بررسی نقش طنز در موفقیت و ماندگاری شعرهای کودک منوچهر احترامی با تکیه بر مجموعه اشعار حسنی(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
منوچهر احترامی از قدیمی ترین و موفق ترین نویسندگان و سرایندگان ادبیات کودک و نوجوان ایران با مجموعه شعرهایش به ویژه مجموعه ی حسنی نگو یه دسته گل از انقلاب اسلامی تا به امروز، با تیراژ چند میلیونی همچنان یکی از محبوب ترین شاعران شعر کودک به شمار می رود. با وجود اینکه عوامل گوناگونی در موفقیت و ماندگاری اشعار او مؤثر بوده اند اما به نظر می رسد کاربست طنز و شگردهای گوناگون آن نیز نقش مهمی در ماندگاری آثارش داشته باشد. طنز احترامی به دلیل جهان شمول بودن و سخن گفتن از جهان واقعی کودکان، در گام نخست با موقعیت های طنزآمیزی که دارد با کودک همراه می گردد، ارتباط عاطفی عمیقی با او برقرار می سازد و سپس باتکیه بر اندیشه و تخیل خاص کودکان، احساس لذت و هیجان در وجود کودک برمی انگیزاند که تأثیر آن تا سال ها حتی یک عمر باقی می ماند. بنابراین، هدف مشخص این جستار، بررسی تأثیر شگردهای طنز در موفقیت و ماندگاری شعرهای کودک احترامی و به طور مشخص، هفده دفتر از مجموعه ی 21 جلدی حسنی به روش توصیفی تحلیلی است. یافته های پژوهش نشان می دهد یکی از عوامل موفقیت و ماندگاری شعر احترامی این است که افزون بر استفاده از شگردهای طنز ملموس و خودکاری مانند جناس، تحامق، استعاره، ایجاز و... از شگردهای دیگری که مختص خود اوست همچون نگرش طنزآمیز، چرخش طنز، شخصیت های طنزآمیز، طنز موجود در فرهنگ عامه نیز بهره برده است که از میان این ها، طنز در ادبیات عامه بیشترین و طنز تناقض طنزآمیز، کمترین بسامد را داشته است. احترامی بیشتر با رویکرد سرگرمی، آموزشی و انتقادی طنز خود را پیش برده است و اشعار طنزآمیز او متشکل از لایه های درونی و بیرونی است. روساخت آن برای کودکان، خوشایند و سرگرم کننده بوده است و لایه های درونی آن برای برانگیختن حس پرسش گری و کنجکاوی در کودکان کارکردی انتقادی دارد.