مهدی بیرق شمشیر

پژوهش حاضر با هدف مکان یابی بهینه ساختمان های بلندمرتبه در شهر همدان، با تلفیق نظریه خط آسمان و توسعه مبتنی بر حمل ونقل همگانی (TOD) انجام شده است. در این راستا، دو دسته معیار شامل معیارهای عملکردی (دسترسی، نزدیکی به حمل ونقل عمومی، اختلاط کاربری، پیاده روی و دوچرخه سواری، وجود پارکینگ) و معیارهای بصری (دید، تنوع در شکل و ظاهر، و ارتفاع) مورد ارزیابی قرار گرفت. روش تحقیق مبتنی بر مدل تلفیقی تحلیل سلسله مراتبی و سامانه اطلاعات جغرافیایی (AHP–GIS) است که از طریق آن، داده های حاصل از نظرسنجی خبرگان و لایه های مکانی تحلیل شد. نتایج نشان داد شهرک بهشتی با وزن 0/431 بیشترین قابلیت را برای توسعه بلندمرتبه دارد، در حالی که محله های جولان (0/310) و حاجی (0/258) در رتبه های بعدی قرار دارند. بر اساس یافته ها، دسترسی به شبکه حمل ونقل عمومی و حفظ دید و منظر شهری مهم ترین شاخص ها در مکان یابی ساختمان های بلندمرتبه محسوب می شوند. تحلیل ها بیانگر آن است که ترکیب دو رویکرد TOD و خط آسمان، ضمن تأمین نیازهای عملکردی شهر، به حفظ هویت بصری و خوانایی سیمای شهری کمک می کند. از منظر کاربردی، نتایج می تواند مبنای تصمیم سازی برای شهرداری و برنامه ریزان شهری به منظور کنترل ساخت وسازهای بلند و دستیابی به توسعه پایدار شهری در بافت های تاریخی و نوین همدان قرار گیرد.