فیروز محمودی

این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی برنامه درسی پروژه محور مبتنی بر STEM در ارتقای ادراک حل مسئله و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پایه ششم ابتدایی انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه ششم ابتدایی شهر تبریز در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که از میان آن ها ۱۲۰ نفر به صورت تصادفی خوشه ای انتخاب و به دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۶۰ نفر) تقسیم شدند. برای گردآوری داده ها از آزمون پیشرفت تحصیلی معلم ساخته و پرسشنامه ادراک حل مسئله هپنر و پترسون (1982) استفاده شد. روایی ابزارها از طریق بازآزمائی  و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 0/94 تأیید شد. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس (ANCOVA) و (MANCOVA) در نرم افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد برنامه درسی پروژه محور مبتنی بر STEM تأثیر معناداری  (p<0/05) بر افزایش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارد. همچنین، تمرکز این برنامه بر فعالیت های عملی و ارزشیابی تکوینی، موجب تقویت ادراک حل مسئله در موقعیت های واقعی شده است.

هدف: این پژوهش با هدف مقایسه نگرش به ماهیت علم در بین دانشجویان دانشگاه تبریز و دانشگاه علوم پزشکی تبریز انجام شد. روش پژوهش: تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-پیمایشی بود. جامعه آماری شامل 21801 دانشجوی دانشگاه تبریز و 5200 دانشجوی دانشگاه علوم پزشکی تبریز بود که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، نمونه ای به حجم ۳۷۷ نفر از دانشگاه تبریز و ۳۵۷ نفر از دانشگاه علوم پزشکی تبریز به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه نگرش به ماهیت علم کایا و همکاران (۲۰۱۹) بود که روایی آن توسط متخصصان تأیید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 0/838 محاسبه شد. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی (آزمون تحلیل واریانس آنوا) در نرم افزار SPSS27 تحلیل شدند. یافته ها: نتایج پژوهش حاکی از برتری معنادار نگرش دانشجویان علوم انسانی نسبت به سایر رشته ها در اکثر ابعاد است: در بعد شناختی-معرفتی، نسبت به علوم پزشکی و کشاورزی؛ در بعد اجتماعی-نهادی، نسبت به فنی-مهندسی، کشاورزی و پزشکی؛ در بعد تربیتی-آموزشی، نسبت به علوم پایه، فنی-مهندسی، کشاورزی و پزشکی؛ و در کل نگرش، نسبت به فنی-مهندسی، کشاورزی و پزشکی. همچنین، دانشجویان علوم پایه در بعد اجتماعی-نهادی نسبت به فنی-مهندسی، کشاورزی و پزشکی، و در کل نگرش نسبت به کشاورزی، نگرش بالاتری داشتند. در همین بعد، کشاورزی نیز نسبت به علوم پزشکی برتری نشان داد. نتیجه گیری: با توجه به نتایج بدست آمده، برتری نسبی نگرش در رشته های علوم انسانی مشهود است که این ناهمسویی عمدتاً به تفاوت های ساختاری در برنامه های درسی و روش های آموزشی بازمی گردد.

The present study aimed to examine the relationship between school participation and individual characteristics among upper secondary school students in District 3 of Tabriz. In terms of purpose, the study is applied, and with regard to data collection, it follows a descriptive–correlational design. The statistical population consisted of 14,412 upper secondary school students in District 3 of Tabriz. Based on the Krejcie and Morgan table, a sample of 374 students was selected. Sampling was conducted using proportional stratified random sampling, with strata formed based on age, gender, and grade level. Data were collected using the School Participation Questionnaire developed by Anderson et al. (2019) and the Social Intelligence Questionnaire developed by Silvera, Martinussen, and Dahl (2001). Content validity (CVI) and face validity of the questionnaires were evaluated and confirmed by a panel of subject-matter experts. Reliability was assessed using Cronbach’s alpha, yielding coefficients of 0.938 for the school participation questionnaire and 0.819 for the social intelligence questionnaire. Data analysis was conducted using descriptive statistics, and inferential analyses included independent samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation coefficients. In addition, structural equation modeling (SEM) using PLS-SEM (SmartPLS 3) was employed to examine the structural relationships among school participation, social intelligence components, individual characteristics, and academic achievement. The findings indicated that school participation did not differ significantly according to demographic characteristics or academic achievement.