نیره شاه محمدی

هدف پژوهش حاضر بررسی چالش های اخلاقی حفظ کرامت انسانی در عصر هوش مصنوعی با توجه به گسترش استفاده از هوش مصنوعی در حوزه هایی چون قضاوت، پزشکی و آموزش، تهدیداتی نظیر تبعیض الگوریتمی، نقض حریم خصوصی و کاهش اختیار و عاملیت انسانی، با استناد به آموزه های قرآنی «تکریم بنی آدم» و «خلیفه الله»  بود. روش تحقیق، تحلیل مضمون بود و جامعه آماری آن مجموعه ای از منابع دینی و علمی شامل قرآن کریم، روایات معتبر، تفاسیر، متون فقهی و اخلاق اسلامی، و نیز ادبیات معاصر فلسفی و علمی در حوزه اخلاق فناوری و هوش مصنوعی بود. نمونه ها به صورت هدفمند و نظری انتخاب و ازنظر کیفیت و میزان ارتباط ارزیابی شدند. داده ها با بهره گیری از نرم افزارهای مدیریت منابع مانند اندنوت و پایگاه های تخصصی داخلی و خارجی ساماندهی و سپس با نرم افزار مکس کیودیای تحلیل شدند. فرآیند تحلیل شامل کدگذاری باز، محوری و مضمون محور بود که به استخراج مضمون های کلی و جزئی انجامید. اصول پیشینی قرآنی و فقهی مرتبط باکرامت، عدالت، مسئولیت پذیری و حفظ حریم خصوصی چارچوب مفهومی تحلیل را شکل دادند.اعتبار تحلیل از طریق کدگذاری مجدد مستقل و محاسبه شاخص توافق کدگذاران با ضریب کاپای کوهن (82/0) تأیید شد و مستندسازی کامل با ماتریس کد–منبع، شفافیت و قابلیت ردیابی داده ها را تضمین کرد. یافته ها نشان می دهد که اصول قرآنی کرامت، عدالت و مسئولیت می توانند مبنای طراحی اخلاقی هوش مصنوعی قرار گیرند و از پیامدهایی چون تبعیض و تضعیف اختیار انسان جلوگیری کنند. درنهایت، پژوهش تأکید می کند که تلفیق آموزه های قرآنی با استانداردهای فنی و اخلاقی روز، هوش مصنوعی را به ابزاری در خدمت تعالی معنوی، عدالت اجتماعی و حفظ کرامت انسانی بدل می سازد و آموزش عمومی در این زمینه نقشی اساسی دارد.

هدف این تحقیق بررسی جایگاه برنامه ویژه مدرسه (بوم) در توسعه شایستگی های حرفه ای معلمان مدارس استثنایی دوره ابتدایی شهر تهران بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود و جامعه آماری شامل معلمان مدارس استثنایی دوره ابتدایی شهر تهران که در آن ها برنامه ویژه مدرسه اجرا گردید. با استفاده از جدول مورگان، 169 نفر از معلمان مدارس استثنایی انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از دو پرسشنامه برنامه ویژه مدرسه (پایایی 85/0) و توسعه حرفه ای معلمان (پایایی 9/0) استفاده شد که روایی صوری و محتوایی هر یک تأیید گردید. برای تجزیه وتحلیل اطلاعات گردآوری شده از آمار توصیفی و آمار استنباطی شامل آزمون های کولموگروف-اسمیرنف، رگرسیون خطی و ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج نشان داد بین برنامه ویژه مدرسه با توسعه شایستگی های حرفه ای معلمان مدارس استثنایی 0.28 همبستگی وجود دارد و 8 درصد از توسعه شایستگی های حرفه ای این معلمان توسط برنامه ویژه مدرسه تبیین می گردد.