مطالب

در دهه های اخیر، تحول درماهیت قدرت در نظام بین الملل، موجب افزایش اهمیت ابعاد نرم قدرت در کنار ابزارهای سخت شده است. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با تمرکز بر مفهوم قدرت نرم به عنوان توانایی جذب و تأثیرگذاری غیراجباری، به بررسی عوامل مؤثر بر افول قدرت نرم آمریکا و شتاب این روند در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ می پردازد. یافته ها حاکی از آن است که مجموعه ای ازعوامل داخلی و خارجی در افول قدرت نرم ایالات متحده نقش داشته اند. از جمله عوامل داخلی می توان به کاهش جذابیت سبک زندگی آمریکایی، تشدید قطبی سازی اجتماعی، تضعیف اصول دموکراتیک، تحدید آزادی های مدنی وکاهش اعتماد به رسانه ها اشاره کرد. دربعد خارجی نیز عواملی مانند یک جانبه گرایی،خروج ازتوافق ها و نهادهای بین المللی، کاهش مقبولیت جهانی و رفتارهای تهاجمی مؤثر بوده اند. دوره ترامپ با ترویج گفتمان های تفرقه افکن، رویکردهای یک جانبه گرایانه، سیاست های پوپولیستی و ضد مهاجرتی، به تشدید و تعمیق این افول دامن زد و در نتیجه، جایگاه بین المللی آمریکا تضعیف و ظرفیت تأثیرگذاری و ائتلاف سازی آن محدود شد. در نهایت احیای قدرت نرم آمریکا در گرو اصلاحات داخلی، بازگشت به چندجانبه گرایی و مدیریت سازنده رقابت با قدرت های نوظهور ارزیابی می شود.

گردشگری یکی از مهم ترین ابزارهای توسعه اقتصادی و اجتماعی در بسیاری از شهرهای ساحلی جهان محسوب می شود. هدف پژوهش حاضر تدوین راهبردهای توسعه گردشگری شهر بوشهر با استفاده از رویکرد برنامه ریزی راهبردی است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش شامل خبرگان و متخصصان حوزه گردشگری و برنامه ریزی شهری بوده که داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه جمع آوری شده است. برای تحلیل داده ها از آزمون t تک نمونه ای و همچنین ابزارهای برنامه ریزی راهبردی شامل ماتریس SWOT، ماتریس ارزیابی عوامل داخلی (IFE)، ماتریس ارزیابی عوامل خارجی (EFE) و ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی (QSPM) استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که شهر بوشهر دارای ظرفیت های قابل توجهی در حوزه گردشگری از جمله موقعیت ساحلی مناسب، جاذبه های تاریخی و فرهنگی و فرهنگ مهمان نوازی است، اما در عین حال با چالش هایی مانند ضعف زیرساخت های گردشگری، کمبود امکانات اقامتی و محدودیت سرمایه گذاری مواجه است. یافته های ماتریس QSPM نشان داد که راهبردهایی نظیر توسعه بازاریابی دیجیتال گردشگری، توسعه زیرساخت های اقامتی و تشویق سرمایه گذاری بخش خصوصی از مهم ترین راهبردهای اولویت دار برای توسعه گردشگری شهر بوشهر محسوب می شوند. در مجموع نتایج پژوهش نشان می دهد که اجرای راهبردهای پیشنهادی می تواند نقش مهمی در توسعه پایدار گردشگری شهر بوشهر، افزایش جذب گردشگران و بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی این شهر ایفا کند.

تحولات معاصر در نظام بین الملل نشان می دهد که مدیریت منازعات منطقه ای و جلوگیری از گسترش بحران ها به یکی از مهم ترین چالش های امنیتی و حقوقی تبدیل شده است. هدف این پژوهش تحلیل تحولات تاریخی و بررسی رویه های بین المللی حفظ صلح در منطقه با تأکید بر قضیه غزه و ارزیابی میزان کارآمدی سازوکارهای حقوقی و نهادی در مدیریت این بحران است. روش تحقیق در این مطالعه توصیفی تحلیلی بوده و داده ها با استفاده از روش کتابخانه ای و بررسی منابع حقوقی، اسناد بین المللی، گزارش های سازمان های بین المللی و مطالعات علمی مرتبط گردآوری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه نظام بین المللی از ابزارها و نهادهای مختلفی برای حفظ صلح و مدیریت منازعات برخوردار است، اما در بحران غزه کارآمدی این سازوکارها تحت تأثیر عوامل سیاسی، پیچیدگی های میدانی و تعارض منافع بازیگران مختلف با محدودیت هایی مواجه شده است. بررسی روند تاریخی تحولات و عملکرد نهادهایی مانند شورای امنیت، سازمان های بشردوستانه و ابتکارات دیپلماتیک نشان می دهد که اقدامات بین المللی بیشتر در قالب مدیریت موقت بحران و کاهش پیامدهای انسانی درگیری ها نمود یافته و کمتر به حل ریشه ای منازعه منجر شده است. در نتیجه می توان گفت که تقویت هماهنگی میان نهادهای بین المللی، توسعه سازوکارهای نظارتی مؤثر و توجه همزمان به ابعاد سیاسی، حقوقی و انسانی بحران می تواند نقش مهمی در افزایش کارآمدی نظام حفظ صلح ایفا کند و زمینه های لازم برای حرکت به سوی صلح پایدار در منطقه را فراهم سازد.

