یلدا بیضاوی

هدف این پژوهش شناخت نقش مدل ذهنی، اضافه‎بار شناختی، تجربه و جنسیت کاربران بر سطح گم‌گشتگی آن‌ها در تعامل با موتور جست‎وجوی گوگل است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی است و از حیث نحوه گردآوری داده‎ها توصیفی از نوع همبستگی است. همچنین از رویکرد تحلیل ثبت وقایع مشاهدات که از روش‎های گردآوری داده در مطالعات تعامل انسان-رایانه ‎است نیز بهره گرفته شده است. جامعه پژوهش شامل 90 دانشجوی تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز با استفاده از روش نمونه‌گیری غیر‌احتمالی از نوع جامعة در دسترس است. متغیر وابستة‌ پژوهش شامل سطح گم‌گشتگی، و متغیرهای مستقل شامل سطح کامل بودن مدل ذهنی، جنسیت، اضافه‌بار شناختی و تجربه هستند. نتایج پژوهش نشان داد که متغیر سطح گم‌گشتگی به‌ترتیب با مؤلفه‎های تجربه، جنسیت، مدل ذهنی و اضافه‎بار شناختی رابطه‌ای معنادار دارد؛ به‌گونه‎ای که با افزایش تجربه و سطح کامل ‎بودن مدل ذهنی کاربران، سطح گم‌گشتگی آن‌ها کاهش می‌باید. به‌گفته دیگر، هرچه سطح کامل ‎بودن مدل ذهنی کاربر افزایش پیدا کند، عناصر بیشتری از سامانه در مدل ذهنی کاربر وجود دارد و در نتیجة آن، درک از سامانه بیشتر و سطح گیجی و گم‌گشتگی کاهش می‎یابد. همچنین با افزایش اضافه‎بار شناختی گم‌گشتگی نیز افزایش می‌یابد. کاربرانی که از اضافه‎بار شناختی در حین جست‎وجو رنج می‌برند، نسبت به کاربران دیگر، گم‌گشتگی بیشتری دارند. همچنین، یافته‎ها نشان داد که هر یک از متغیرهای اضافه‎بار شناختی، جنسیت، تجربه و سطح کامل ‎بودن مدل ذهنی به‌تنهایی قادر است 7 تا 21 درصد از متغیر سطح گم‌گشتگی را پیش‌بینی کند. اما در تعامل متغیرها با یکدیگر دو متغیر تجربه و جنسیت قوی‎ترین متغیرهای پیش‌بین سطح گم‌گشتگی هستند؛ به‌گونه‌ای‌ که سطح گم‌گشتگی پایین با جنسیت مرد و سطح گم‌گشتگی بالا با جنسیت زن ارتباط دارد. به ‌بیان دیگر، کاربران زن بیشتر از کاربران مرد دچار گم‌گشتگی می‌شوند.