نعمت رستمی مازویی

موضوع و هدف مقاله:امروزه هوش مصنوعی به عنوان یکی از فناوری های نوظهور، تأثیر بسزایی بر حرفه حسابرسی دارد و می تواند به بهبود کیفیت حسابرسی منجر شود. هدف این پژوهش، طراحی الگوی کیفیت حسابرسی مبتنی بر هوش مصنوعی در محیط حسابرسی ایران است. روش پژوهش: این مطالعه، با بهره گیری از روش تحقیق کیفی و رویکرد نظریه پردازی داده بنیاد، ابتدا عوامل مؤثر بر کیفیت حسابرسی شناسایی شده و سپس نقش فناوری های هوش مصنوعی در بهبود این عوامل مورد بررسی قرار گرفته است. داده های پژوهش از طریق مصاحبه های عمیق با خبرگان حوزه حسابرسی و فناوری اطلاعات گردآوری شده و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل گردیده اند. یافته های پژوهش: بر اساس یافته های پژوهش، الگویی مفهومی ارائه شده که به حسابرسان و نهادهای نظارتی در ایران کمک می کند تا با بهره گیری از ظرفیت های هوش مصنوعی، کیفیت حسابرسی را بهبود بخشند، و ضمن شناخت فرصت ها و چالش های فراروی حرفه حسابرسی در محیط ایران و مؤلفه های مؤثر بر آن ضرروت استفاده از هوش مصنوعی را در جهت توسعه کیفیت گزارش حسابرسی های خود مورد توجه قرار دهند. نتیجه گیری، اصالت و افزوده آن به دانش: نتایج تحقیق نشان می دهد که استفاده از هوش مصنوعی در فرایندهای حسابرسی، از طریق افزایش دقت، کاهش ریسک تقلب، بهبود کشف ناهنجاری ها و تسریع تحلیل داده ها، تأثیر مثبتی بر کیفیت حسابرسی دارد. همچنین، چالش هایی مانند هزینه های پیاده سازی، مقاومت در برابر تغییر و نیاز به آموزش متخصصان، به عنوان موانع اصلی شناسایی شدند.

با گسترش فناوری و هوش مصنوعی، حرفه هایی مانند حسابرسی دچار تحولات چشمگیری شده اند. در فضای کسب وکار کنونی، کیفیت حسابرسی به عنوان عاملی کلیدی در ایجاد اطمینان برای ذی نفعان شناخته می شود. هوش مصنوعی با افزایش دقت، سرعت و بهبود تحلیل داده ها، نقش مؤثری در ارتقای این کیفیت ایفا می کند. در ایران، بهره برداری مؤثر از هوش مصنوعی در حسابرسی نیازمند درک صحیح از محیط حرفه ای و ویژگی های فردی حسابرسان است. هدف این پژوهش، شناسایی عوامل مؤثر برای بهبود کیفیت حسابرسی مبتنی بر هوش مصنوعی و خصوصیات فردی حسابرسان است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی، از لحاظ روش توصیفی-همبستگی، از نظر نوع داده ها کمی و به صورت مقطعی انجام شده است. جامعه آماری شامل حسابرسان عضو جامعه حسابداران رسمی است و داده ها با استفاده از پرسشنامه و نرم افزارهای تحلیل آماری رایانه ای و مدل یابی معادلات ساختاری با روش حداقل مربعات جزئی تحلیل شده اند. نتایج نشان می دهد عواملی مانند آشنایی و پذیرش هوش مصنوعی، مهارت های دیجیتال، انعطاف پذیری، خلاقیت و زیرساخت های فناورانه بر کیفیت حسابرسی اثرگذارند. این یافته ها می تواند مسیر توسعه کیفیت گزارش های حسابرسی در ایران را هموار سازد.