اعلامیه حق بر توسعه با تأکید بر ضرورت مشارکت مردمی در فرآیند توسعه، بر حق حکمرانی کامل دولتها بر ثروت و منابع طبیعی خود تصریح دارد. در این میان، منابع نفت و گاز به عنوان یکی از مهمترین منابع انرژی جهان و نیز کانون درآمدزایی برای دولتهای دارنده، از جایگاهی راهبردی در تدوین سیاستهای اقتصادی برخوردارند. با توجه به اینکه در رویکرد سنتی، حاکمیت دولتها بر منابع طبیعی، مطلق تلقی میشود، پرسش محوری این پژوهش آن است که آیا اعمال حاکمیت بر منابع نفت و گاز بر اساس شاخصهای حکمرانی مطلوب، منجر به ارتقای کیفیت اجرای حق بر توسعه میگردد؟ یافته های تحقیق حاکی از آن است که بهره برداری از صنعت نفت و گاز، تنها در صورتی میتواند نقش مؤثری در تحقق کیفی حق بر توسعه ایفا نماید که اعمال حاکمیت در چهار عرصه «انعقاد قراردادهای سرمایه گذاری»، «خصوصی سازی»، «حفاظت از محیط زیست» و «توزیع عادلانه ثروت»، بر مبنای اصول حکمرانی مطلوب سامان یابد. اگرچه در اسناد برنامه های توسعه، به ویژه برنامه ششم، بر اهمیت بخش نفت و گاز تأکید شده، معالأسفه در مرحله تقنین و اجرا، اقدام جدی و کارآمدی در این زمینه مشاهده نشده است؛ این غفلت در برنامه هفتم توسعه نیز تداوم یافته است.

طرح جامع 1386 تهران به عنوان یکی از تلاش های شاخص در برنامه ریزی شهری ایران، با هدف عبور از ناکامی های طرح های پیشین و با اتخاذ رویکردی نوین، تدوین شد. این پژوهش به تبیین چالش ها و نارسایی های این برنامه و دسته بندی راهکارهای پیشنهادی برای ارتقای آن بر اساس پژوهش های گذشته می پردازد. این مطالعه با بهره گیری از روش مرور نظام مند، ۱۲۳ سند علمی مرتبط منتشرشده بین سال های ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۲ را مورد بررسی قرار داد. داده ها بر اساس چارچوبی تحلیلی متمرکز بر قوت ها و ضعف های فرایند تهیه، محتوا، تصویب، پایش، موانع اجرایی و راهکارهای تحقق پذیری استخراج شدند. تحلیل داده ها با ترکیب روش های مرور نظام مند به منظور شناسایی فراوانی و فراترکیب مبتنی بر تحلیل محتوا و کدگذاری سه مرحله ای انجام گرفت. تحلیل کمی نشان داد در مطالعات پیشین، تأکید بیشتری بر ضعف های طرح (۶۰ درصد کدها) نسبت به قوت های آن (۷ درصد) وجود داشته است و راهکارهای پیشنهادی حدود ۳۲ درصد کدها را شامل می شوند. ضعف های محتوایی (به ویژه کالبدی)، مدیریتی و فرایندی بیشترین فراوانی را در میان انتقادها داشتند. تحلیل کیفی آسیب های اصلی را در سه دسته ضعف های فرایندی (شکست نهادسازی، ناهماهنگی، مشارکت ناکافی، انتخاب مشاور)، محتوایی (فقدان مبنای نظری، داده های ناکافی، بی توجهی به مسائل کلیدی همچون حریم و مسکن، ناسازگاری درونی) و مدیریتی (عدم همکاری بین بخشی، مشکلات مالی، نظارت ناکافی) طبقه بندی کرد. راهکارهای پیشنهادی نیز عمدتاً بر اصلاحات محتوایی (توجه به محیط زیست، میراث، مسکن، عدالت)، اصلاحات فرایندی (شفافیت در انتخاب مشاور، تدوین متدولوژی واحد، پایگاه داده، مشارکت واقعی) و تقویت سازوکارهای اجرایی و نظارتی (نهادسازی پایدار، تأمین مالی، الزامات قانونی، پایش مستمر) تأکید دارند.

پژوهش حاضر با هدف مکان یابی بهینه ساختمان های بلندمرتبه در شهر همدان، با تلفیق نظریه خط آسمان و توسعه مبتنی بر حمل ونقل همگانی (TOD) انجام شده است. در این راستا، دو دسته معیار شامل معیارهای عملکردی (دسترسی، نزدیکی به حمل ونقل عمومی، اختلاط کاربری، پیاده روی و دوچرخه سواری، وجود پارکینگ) و معیارهای بصری (دید، تنوع در شکل و ظاهر، و ارتفاع) مورد ارزیابی قرار گرفت. روش تحقیق مبتنی بر مدل تلفیقی تحلیل سلسله مراتبی و سامانه اطلاعات جغرافیایی (AHP–GIS) است که از طریق آن، داده های حاصل از نظرسنجی خبرگان و لایه های مکانی تحلیل شد. نتایج نشان داد شهرک بهشتی با وزن 0/431 بیشترین قابلیت را برای توسعه بلندمرتبه دارد، در حالی که محله های جولان (0/310) و حاجی (0/258) در رتبه های بعدی قرار دارند. بر اساس یافته ها، دسترسی به شبکه حمل ونقل عمومی و حفظ دید و منظر شهری مهم ترین شاخص ها در مکان یابی ساختمان های بلندمرتبه محسوب می شوند. تحلیل ها بیانگر آن است که ترکیب دو رویکرد TOD و خط آسمان، ضمن تأمین نیازهای عملکردی شهر، به حفظ هویت بصری و خوانایی سیمای شهری کمک می کند. از منظر کاربردی، نتایج می تواند مبنای تصمیم سازی برای شهرداری و برنامه ریزان شهری به منظور کنترل ساخت وسازهای بلند و دستیابی به توسعه پایدار شهری در بافت های تاریخی و نوین همدان قرار گیرد.

