مهدیه میرزابیگی

هدف: هدف پژوهش حاضر مرور نظام مند پژوهش های انجام شده در موضوع رفتارهای فرمول بندی پرسش جستجو در کودکان و نوجوانان به منظور شناسایی موانع و راهکارهای فرمول بندی جستجو است. روش : این پژوهش با روش مرور نظام مند براساس سیاهه ارائه شده در پژوهش خو، کانگ و سانگ (2015) انجام شد. بدین منظور، پژوهش های حوزه فرمول بندی پرسش در کودکان و نوجوانان در پایگاه های اطلاعاتی فارسی زبان و پایگاه های معتبر انگلیسی زبان شناسایی شد. در نهایت، 2 پژوهش فارسی و 45 پژوهش انگلیسی جهت بررسی نهایی و پاسخ به پرسش های پژوهش انتخاب شد. یافته ها: نتایج نشان داد در فرایند فرمول بندی پرسش جستجوی کودکان و نوجوانان، ضعف املایی، مهارت نداشتن در تایپ، دانش کم دامنه، محدودیت واژگانی، توانایی شناختی کم، نداشتن مهارت ارزیابی و انتخاب نتایج بازیابی شده، اتکاء به جستجوی مروری، استفاده از کلیدواژه های زبان طبیعی، ناتوانی در استفاده از عملگرهای منطقی، ضعف در فرمول بندی مجدد پرسش، و توان کم در وظایف پیچیده مهم ترین موانع و مشکلات پیش روی کودکان و نوجوانان در فرمول بندی پرسش جستجو است. طراحی رابط کاربر مناسب برای کودکان و نوجوانان با به کارگیری رابط های دیداری و شنیداری، ابزار کنترل املاء و پیشنهاد پرسش و آموزش استفاده از رابط کاربری و فرمول بندی پرسش جستجو به کودکان و نوجوانان، به عنوان راه حل هایی برای رفع موانع فرمول بندی پرسش جستجو ارائه شده است. نتیجه گیری: با توجه به پژوهش های گسترده ای که در سطح جهان در حوزه فرمول بندی پرسش جستجو در کودکان و نوجوانان انجام شده است و با توجه به تفاوت های زبانی، فرهنگی و سواد رسانه ای کودکان و نوجوانان ایرانی، جای این نوع پژوهش ها در بافت ایران خالی است. به نظر می رسد پیش از آموزش استفاده از رابط های کاربری و سواد رسانه های دیجیتالی به این قشر، شناخت رفتارهای فرمول بندی پرسش کودکان ایرانی ضرورت داشته باشد.

هدف : هدف پژوهش حاضر، شناخت تأثیر تجربه جستجوی اطلاعات، دانش موضوعی، و زبان کاربر، بر رفتار توقف جستجوی اطلاعات در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز است. روش پژوهش : پژوهش حاضر از نظر هدف، بنیادی، و از نقطه نظر روش شناسی، پژوهشی کمی است. نمونه مورد مطالعه، بر اساس پژوهش های مشابه، 80 دانشجوی تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز بود. دانشجویان دو وظیفه ساده و دو وظیفه پیچیده را به زبان های فارسی و انگلیسی در موتور کاوش گوگل جستجو کردند. تراکنش های آنها توسط نرم افزار کمتازیا ضبط شد. سطح تجربه جستجوی کاربران، با استفاده از پرسشنامه ای برگرفته از پرسشنامه سواد اطلاعاتی قاسمی (1385) تعیین شد. پس از تأیید روایی صوری پرسشنامه، محاسبه پایایی آن بر اساس ضریب آلفای کرونباخ، مقدار 75/0 را به دست داد. بر اساس نمره کسب کرده از این پرسشنامه، کاربران در سه گروه با تجربه کم، متوسط، و زیاد قرار گرفتند. همچنین دانش موضوعی کاربران از موضوع وظایف، در دو سطح «فاقد دانش موضوعی یا دانش اندک»، و «دانش متوسط یا زیاد» تعیین شد. با مشاهده چندین باره فایل های ثبت تراکنش کاربران با سامانه، توقف جستجوی اطلاعات کاربران در هر وظیفه، در دو نوع توقف خوب (به دلیل یافتن پاسخ) و بد (به دلیل ناکامی در یافتن پاسخ) تعیین شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها، از آزمون های تی گروه های مستقل، تحلیل واریانس یک راهه، و یو مان-ویتنی، و نرم افزار SPSS استفاده شد. یافته ها : یافته های پژوهش نشان داد با افزایش سطح دانش موضوعی کاربر، نرخ توقف خوب به طور معنا داری افزایش و نرخ توقف بد، کاهش یافته است. همچنین مشاهده شد که نوع توقف جستجو، در کاربرانی با سطوح مختلف تجربه جستجو، تفاوت معنا داری دارد. نتایج آزمون تعقیبی نیز نشان داد با افزایش سطح تجربه جستجو، نرخ توقف خوب افزایش  و نرخ توقف بد، کاهش یافته است. در نهایت، بالاتر بودن رتبه میانگین نوع توقف جستجوی اطلاعات در جستجو به زبان فارسی، حاکی از بیشتر بودن توقف خوب و کمتر بودن توقف بد، در جستجو به زبان فارسی است. نتیجه گیری : با توجه به تأثیر تجربه جستجو، زبان کاربر، و دانش موضوعی بر نوع توقف جستجوی اطلاعات، اتخاذ تدابیری چون برگزاری کارگاه های آموزش مهارت ها و فنون جستجوی اطلاعات، لحاظ نمودن عامل زبان کاربر در مدل های داده ای سامانه های توصیه گر شخصی سازی شده، بهره گیری از سامانه های بازیابی بین زبانی، و شخصی سازی سامانه های بازیابی اطلاعات، به منظور پیشنهاد پرسش ها و ارائه نتایج، متناسب با سطح دانش کاربران، توصیه می شود. 