اکوسیستم پیچیده ای از دارایی های سوداگرانه با بازده بالا و غیرقابل شناسایی همچون رمز ارزها و سایر دارایی ها با ویژگی های مشابه، در بستر شبکه ای از تبادلات تجاری مجازی در یک دهه اخیر شکل گرفته است که نیازمندِ توجه جدی مبنی بر ارتقاء سطح نظارت های نهادی در بُعد کلان و پیاده سازی رویه های حسابداری جهت افشای جزئیات آن، در بُعد خرد در هر نظام اقتصادی می باشد. هدف این مطالعه تدوین معیارهای ارزش گذاری دارایی های دیجیتال و ارزیابیِ محورهای شناسایی شده بر اساس ماتریس های متقابل بر اساس ماتریس های متقابل می باشد. روش شناسی این مطالعه در دسته پژوهش های اکتشافی و توسعه ای قرار می گیرد که با ترکیب فرآیند جمع آوری داده ها در بخش کیفی و کمّی، اول به دنبال ارائه یک چارچوب نظری بر اساس رویکرد گلیزر (1992) در فرآیند نظریه داده بنیاد می باشد و دوم به منظور تعیینِ مؤثرترین مؤلفه محوری پیاده سازی حسابداری دارایی های دیجیتال نیز از فرآیند رتبه بندی تفسیری بهره برده می شود. ابزار مورداستفاده در بخش کیفی مصاحبه با خبرگانی می باشد که از طریق نمونه گیری نظری و گلوله برفی انتخاب می شوند و ابزار بخش کمّی مطالعه نیز، چک لیست های مقایسه زوجی سطری « » و ستونی « » می باشد. نتایج بخش کیفی مطالعه طی 12 مصاحبه انجام شده، حکایت از شناسایی 4 مقوله، 5 مؤلفه و 25 مضمون مفهومی دارد که با تأیید پایایی محورهای اصلی مطالعه از طریق تحلیل دلفی فازی، چارچوب نظری پدیده موردبررسی ارائه شد. نتایج بخش کمّی مطالعه نیز نشان داد، مؤلفه محوریِ رعایت کنترل های داخلی دارایی های دیجیتال « » به دلیل مجموع امتیازهای ماتریسی، مهم ترین سازوکار پیاده سازی حسابداری دارایی های دیجیتال در بستر شرکت های بازار سرمایه می باشد که می تواند ظرفیت های اطلاعاتیِ استفاده کنندگان را تقویت نماید. نتیجه کسب شده بیان می کند پایبندی به رعایت ارزش منصفانه از طریق کنترل داخلی در رویه های حسابداری دارایی های دیجیتال، با جلوگیری از جریان سود یا زیانِ ناشی از نوسانات ارزش منصفانه در صورت سود و زیان، دقت اعداد این دارایی ها را از منظر افشای بهبود می بخشد و درعین حال ارتباط مقادیر حاصل با سایر جنبه های سود عملیاتی را ممکن می سازد و به ایجاد توازن بهتر صورت های مالی کمک می کند.  

هدف این تحقیق بررسی تأثیر ساختار سازمانی بر پیچیدگی مدیریت مبتنی بر ارزش است که به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و شیوه جمع آوری اطلاعات، توصیفی - پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل مدیران اجرایی و مدیران مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران هستند و بر اساس جامعه در دسترس و فرمول کوکران 317 نفر به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شده اند. ابزار گردآوری در این پژوهش پرسش نامه نووتنی (۲۰۲۳) است که دارای ۴ مؤلفه و ۱۵ گویه می باشد. پس از بررسی نرمال بودن توزیع داده ها با استفاده از آزمون کولموگروف- اسمیرنف، از نرم افزار SmartPLS 3 برای آزمون فرضیه ها استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که متمایزسازی عمودی بر پیچیدگی مدیریت مبتنی بر ارزش تأثیر منفی و معنی داری دارد (052/ 4- t=). متمرکزسازی و رسمی سازی بر پیچیدگی مدیریت مبتنی بر ارزش تأثیر مثبت و معنی داری دارد (108/ 9 t=). همچنین ادغام افقی نیز بر پیچیدگی مدیریت مبتنی بر ارزش تأثیر مثبت و معنی داری دارد (67/ 8 t=). رسمی سازی نیز بر پیچیدگی مدیریت مبتنی بر ارزش تأثیر مثبت و معنی داری دارد (25/ 7 t=). به طورکلی می توان گفت که ساختار سازمانی بر پیچیدگی مدیریت مبتنی بر ارزش مؤثر است؛ بنابراین فرایند پیچیده خلق ارزش در بستر صورت بندی مناسب مولفه های ساختار سازمانی همراه با بکارگیری و توسعه نوآوری های حسابداری مدیریت راهبُردی، تحقق و توسعه می یابد.

هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر مسئولیت اجتماعی در الگوها مختلف محافظه کاری حسابداری با استفاده از روش های حداکثر درستنمایی-ساختاری و گشتاور تعمیم یافته در دوره زمانی 1391 تا 1402 برای 93 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد. در این پژوهش به منظور بررسی این تاثیر، از شاخص مسئولیت اجتماعی در چهار مدل محافظه-کاری باسو (1997)، بال و شیوا کومار (2005)، گیولی و هاین (2000) و بیور و رایان (2000) استفاده شده است. طبق نتایج پژوهش، برای همه الگوها محافظه کاری این پژوهش، روش حداکثر درست نمایی-ساختاری، رویکرد بهتری نسبت به روش گشتاور تعمیم یافته است. همچنین نتایج پژوهش نشان می دهند طبق رویکرد حداکثر درست نمایی-ساختاری، شاخص اجتماعی مسئولیت اجتماعی در الگوها محافظه کاری باسو (1997) و بال و شیوا کومار (2005) اثر منفی معنی داری بر شاخص محافظه کاری داشته است. طبق رویکرد مزبور، شاخص مسئولیت اجتماعی در الگوها محافظه کاری بیور و رایان (2000) و گیولی و هاین (2000) اثر مثبت معنی داری بر شاخص محافظه کاری داشته است. علاوه بر این نتایج پژوهش در بین الگوها محافظه کاری، مدل باسو(1997) نسبت به سایر مدل ها، ارتباط عملکرد مسئولیت اجتماعی با محافظه کاری را بهتر نشان داده است.

گسترش روزافزون فناوری اطلاعات به همراه سرعت فزاینده آن، کلیه ابعاد جوامع بشری را در پرتو خود گرفته است. نیاز به دسترسی اطلاعاتی دقیق و سالم، مربوط و بهنگام با حداقل بهای تمام شده و حداکثر کارایی، گرایش به استفاده از فناوری های نوین را به عنوان یک عامل حاکم بر سازمان ها مطرح و آن ها را مجبور به همگام شدن با شرایط کرده است. با توجه به رشد سریع  فناوری اطلاعات و تغییرات اساسی در فرآیند حسابداری و حسابرسی انتظار نمی رود که توسعه فناوری اطلاعات نیاز به حسابداری و حسابرسی مستقل را از بین ببرد. فناوری های متاورس بس یار یکپارچه و هماهنگ هستند و به معنایی امکان طراحی سیستم های اطلاعات حسابداری و حسابرسی متناسب با دنیای متاورس را دارا است و این سیستم ها قادر به اطمینان بخشی به داده های مالی بوده و موجب جلوگیری از خطا و تقلب می شوند و می تواند به عنوان ابزار کمکی مورد استفاده قرار گیرد. از سویی دیگر، سیستم های اطلاعات حسابداری در مت اورس ممک ن اس ت تح ت تاثی ر ق رار بگیرن د امّ ا اه داف و اصول حس ابداری هم چنان ثاب ت می مان د. لذا در این مطالعه سعی شده است به بررسی کاربرد فناوری متاورس در حسابداری و حسابرسی پرداخته شود، برای این منظور ابتدا به تعریف و تبیین واژگان فناوری اطلاعات در حسابداری و حسابرسی و سپس به چرایی و ضرورت بکارگیری متاورس در حسابداری و حسابرسی و پیامدهای آتی آن پرداخته شده است.