با رشد جمعیت سالمندان، تحقق عدالت فضایی در توزیع خدمات شهری به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل شده است. این پژوهش با هدف سنجش عدالت فضایی در شاخص های شهر دوستدار سالمند در مشهد انجام شد. این مطالعه به روش توصیفی تحلیلی و با مشارکت ۴۰۵ سالمند ۶۰ سال به بالا انجام شد. داده ها از طریق پرسشنامه استاندارد WHO و مشاهدات میدانی گردآوری و با آزمون ANOVA و GIS تحلیل شدند. یافته ها نابرابری فضایی چشمگیری را نشان داد. میانگین رضایت از شاخص های فیزیکی شامل فضاهای باز (3/85)، ساختمان های عمومی (3/62) و مسکن (3/56) به طور معناداری بالاتر از شاخص های اجتماعی حمایتی مانند احترام و پذیرش اجتماعی (2/42)، حمل ونقل (2/49) و حمایت اجتماعی و خدمات بهداشتی (2/52) بود. تحلیل های فضایی، مناطق ۷، ۸، ۹ و ۱۳ را برخوردار و مناطق ۱، ۳، ۴ و ۶ را محروم شناسایی کرد. نقشه های خوشه بندی، مناطق مرکزی و جنوبی را به عنوان نقاط داغ با نیاز فوری به مداخله مشخص کرد. تفاوت انتظارات سالمندان نیز بر ارزیابی آنان اثرگذار است؛ به گونه ای که سالمندان مناطق مرفه رضایت کمتری و سالمندان مناطق محروم رضایت بیشتری ابراز کرده اند. این امر نشان می دهد ابزارهای کمی و فضایی کافی نیست و ترکیب آن ها با داده های کیفی برای درک عمیق عدالت فضایی ضروری است. در مجموع، نتایج پژوهش تأکید دارد تحقق عدالت فضایی در مشهد نیازمند مداخلاتی چندجانبه شامل توسعه فضاهای باز، بهبود حمل ونقل عمومی، ارتقای خدمات بهداشتی اجتماعی و تقویت مشارکت و شمول اجتماعی سالمندان است.

هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل سیستمی موانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی در شهرداری تبریز است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل تماتیک انجام شد. داده ها از سه منبع شامل مرور نظام مند پیشینه، بررسی قوانین و اسناد رسمی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با مدیران و کارشناسان جمع آوری شد. تحلیل داده ها در نرم افزار MAXQDA انجام شد و به منظور نمایش روابط علّی میان موانع، از نمودارهای علّی معلولی (CLD) در نرم افزار Vensim بهره گرفته شد. همچنین، برای سنجش اعتمادپذیری کدگذاری ها، از روش توافق درون موضوعی استفاده شد و میزان توافق میان دو کدگذار ۸۲ درصد برآورد شد. یافته ها نشان داد موانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی در سه تم اصلی قابل طبقه بندی اند: موانع ناشی از ویژگی های محیطی، موانع ناشی از منابع سازمانی و موانع ناشی از توانمندی سازمانی. در میان موانع محیطی، تمرکزگرایی، ملاحظات سیاسی، ضعف قوانین، بی ثباتی اقتصادی و محدودیت مشارکت ذی نفعان بیشترین نقش بازدارنده را دارند. در سطح منابع سازمانی نیز کمبود منابع مالی پایدار، ضعف زیرساخت های اطلاعاتی، کمبود نیروی انسانی متخصص و نبود سامانه های یکپارچه مالی از چالش های مهم به شمار می روند. علاوه بر این، ضعف فرهنگ پاسخ گویی، نگرش کوتاه مدت مدیران، عدم هم راستایی برنامه و بودجه و فقدان استراتژی کلان، مهم ترین موانع توانمندی سازمانی هستند. بر اساس نمودارهای CLD و الگوی مفهومی استخراج شده، میان موانع شناسایی شده ۲۱ حلقه بازخوردی (۱۳ مثبت و ۸ منفی) وجود دارد که بیانگر پویایی و درهم تنیدگی ساختار موانع است. نتایج نشان می دهد تحقق پایدار بودجه ریزی عملیاتی مستلزم اصلاح هم زمان ساختار حکمرانی، تقویت زیرساخت های اطلاعاتی، توانمندسازی سرمایه انسانی و نهادینه سازی فرهنگ عملکردمحور در شهرداری است.

