مصطفی نظری

سازمان ها برای ارزیابی دقیق عملکرد خود در ابعاد مختلف، نیازمند بهره گیری از ابزارهایی کارآمد و ساخت یافته هستند. در این میان، شاخص های کلیدی عملکرد به عنوان ابزاری حیاتی در پایش اثربخشی عملیات، پشتیبانی از تصمیم گیری مدیریتی و هم راستاسازی اهداف با عملکرد واقعی سازمان، جایگاه برجسته ای در ادبیات علمی یافته اند. با وجود این، شواهد نشان می دهد که بسیاری از سازمان ها، به ویژه در صنایع حیاتی نظیر پالایش نفت، هنوز در شناسایی و به کارگیری مؤثر این شاخص ها با چالش هایی مواجه اند. پژوهش کنونی با هدف شناسایی و رتبه بندی شاخص های کلیدی عملکرد در صنعت پالایش نفت ایران، به صورت مطالعه موردی در پالایشگاه اصفهان اجرا شده است. در این راستا، رویکردی ترکیبی شامل روش های دلفی، دیمتل و اولویت بندی ترتیبی در قالب پنج مرحله به کار گرفته شد. ابتدا با مرور نظام مند ادبیات، شاخص های اولیه استخراج شد و سپس با مشارکت خبرگان و بهره گیری از تکنیک دلفی، غربالگری اولیه انجام شد. در مرحله سوم، با استفاده از روش دیمتل، روابط علّی و معلولی میان شاخص ها تحلیل و ترسیم شد. در گام چهارم، با بهره گیری از رویکرد اولویت بندی ترتیبی، وزن و رتبه شاخص ها تعیین شد. درنهایت، بر اساس یافته های پژوهش، پیشنهادهای مدیریتی و فنی ارائه می شود. یافته ها نشان می دهد که شاخص شدت مصرف انرژی با وزن 0.2135 در رتبه نخست، شاخص حاشیه سود عملیاتی با وزن 0.2081 در رتبه دوم و شاخص ضریب پیچیدگی پالایشگاه با وزن 0.2025 در رتبه سوم از نظر اهمیت قرار دارند. این شاخص ها به ترتیب بازتاب دهنده بهره وری انرژی، سودآوری عملیاتی و ظرفیت فنی- فرایندی پالایشگاه بوده و نقش تعیین کننده ای در تحقق اهداف راهبردی ایفا می کنند.

در دهه های اخیر، با وجود احترام به روش های کمّی و تلفیقی، اقبال روزافزونی به روش های پژوهش کیفی توسط پژوهشگران صورت گرفته است. در بین روش های کیفی متعدد نیز فقط بعضی از آنها را می توان در مطالعه متن، به کار گرفت که یکی از آن روش ها عبارت است از روش «تحلیل مضمون». هدف این پژوهش عبارت است از معرفی این روش، از طریق کاربست آن در مطالعه قرآنی−روان شناختی، در باب واژه «فکر» به عنوان یک نمونه.روش گردآوری داده های این پژوهش کتابخانه ای و روش تحلیل داده ها، تحلیل عقلی بوده است. ابتدا، روش تحلیل تم و زیرمجموعه های آن معرفی شده و سپس، آیات مرتبط با موضوع «فکر» با استفاده از شیوه شبکه مضامین جمع آوری شده است. آنگاه «مضامین پایه ای» از قرآن استخراج و از طریق آنها، به «مضامین سازمان دهنده» و در نهایت به «مضامین فراگیر» دست یافته ایم.در گام پایانی، نتایج به دست آمده قرآنی در باب «فکر»، با سازه روان شناختی «فکر»، بررسی تطبیقی شده است. یافته های پژهش قرآنی، دو مضمونِ فراگیرِ «مبدأ» و «معاد» را به دست داد و مطالعه تطبیقی، معلوم کرد که هدف تفکر در دانش روان شناسی بازیابی «تعادل روانی» است؛ درحالی که هدف «فکر» در قرآن، عبارت است از «سعادت اخروی»؛ همچنین تفکر در معنای قرآنی خویش به زندگی انسان هویت، جهت و معنا می دهد در صورتی که در معنای روان شناختی آن، تفکر فرایندی است که در ارزیابی، نتیجه گیری و تصمیم به او کمک می کند و نیز معلوم شد که «روش تحلیل مضمون» کارایی زیادی در مطالعات «روان شناسی قرآن بنیان» دارد.

هدف این پژوهش بررسی نقش ساختار مالکیت و حاکمیت شرکتی بر عملکرد آتی بنگاه های انتفاعی می باشد. در این راستا تعداد 140 شرکت ( 700 شرکت-سال ) پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال های 1391 الی 1395 به روش حذفی سیستماتیک انتخاب گردید. گردآوری و محاسبه داده های پژوهش با مراجعه به صورت های مالی شرکت ها و نرم افزار ره آورد نوین در صفحات گسترده اکسل مورد محاسبه قرار گرفت و سپس فرضیه ها، با استفاده از نرم افزار آماری Eviews به روش تحلیل رگرسیون داده های ترکیبی مورد آزمون قرار گرفتند. جهت عملکرد آتی شرکت از معیار بازده دارایی ها و جهت بررسی سیستم های حاکمیت شرکتی از دو معیار استقلال هیئت مدیره و غیر دوگانگی پست مدیرعامل بصورت یکپارچه استفاده گردید. سپس جهت بررسی اثر ساختار مالکیت، دو معیار مالکیت نهادی و مالکیت خانوادگی منظور شد. نتایج آزمون معناداری ضرایب بر اساس معادله های رگرسیون برازش شده، به طور خلاصه حاکی از تأثیر مستقیم و معنادار حاکمیت شرکتی، مالکیت نهادی و مالکیت خانوادگی بر عملکرد شرکت می-باشد.

در این مقاله برای نخستین بار معکوسِ مسئله بهینه سازی 2- میانه پشتیبان[i] بررسی شده است. در این مسئله تعدادی نقطه، مشتری در نظر گرفته می شوند و هدف این است که با تغییر پارامترهای مسئله، دو نقطه از پیش تعیین شده به سمت 2- میانه پشتیبان شدن برود. ابتدا مسائل معکوس (نوع محدودیت بودجه ای و نوع حداقل هزینه) 2- میانه پشتیبان درحالت گسسته برای گراف های عمومی مدل سازی ریاضی می شود. سپس درحالتی که گراف مدنظر درخت باشد، آنها به مسئله برنامه ریزی خطی تبدیل می شوند. همچنین درحالت پیوسته برای مسئله معکوسِِ نوع محدودیت بودجه ای 2- میانه پشتیبان (با تغییر در مختصات نقاط) مدل ریاضی ارائه می شود. با توجه به NP-سخت بودن مسئله، مسئله با الگوریتم های فرا ابتکاری ازدحام ذرات[ii](PSO) و الگوریتم بهبودیافته ازدحام ذرات[iii](IPSP)، حل می شود. در نهات نتایج در حالات مختلف بررسی می شود.