هدف این پژوهش شناخت نقش مدل ذهنی، اضافه‎بار شناختی، تجربه و جنسیت کاربران بر سطح گم‌گشتگی آن‌ها در تعامل با موتور جست‎وجوی گوگل است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی است و از حیث نحوه گردآوری داده‎ها توصیفی از نوع همبستگی است. همچنین از رویکرد تحلیل ثبت وقایع مشاهدات که از روش‎های گردآوری داده در مطالعات تعامل انسان-رایانه ‎است نیز بهره گرفته شده است. جامعه پژوهش شامل 90 دانشجوی تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز با استفاده از روش نمونه‌گیری غیر‌احتمالی از نوع جامعة در دسترس است. متغیر وابستة‌ پژوهش شامل سطح گم‌گشتگی، و متغیرهای مستقل شامل سطح کامل بودن مدل ذهنی، جنسیت، اضافه‌بار شناختی و تجربه هستند. نتایج پژوهش نشان داد که متغیر سطح گم‌گشتگی به‌ترتیب با مؤلفه‎های تجربه، جنسیت، مدل ذهنی و اضافه‎بار شناختی رابطه‌ای معنادار دارد؛ به‌گونه‎ای که با افزایش تجربه و سطح کامل ‎بودن مدل ذهنی کاربران، سطح گم‌گشتگی آن‌ها کاهش می‌باید. به‌گفته دیگر، هرچه سطح کامل ‎بودن مدل ذهنی کاربر افزایش پیدا کند، عناصر بیشتری از سامانه در مدل ذهنی کاربر وجود دارد و در نتیجة آن، درک از سامانه بیشتر و سطح گیجی و گم‌گشتگی کاهش می‎یابد. همچنین با افزایش اضافه‎بار شناختی گم‌گشتگی نیز افزایش می‌یابد. کاربرانی که از اضافه‎بار شناختی در حین جست‎وجو رنج می‌برند، نسبت به کاربران دیگر، گم‌گشتگی بیشتری دارند. همچنین، یافته‎ها نشان داد که هر یک از متغیرهای اضافه‎بار شناختی، جنسیت، تجربه و سطح کامل ‎بودن مدل ذهنی به‌تنهایی قادر است 7 تا 21 درصد از متغیر سطح گم‌گشتگی را پیش‌بینی کند. اما در تعامل متغیرها با یکدیگر دو متغیر تجربه و جنسیت قوی‎ترین متغیرهای پیش‌بین سطح گم‌گشتگی هستند؛ به‌گونه‌ای‌ که سطح گم‌گشتگی پایین با جنسیت مرد و سطح گم‌گشتگی بالا با جنسیت زن ارتباط دارد. به ‌بیان دیگر، کاربران زن بیشتر از کاربران مرد دچار گم‌گشتگی می‌شوند.