قیمت گذاری زمین های مسکونی در حریم شهرها به دلیل پیچیدگی های ساختاری، نوسانات بازار و تأثیرپذیری از سیاست های متغیر شهری، همواره با چالش های بنیادین از جمله عدم شفافیت، انعطاف ناپذیری مدل های سنتی و فقدان معیارهای علمی دقیق مواجه بوده است. این پژوهش با هدف طراحی یک مدل علمی و عملیاتی برای قیمت گذاری شناور زمین در این مناطق تدوین شده است. مطالعه حاضر با بهره گیری از روش تحقیق آمیخته، به تبیین و تحلیل عوامل مؤثر بر ارزش زمین می پردازد. در بخش کیفی، با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه معماری، شهرسازی و اقتصاد زمین و همچنین، به کارگیری تکنیک دلفی، عوامل کلیدی شناسایی و دسته بندی شدند. سپس، با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی، وزن نسبی هر یک از این عوامل تعیین شد. در بخش کمی، با جمع آوری داده های ثانویه از معاملات ثبت شده و مشخصات کالبدی مکانی قطعات زمین در مناطق نمونه، از مدل قیمت گذاری هدونیک و تحلیل رگرسیون چندمتغیره برای آزمون فرضیه ها و تعیین میزان تأثیر هر متغیر بر قیمت نهایی استفاده شد. یافته های اصلی پژوهش به ارائه یک فرمول ریاضی پویا و شناور منجر شد که متغیرهایی نظیر دسترسی به خدمات و زیرساخت ها، ویژگی های کالبدی، محدودیت های قانونی و طرح های توسعه شهری را در یک چارچوب یکپارچه لحاظ می کند. نتایج اعتبارسنجی نشان داد مدل پیشنهادی در مقایسه با روش های ارزیابی سنتی، از دقت و انطباق بیشتری با واقعیت های بازار، برخوردار است و می تواند به عنوان ابزاری کارآمد برای سیاست گذاران شهری، سرمایه گذاران و شهروندان به منظور درک بهتر پویایی های بازار زمین و اتخاذ تصمیمات آگاهانه به کار گرفته شود و به توسعه پایدار در حریم شهرها کمک کند.

در حوزه آینده پژوهی مدرن، یکی از مهم ترین چالش ها، فقدان چارچوب های شفاف و موجه برای توجیه ادعاها درباره آینده است. بسیاری از رویکردهای کنونی، پیش فرض های روش شناختی و منابع معرفتی خود را به گونه ای تعیین می کنند که هنوز به طور کامل مبانی نظری و حدود شناختی تولید و تحلیل سناریوها را توضیح نداده اند. در این پارادایم ها هنوز مشخص نیست که چه معیارهایی برای اعتبارسنجی چشم اندازهای آینده وجود دارد و چگونه می توان ادعاهای مختلف را از حیث قوت معرفت شناختی سنجید. این پژوهش در پی آن است تا از طریق خوانشی انتقادی، ابعاد مختلف «مسئله معرفت شناختی» در آینده پژوهی مدرن را شناسایی کرده و با بررسی خلأها و تضادهای پارادایم های موجود، چارچوبی دقیق تر برای توجیه ادعاهای معرفتی در این حوزه ارائه نماید. پژوهش حاضر از نوع کیفی و با بهره گیری از رویکرد میان رشته ای، به بررسی و نقد مبانی معرفت شناختی آینده پژوهی می پردازد. برای گردآوری داده ها، از مطالعه اسنادی و کتابخانه ای بهره گرفته شده و در تحلیل داده ها، از تحلیل محتوای کیفی برای شناسایی مفاهیم کلیدی، الگوها و روابط میان آن ها در متون موردبررسی استفاده شده است. در نهایت بعد از بررسی پاسخ های چهار پارادایم اصلی یعنی اثبات گرایی، تفسیرگرایی، انتقادی و تلفیقی به مسائل هفت گانه معرفت شناسی (تعریف معرفت، امکان معرفت، منابع و راه های معرفت، گونه ها و اقسام معرفت، مفاهیم و تصورات، تصدیقات علم حصولی و انواع آن، صدق و معیار صدق)، انتقادات طرح شده به هرکدام از پارادایم ها به تفصیل بیان شد. در نهایت نیز بعد از جمع بندی مباحث، معرفت شناسی اسلامی به عنوان بدیل مطلوب این مهم پیشنهاد می گردد.

