کاربرد تحلیل پوششی داده ها در ارزیابی عملکرد ایمنی جاده ای(مقاله علمی وزارت علوم)
زمینه و هدف: ارزیابی عملکرد برای بهبود کارایی سازمان ها حیاتی است. تحلیل پوششی داده ها (DEA) با شناسایی واحدهای کارآمد و ناکارآمد، ابزاری قدرتمند در این زمینه است. این پژوهش با مقایسه مدل های DEA، به انتخاب روش مناسب کمک می کند و عملکرد ایمنی جاده های ایران طی سال های ۱۳۹۴ الی ۱۳۹۹ را بررسی می کند. روش: این مطالعه با چارچوب ورودی- خروجی، ۳۱ استان را به عنوان واحد تصمیم گیری بررسی می کند. ورودی ها شامل جمعیت، وسایل نقلیه و راه ها، خروجی ها شامل تصادفات منجر به فوت و تولید ناخالص داخلی هستند. از مدل های CRS-DEA و VRS-DEA و روش Window-DEA برای تحلیل تغییرات عملکرد ایمنی جاده ها در طول زمان استفاده شده است. داده ها با نرم افزارهای دیپ و اکسل تحلیل شده اند. یافته ها: یافته ها نشان می دهد در مدل CRS، استان های تهران، بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد کاملاً کارا و سیستان و بلوچستان ناکاراترین هستند. در مدل VRS، البرز، ایلام، خوزستان و قم کارا و فارس ناکاراترین است. در مدل های پنجره ای، سیستان و بلوچستان در CRS-WINDOW و فارس در VRS-WINDOW اغلب ناکاراترین بودند. نتیجه گیری: مدل VRS به دلیل در نظر گرفتن بازده متغیر نسبت به مقیاس، کارایی بالاتری نسبت به مدل CRS نشان می دهد، که بیانگر ناکارایی مقیاسی در برخی استان ها است. استان های بهینه در هر دو مدل کارایی یک دارند، در حالی که اختلاف بین CRS و VRS نشان دهنده نیاز به بازنگری در مقیاس عملیاتی است. مدل VRS-WINDOW با پنجره های سه ساله، نتایج دقیق تر و قابل اعتمادتری ارائه می دهد.