رجاء ابوعلی

إنّ التواصل بالتراث ظاهره منتشره فی الأدب العالمی حیث یستلهم الشعراء المعاصرون عناصر رموزهم الشعریه من التراث بما فیه من طاقات ایحائیه م ؤثّره فی نفوس الجماهیر ووجدانهم . ومن مظاهر هذا التواصل توظیف الشخصیات التراثیه ومنها شخصیه لعازر الّتی تتأصّل فی الموروث الدینی المسیحی. وهذه المقاله تطرّق إلی دراسه شخصیه لعازر وتجلّیها فی الآداب الثلاثه المعاصره حیث قارن بین الشعر العربی والفارسی والإنجلیزی .وقد وظّفت هذه الشخصیه فی الشعر العربی المعاصر بشکل کبیر کما نجدها فی أشعار بدر شاکر السیاب، وخلیل حاوی وغیرهم. أمّا فی الشعر الفارسی فتجلّت فی هذا العصر فی شعر أحمد شاملو فقط، وفی الإنجلیزی فی أشعار ت.إس.إلیوت «Thomas Stearns Eliot» وسیلفیا بلاث «Sylvia Plath» وغیرهم من الشعراء. ومن أهمّ ما وصل إلیه البحث هو أنّ الشاعر المعاصر وظّف الرموز الشعریه التراثیه بعد أن اکتشف لها بعداً نفسیاً یتواءم وتجربته الشعوریه الراهنه.کما تعاملت هذه التجربه مع شخصیه لعازر تعاملاً شعریاً علی مستوی الرمز فی الأدب العالمی. فقد أضفی الشاعرالمعاصر دلالات جدیده علی شخصیه لعازر، دلالات تعبّر عن تجاربه الشخصیه مثل المعاناه الذاتیه أو تجارب شعبه کالظروف السیاسیه والاجتماعیه والثقافیه الخانقه. ومن هذه الدلالات یمکن الإشاره إلی انبعاث الحیاه، البعث الکاذب، الخدعه والیأس فی الشعر العربی؛ أمّا فی الشعر الفارسی فقد عبّر عن موت الإنسانیه وعدم المسؤولیّه؛ وفی الإنجلیزی کان الیأس من العصر الحاضر بما یتجلی فیه هذا الرمز أو هو الذی یحمی موت الإنسان الأبدی؛ لأنّ وراءه العوده والحصول علی هویّه ثابته وخلود. إنّ المنهج المتّبع فی هذه المقاله هو منهج وصفی-تحلیلی، أمّا الدراسه فهی دراسه مقارنه لشخصیه مسیحیه بین الآداب الثلاثه.

مظفرالنواب به عنوان یکی از شاعران برجسته و سرشناس عراقی در حوزه ی نقد سیاسی و اجتماعی و یکی از یکه تازان عرصه ی هجو، جایگاه ویژه ای در ادبیات معاصر عراق دارد. وی که تجربه ی روزگاری پرفراز و نشیب در دوران بی ثباتی سیاسی و سپس فشار و تبعید را تجربه کرده است، خشمگین از ناکامی سران عرب در حل معضلات اجتماعی و سیاسی به ویژه مسئله ی فلسطین و تمایلات سازشکارانه ی آن ها و نیز ناتوانی توده ی عرب در حل مشکلات پیش رویشان است با زبانی تند و هجایی عریان به نمایش کاستی های اجتماعی و سیاسی و انتقاد از مسببان وضعیت وخیم مردم عرب می پردازد بی شک توانایی های زبانی و تعبیرهای ساده به او کمک کرد تا بتواند طیف مخاطبان خود را گسترش بخشیده و پیام خویش را به آنان انتقال دهد.