هدف اصلی این پژوهش، آینده پژوهی توسعه گردشگری استان یزد با تأکید بر پیشران های توسعه ای است که با تمرکز بر شناسایی و تحلیل روندهای آتی، تلاش می کند چارچوبی جامع برای تصمیم گیری های راهبردی و سیاست گذاری های موثر در حوزه گردشگری این استان فراهم آورد. این مطالعه با هدف کاربردی طراحی شده و از رویکرد توصیفی-تحلیلی و اکتشافی بهره می برد. گردآوری داده های پژوهش به دو طریق کتابخانه ای و میدانی صورت گرفته است، به طوری که در بخش داده های کتابخانه ای از منابع علمی معتبر نظیر کتاب و مقالات علمی، در بخش داده های آمار از سالنامه های آماری مصوب و اسناد فرادست و در بخش میدانی نیز از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. محدوده موردمطالعه در این پژوهش استان یزد می باشد. جامعه آماری پژوهش 20 نفر از نخبگان و اساتید حوزه آمایش سرزمین و برنامه ریزی منطقه ای می باشد که به صورت  هدفمند انتخاب شده اند. تجزیه و تحلیل داده های پژوهش به صورت کمی و با رویکرد آینده پژوهی و با استفاده از نرم افزارهای MICMAC و Scenario Wizard صورت گرفته است. بر اساس نظریه ها و یافته های پژوهش حاضر، گردشگری به عنوان یکی از ارکان کلیدی توسعه پایدار و محرکی مؤثر برای رشد اقتصادی و فرهنگی مناطق شناخته شده است. نتایج تحلیل های آماری نشان می دهد که استان یزد، با بهره مندی از ظرفیت های غنی تاریخی، فرهنگی و طبیعی، علی رغم چالش هایی مانند بحران کرونا، روند رو به رشد قابل توجهی را در جذب گردشگران تجربه کرده است. توسعه مستمر زیرساخت های گردشگری و شناسایی پیشران های کلیدی همچون زیرساخت ها، برند گردشگری، فرهنگ گردشگرپذیری و فناوری اطلاعات، نقش بسزایی در هدایت مسیر توسعه پایدار این صنعت در استان ایفا می کنند. سناریوهای پیش بینی شده نیز بر اهمیت اتخاذ راهبردهای واقع بینانه و پایدار توسط سیاست گذاران تأکید دارند تا بتوانند توسعه متوازن و مستمری را تضمین کنند.

رشد جمعیت، توسعه کشاورزی و شهرنشینی شتابان همراه با تغییرات اقلیمی و افزایش تقاضا برای منابع آب، امنیت و دسترسی عادلانه به منابع آبی را با چالش جدی مواجه کرده است. در دهه های اخیر حوضه آبریز فلات مرکزی و به ویژه حوضه آبریز گاوخونی دچار بحران کم آبی شده اند. این بحران، فعالیت های اقتصادی و پایداری زیست بوم ها را مختل و تنش هایی بین ذینفعان ایجاد کرده است که به امنیتی شدن موضوع آب در این حوضه منجر شده است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد سیستمی، به بررسی امنیتی شدن بحران آب در حوضه آبریز گاوخونی می پردازد. داده های موردنیاز پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه ای و روش های میدانی شامل مصاحبه و پرسشنامه جمع آوری شده و با استفاده از نرم افزارهای MicMac، Scenario Wizar و Vensim تحلیل شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد عوامل کلیدی مؤثر در امنیتی شدن بحران آب در این حوضه؛ عدالت در تخصیص منابع آب، نفوذ مدیران استان اصفهان در سطح ملی، رقابت های استانی، نقش سرویس های امنیتی خارجی، طرح های متعدد انتقال آب از سرچشمه کوهرنگ، نرخ بهره وری محصولات کشاورزی و تأثیر رسانه های ملی بر تحلیل مسائل آب منطقه، هستند. نتایج پژوهش نشان داد؛ وضعیت امنیتی شدن بحران آب در حوضه گاوخونی با 30.43 درصد در آستانه بحران قرار دارد. سناریو، «تلاقی منافع رقابتی و کمبود آب» محتمل ترین سناریو آینده این حوضه شناسایی شده است. این مطالعه به دلیل ترکیب روش های کمی و کیفی و تمرکز بر وضعیت آینده حوضه، دیدگاه نوینی برای سیاست گذاران و برنامه ریزان جهت مدیریت پایدار منابع آب ارائه می دهد.

گردشگری نقره ای یکی از شاخه های پراهمیت گردشگری است که با نفوذ و تحکیم گفتمان گردشگری برای همه توجه سیاست گذاران و برنامه ریزان را به خود معطوف ساخته است. این شاخه از گردشگری بر دسترس پذیری به سفر و گردشگری برای سالمندان به نحوی ایمن تأکید دارد و هدف آن ایجاد تجربه ای ایمن، سهل و لذت بخش برای سالمندان است. یکی از راهکارهای تحقق گردشگری نقره ای به نحوی ایمن، شناسایی نقاط خطر پیش از برنامه ریزی برای سفر و آغاز سفر ها است. بدین منظور در پژوهش حاضر تلاش شده است با اتکا به روش کیفی و ابزار مصاحبه نیمه ساختار یافته با 21 تن از متخصصین حوزه سالمندی و گردشگری، به بازشناسی این نقاط خطر پرداخته شود. داده ها در بازه زمانی تیر تا مردادماه 1404 گردآوری شدند. به منظور تحلیل داده ها نیز از روش تحلیل مضمون و نرم افزار اطلس تی آی بهره گرفته شده است. نتایج حاصل از تحلیل داده ها گویای آن هستند که سالمندان در طول سفر با مجموعه ای از مخاطرات مواجه اند که می توان آن ها را ذیل مقولاتی از قبیل مخاطرات جسمانی، روان شناختی، امنیتی و قانونی، زیرساختی و اقتصادی ساماندهی کرد. در ادامه به منظور برون رفت از مخاطرات نام برده به ارائه پیشنهادهایی کاربردی و عملیاتی ارائه پرداخته شده است که می تواند راهنمای برنامه ریزان و مجریان تورهای سالمندان برای طراحی مسیرها، فعالیت ها و خدمات ایمن و بهینه باشد. راهبرد طراحی فعالیت های تفریحی ایمن، با نظارت و زمان بندی مناسب از سوی وزارت ورزش و جوانان، ارائه بسته های بیمه سفر ویژه سالمندان با پوشش حوادث، بیماری و خسارت اموال از سوی وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی و همچنین بیمه مرکزی از جمله پیشنهاد های ارائه شده در پژوهش حاضر است.

