باهدف بررسی رابطه اتحادیه اروپا و جمهوری اسلامی ایران از طریق روش تحلیلی - تفسیری با متد پژوهش های تاریخی و مبتنی بر اسناد و اخبار منتشرشده انجام پذیرفته است.  

ایران در مواجهه با نبردهای ویرانگر روسیه تزاری در موقعیت تدافعی قرار گرفت. مسأله  نوشتار پیش روی بررسی علل شکل گیری اندیشه دفاعی و ابعاد آن در روایت کنش گران فکری (مورخان، شاعران، عالمان دینی) دوره فتحعلی شاه قاجار است. دستاورد تحقیق با روش تحلیل تاریخی بیانگر آن است که یادآوری خاطره های قوی یا کهن الگوهای سرزمینی ایران برای بسط گذشته پر افتخار تاریخی و در راستای مواجهه با وضعیت انحطاط و عبور از بحران صورت گرفته است که این امر هم هوشیاری مخاطبان را نسبت به تهدید بیرونی برانگیزند و هم نمادهای سرزمینی دینی را با هدف تأکید بر ضرورت دفاع از حدود و ثغور، بازتولید کنند. این سنخ از کنش های چندوجهی، آگاهی بخشی تاریخی را به مثابه یک پراکسیس اجتماعی (برنامه عمل) در شرایط بحران، به عنوان دال مرکزی اندیشه دفاعی برجسته سازی کرد. در نتیجه، موارد متعددی از نمادهای دینی مذهبی در جنگ با کهن الگوها و واقعیت های روزمره تلفیق شدند. بازنمایی نگاه اسطوره ای، الگوهای تاریخی، قهرمان محوری، استناد و بهره گیری از متون مقدس مذهبی و دینی، طرح اهداف عالی انسانی در چهره سپاهیان اسلام هر یک انعکاس دهنده بخشی از ابعاد اندیشه دفاعی بودند که منابع معرفتی به طرح و انعکاس آنان پرداخته اند.