واکاوی دگردیسی های حاکم بر سپهر بین الملل مبین آن است که انگاره ی دولت-ملت در مقامِ چارچوب سنتی انتظام بخش سیاسی، تحت تأثیرِ تکانه های اقلیمی، جهش های فناورانه و بازتعریف تعلقاتِ هویتی، با فرسایش ساختاری و استهلاک نهادی مواجه گردیده است. بر این مبنا، ماهیت برساخته ی نظمِ تاریخی مزبور در تلاقی با چالش های نوپدید آشکار گشته و کارآمدی ارکانِ پیشین آن، مشتمل بر قطعیت مرزی، همگنی هویتی و تفوق حاکمیتی، در مسیر ساماندهی مطلوب زیست جمعی مخدوش به نظر می رسد. همچنین، غلبه ی جریان های سیال ارتباطی و تکوین سوژه هایِ فراملی، بازنگری رادیکال در گره گاه های قدرت، سرزمین و تعلق را ناگزیر ساخته و عبور از الگوی وستفالیایی را به فرآیندی چندوجهی بدل نموده است که به طور هم زمان پتانسیل بروز بی ثباتی و بازتولید سویه های نوین اقتدارگرایی را در بطن خود دارد. به موجب آن، پی افکنی الگوهای مشروعیت بخش جایگزین جهت ممانعت از ایجاد گسست های مخرب سیاسی، محتاج عزم نظری منسجم و تخیل سیاسی جهت بازآراییِ پیوند میان انسان و فضا در قالبی مشارکتی است، به گونه ای که صورت بندی های نوین قدرت، به جای استمرار الگوهایِ تبعیض آمیز، موجد امکاناتی برای همبستگی جهانی و پایداری محیطی گردند.

رشد سریع جمعیت شهری در زاهدان باعث مشکلاتی مانند گسترش زاغه ها و سکونتگاه های غیررسمی در حاشیه شهر از جمله منطقه بابائیان شده و گروه های فقیر شهری با نرخ بالای بیکاری را شکل داده است. ساکنین این منطقه از حداقل امکانات و خدمات شهری محروم بوده و کیفیت مسکن پایینی دارند. این منطقه به دلیل قرارگیری در دامنه کوه از اکثر نقاط شهر قابل رؤیت بوده و علاوه بر معماری ضعیف و خلاف مقررات ملی ساختمان، باعث سیمای نامطلوب شهر زاهدان شده است. این مقاله در تلاش است تا ضمن بررسی کیفیت مسکن در این منطقه، پتانسیل اجرای سازه ابرخشت را در منطقه بابائیان بررسی کند، این سازه هم به دلیل سازگاری با بستر کوه از لحاظ فرم ظاهری و هم به عنوان یک نوع مسکن با مصالح بوم آورد و کم هزینه می تواند باعث سیمای مطلوب شهری شود. نوع تحقیق این مقاله کاربردی و روش مورد استفاده توصیفی-تحلیلی است. برای گردآوری داده ها و اطلاعات از روش های کتابخانه ای و میدانی) پرسشنامه) استفاده شده است. جامعه آماری این تحقیق، افراد حاشیه نشین ساکن در محدوده خیابان رسالت منطقه حاشیه نشین بابائیان شهر زاهدان است. حجم نمونه آماری برای 30 خانواده حاشیه نشین در قالب پرسشنامه برای گروه سنی 70-25 سال در سه بخش شامل میزان رضایت از مسکن فعلی، میزان رضایت از امکانات شهری، میزان موافقت با ایجاد مسکن جدید با طرح ابرخشت و هر بخش شامل سؤالات مربوطه، تهیه شده است. روایی پرسشنامه به صورت صوری و پایایی آن از روش کرون باخ، لیکرت سطح پنج توسط نرم افزار spss صورت گرفته است. نتایج تحقیق نشان می دهد ساکنین منطقه بابائیان از اجرای سازه ابرخشت به دلیل قیمت مناسب و هماهنگی با فرهنگ مردم بومی به دلیل شباهت با ساختار فضایی کپرهای بلوچستان رضایت داشته و اجرای این سازه می تواند باعث بهبود سیمای شهری زاهدان شود.

این مطالعه با هدف بررسی نقش مدیریت مشارکتی بر تعهد شغلی و استمرار کار کارکنان دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری انجام گرفت. با توجه به اهمیت نیروی انسانی در گردشگری، شناسایی عوامل مؤثر در حفظ و استمرار کارکنان در کسب و کارهای گردشگری از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش از لحاظ هدف از نوع تحقیقات کاربردی، از لحاظ ماهیت و روش از نوع تحقیقات توصیفی پیمایشی و از لحاظ شیوه گردآورری داده ها از نوع کمی است. جامعه آماری آن کارکنان و مدیران دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری مناطق 6 و 7 شهر تهران می باشد که به روش در دسترس با مراجعه به 15 دفتر خدمات مسافترتی و گردشگری نمونه به تعداد 384 نفر انتخاب شدند و برای گردآوری داده ها از پرسش نامه استاندارد استفاده شد. روش تجزیه و تحلیل داده ها مبتنی بر معادلات ساختاری بوده و از نرم افزار -3SmartPLS استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان داد که مدیریت مشارکتی نقش معنادار و مستقیم در تعهد شغلی کارکنان دفاتر خدمات مسافرتی دارد. همچنین مدیریت مشارکتی و تعهد شغلی نقش معنادار و معکوسی بر ترک شغلی کارکنان دارند. درنهایت فصلی بودن گردشگری نقش مستقیمی بر ترک شغلی کارکنان دارد. این تحقیق نشان می دهد که دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری در جهت حفظ استمرار خدمات کارکنان خود باید در زمینه به کارگیری سبک مدیریت مشارکتی و استفاده از روش هایی برای افزایش تعهد شغلی اقدام نمایند و نیز با روش های مختلف افزایش تقاضا را در دوره های کم رونق اثرات فصلی گردشگری کاهش دهند.

رشد فزاینده شهرنشینی و سیاست هایی که در پی رشد و توسعه کشور اتخاذ شده، به مشکلاتی منجر شده که از آن تحت عنوان بحران مسکن یاد می شود. نوع پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی توسعه ای می باشد و از جهت ماهیت و روش توصیفی تحلیلی است. در این پژوهش 17 شاخص مربوط به مسکن در زمینه شاخص های کیفی، کمی، کالبدی، اقتصادی و جمعیتی تعریف شد. این شاخص ها از داده های خام بلوک های آماری شهرهای استان مازندران در سال های1385 و 1395 به دست آمد. اطلاعات و داده ها در محیط EXCEL، SPSS پردازش شد و نقشه ها در Arc GIS تهیه و ترسیم شده است. با استفاده از روش های تحلیل عاملی و تحلیل خوشه ای به شناخت، تحلیل و رتبه بندی وضعیت شهرها پرداخته شد. نتایج حاصل از رتبه بندی براساس روش تحلیل مؤلفه اصلی نشان داد، شهرهای ساری، آمل، قائمشهر و بابل به ترتیب در چهار رتبه اول قرار دارند و شهرهای کجور، زرگر شهر، فریم و بلده به ترتیب چهار رتبه آخر برخورداری از شاخص های مسکن را به خود اختصاص داده اند. براساس روش تحلیل خوشه ای، شهرهای استان در چهار خوشه طبقه بندی شده اند که در خوشه اول 21 شهر و 13 درصد جمعیت شهری، در خوشه دوم 32 شهر و 86 درصد جمعیت شهری، در خوشه سوم 2 شهر و 1 درصد جمعیت شهری، در خوشه چهارم 3 شهر و حدود 1 درصد دیگر جمعیت شهری قرار گرفته است. طبق نتایج بین کیفیت مسکن با متغیرهای اندازه شهر، تراکم جمعیت، تراکم ساختمانی، تراکم مسکونی و مساحت شهرها رابطه مستقیم معنی دار ولی با متغیر ارتفاع شهر از سطح دریا رابطه معکوس معنی دار وجود دارد.

خرم آباد به عنوان مرکز استان لرستان و یکی از شهرهای میانی زاگرس، با وجود موقعیت جغرافیایی راهبردی و برخورداری از ظرفیت های طبیعی و فرهنگی، در مسیر توسعه پایدار با چالش های جدی مواجه است. قرارگیری در کریدور شمال جنوب کشور و هم جواری با استان های همدان و کرمانشاه، این شهر را از نظر ارتباطی و منطقه ای در جایگاهی ویژه قرار داده است؛ اما مشکلات نهادی، اقتصادی و کالبدی مانع بالفعل سازی این ظرفیت ها شده اند. این پژوهش با رویکرد تحلیلی توصیفی و با اتکا به داده های آماری، اسناد بالادست شهری و مصاحبه های نیمه ساختاریافته، به تدوین پرونده شهری خرم آباد می پردازد. یافته ها نشان می دهد رشد سریع جمعیت و گسترش نامتوازن کالبدی، ضعف مالی شهری، بی ثباتی مدیریتی و استفاده ناکافی از ظرفیت های فرهنگی و طبیعی، از مهم ترین موانع توسعه محسوب می شوند. بررسی تاریخی نیز بیانگر آن است که فشارهای بیرونی و تصمیمات ناپایدار نهادی، در تداوم عقب ماندگی نقش داشته اند. تحلیل انتقادی نشان می دهد اصلاح ساختار نهادی و مالی، ارتقای شفافیت و پاسخ گویی مدیریت شهری، تقویت حکمرانی شبکه ای و بهره گیری از پیوندهای منطقه ای می تواند مسیر توسعه آینده خرم آباد را بازتعریف کند. بر این اساس، پرونده شهری خرم آباد تصویری جامع از چالش ها و فرصت های پیش رو ارائه می دهد و بر ضرورت برنامه ریزی یکپارچه و پایدار برای ارتقای جایگاه این شهر در شبکه شهری کشور تأکید دارد.

در سال های اخیر، گسترش فناوری های نوین و ابزارهای مبتنی بر فناوری اطلاعات، شیوه های حکمرانی شهری را در بسیاری از کشورها دگرگون کرده است. در ایران نیز دیپلماسی شهری به عنوان یکی از ابعاد مهم حکمرانی شهری، با چالش هایی در زمینه سازگاری با این تحولات روبه روست؛ به صورتی که استفاده از فناوری های نوین و هوش مصنوعی در دیپلماسی شهری و تصمیم گیری های راهبردی، جایگاه واقعی خود را پیدا نکرده است. به همین منظور هدف پژوهش حاضر، شناسایی پیشران ها و چالش های استفاده از فناوری های نوین و هوش مصنوعی در توسعه دیپلماسی شهری ایران است. پژوهش حاضر با روش ترکیبی انجام شده است. در گام نخست، با مرور منابع و اسناد داخلی و خارجی، شاخص های مرتبط با توسعه دیپلماسی شهری شناسایی شد. سپس، با بهره گیری از نظرات ۳0 نفر از خبرگان، روابط ساختاری میان شاخص ها در قالب ماتریس اثرات متقابل (CIM) بررسی و در محیط نرم افزار MICMAC تحلیل شد. در گام دوم، به منظور شناسایی چالش های اصلی، پرسشنامه ای مبتنی بر طیف لیکرت طراحی و توسط همان خبرگان تکمیل شد تا بتوان چالش های با اهمیت بیشتر را در قالب اساسی بودن و فوریت شناسایی کرد. نتایج نشان داد چالش های اصلی در بهره گیری از فناوری های نوظهور در دیپلماسی شهری ایران شامل نبود دستورالعمل های اجرایی مناسب، نبود پتانسیل و تجربه مورد نیاز، امکانات محدود زیرساختی و نبود مقررات منطبق بر کارکرد هوش مصنوعی است. درمقابل، پیشران های کلیدی شامل: افزایش آمادگی زیرساخت ها و تجهیزات فناوری، افزایش انتظار شهروندان از دولت در استفاده از راهکارهای جدید در راستای خدمات رسانی، استفاده از رویکردهای داده محوری در دیپلماسی شهری است که بیش از همه، بر لزوم توجه به ذی نفعان و مدیریت روابط بین آن ها تأکید می کند. درمجموع، یافته ها نشان می دهد توسعه دیپلماسی شهری در ایران مستلزم تقویت زیرساخت های فناورانه، بازنگری در سیاست ها و ارتقای مهارت نیروی انسانی متخصص است. این نتایج می تواند مبنایی برای تصمیم گیری سیاست گذاران شهری و حوزه سیاست خارجی کشور در بهره گیری کارآمدتر از فناوری های نوظهور قرار گیرد.

متأسفانه در کلان شهر تبریز، عدم توجه به طراحی و برنامه ریزی مناسب فضاهای شهری موجب کاهش بار هویتی و کارکردی و همچنین اضمحلال آن ها گردیده است. در این راستا، در سالیان اخیر احداث پیاده راه ها با هدف رعایت حقوق طبیعی شهروندان، کاهش آلودگی ها و معضلات ترافیکی و همچنین ارتقاء روابط اجتماعی و برخورد چهره به چهره، افزایش کیفیت محیط و درنهایت شکل گیری حس و دلبستگی به مکان مورد توجه طراحان و برنامه ریزان شهری قرار گرفته است. از این رو ارزیابی پیاده راه های احداث شده از منظر کیفیت بخشی به فضاهای شهری با تأکید بر دلبستگی به مکان و بررسی میزان موفقیت آن ها، می تواند ایده های نوینی به طراحان و برنامه ریزان در راستای ایجاد پیاده راه های جدید ارائه دهد و پژوهش حاضر با توجه به این هدف چهار پیاده راه تربیت، ارک، شهریار و فجر در کلان شهر تبریز را مورد بررسی قرار داده است. روش تحقیق در مطالعه حاضر آمیخته (کمی و کیفی) با هدف کاربردی و ماهیت توصیفی-تحلیلی است که در راستای تجزیه و تحلیل داده ها از مدل حداقل مربعات جزئی در نرم افزار Warp-pls، تحلیل واریانس و آزمون پیرسون در نرم افزار SPSS و رویکرد کیفی تحلیل مضمون استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که در پیاده راه های کلان شهر تبریز بیشترین تحقق پذیری و مطلوبیت در مؤلفه های دلبستگی به مکان به ترتیب مربوط به پیوندهای اجتماعی، دلبستگی عاطفی، وابستگی به مکان و هویت مکان با ضرایب 613/0، 544/0، 521/0 و 432/0 می باشد. همچنین آزمون تحلیل واریانس نشان می دهد که سه پیاده راه شهریار، تربیت و ارک وضعیت مطلوب تری نسبت به پیاده راه فجر از منظر مؤلفه های دلبستگی به مکان دارا می باشند. درنهایت می توان گفت که شکل گیری دلبستگی به مکان در پیاده راه های شهر ناشی از توجه به مؤلفه های کیفیت فضایی در طراحی این پیاده راه ها به ویژه در ابعاد سرزندگی، انعطاف پذیری و ایمنی است.