آموزش ابتدایی

هدف از این پژوهش بررسی تجارب دانش آموختگان دانشگاه فرهنگیان پیرامون ضعف در آن دسته از صلاحیت های حرفه ای اساتیدشان است که منجر به شکل گیری برنامه های درسی زائد، به عنوان یکی از انواع برنامه های درسی نال، برای آن ها شده بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای استقرایی انجام شد. جامعه پژوهش شامل نومعلمان دانش آموخته رشته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان در استان خراسان رضوی(1526 نفر)بودند که 33 نفر از آن ها با روش هدفمند از نوع تغییرات بیشینه انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها، مصاحبه نیمه ساختاریافته بود. برای تجزیه وتحلیل داده ها از کدگذاری داده ها به شکل مضامین اصلی و فرعی(ریان و برنارد) استفاده شد. یافته ها بیانگر آن بود که ضعف در سه دسته از صلاحیت های تخصصی(با 11 مضمون فرعی)، صلاحیت های فردی(با 2 مضمون فرعی) و صلاحیت های تجربی(با 6 مضمون فرعی) منجر به شکل گیری برنامه های درسی زائد برای دانشجو معلمان می شود. دیدگاه دانش آموختگان ازنظر میزان اهمیت ضعف در صلاحیت های حرفه ای اساتید بر شکل گیری برنامه های زائد، با هم متفاوت بود؛ به نحوی که اولین دانش آموختگان(1395) بر ضعف در صلاحیت های تجربی و دانش آموختگان (1400) بر ضعف در صلاحیت های تخصصی اساتید تأکید بیشتری داشتند. نتایج نشان داد که ضعف در هریک از صلاحیت های اساتید دانشگاه فرهنگیان، می تواند محملی برای ایجاد برنامه های درسی زائد باشد. همچنین مشارکت کنندگان برحسب زمان دانش آموختگی خود، جایگاه متفاوتی برای نقش ضعف صلاحیت های اساتید در شکل گیری برنامه های درسی زائد قائل بودند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان اثربخشی بسته آموزشی راهبردهای حلّ مسائل ریاضی بر کیفیت زندگی تحصیلی دانش آموزان پایه پنجم دوره ابتدایی در مدارس منطقه سیلوانا انجام شد. در دوره شهید همت سال تحصیلی 1403-1402 منطقه سیلوانا شهرستان ارومیه به این مهم پرداخته شد. از بین دانش آموزان ی که معلمان آن ها در این دوره ها شرکت کرده بودند به صورت انتخاب نمونه در دسترس 12 نفر به عنوان گروه آزمایش و 12 نفر دیگر نیز به عنوان گروه کنترل انتخاب شدند. نتایج پیش آزمون و پس آزمون پرسشنامه کیفیت یادگیری این دو گروه با استفاده از تحلیل های آماری توصیفی (میانگین و انحراف استاندارد) و استنباطی (آزمون کوواریانس) در نرم افزار SPSS 27 مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد میانگین نمرات کیفیت زندگی مدرسه در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل، افزایش معنی داری داشت. تحلیل کوواریانس داده ها نشان داد آموزش راهبردهای حل مسئله به گروه آزمایش به ترتیب با اندازه های اثر 46/0، 42/0، 32/0، 34/0 و 50/0 باعث افزایش معنی دار انسجام اجتماعی، فرصت ها، ماجراجویی و پیشرفت، رضایت عمومی و کاهش عواطف منفی دانش آموزان این گروه شد (01/0 p>).

پژوهش حاضر با هدف بررسی تجارب زیسته معلمان ابتدایی از کاربرد بازی و معما در آموزش ریاضیات انجام شد. رویکرد پژوهش، کیفی با روش پدیدارشناسی بود. مشارکت کنندگان بالقوه این پژوهش، معلمان ابتدایی شهرستان پاسارگاد بودند که از میان آن ها، 14 نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته جمع آوری شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل مضمون استفاده شد. اعتبار داده ها با بهره گیری از ملاک های اعتمادپذیری، انتقال پذیری، اتکاپذیری و تأییدپذیری مورد ارزیابی قرار گرفت. داده های پژوهش منجر به شناسایی پنج مضمون اصلی شامل "تسهیل در تحقق اهداف آموزش ریاضی"، "کمک به ایفای بهتر نقش معلمی"، "استفاده بهینه از ابزار و امکانات"، "چالش های موجود" و "راهکارها و پیشنهادها" شد. با تحلیل مضامین استخراج شده می توان دریافت که علی رغم تجارب غنی مشارکت-کنندگان درخصوص روش تدریس مبتنی بر بازی در آموزش ریاضی، متأسفانه معما برای برنامه-ریزان و مؤلفان کتب درسی، معلمان، والدین و دانش آموزان در اولویت نبوده و بیشتر جنبه سرگرمی دارد. لازم است برنامه ریزان آموزشی اقداماتی جهت تقویت جایگاه معما در آموزش ریاضی و ایجاد سایت های داخلی طراحی معماها و بازی های آموزشی را در دستور کار خود قراردهند.

هدف از انجام این پژوهش، ارزیابی برنامه درسی رشته آموزش ابتدایی (آموزگاری) دوره مهارت آموزی ماده 28 دانشگاه فرهنگیان از دیدگاه اساتید و مهارت آموزان جهت ارائه الگوی مطلوب برنامه درسی است. پژوهش، ترکیبی و از نوع اکتشافی متوالی است. در بخشِ کمّی، از روش پژوهش پیمایشی و در بخش کیفی از تحلیل مضمون استفاده شد. جامعه آماری شامل اساتید و مهارت آموزان ماده 28 در سال تحصیلی 1403-1402 در استان همدان بود که بر اساس جدول مورگان به شیوه تصادفی ساده، 173 مهارت آموز ماده 28 رشته آموزگاری و 24 مدرس در بخش کمی؛ و 14 مدرس نیز در بخش کیفی با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند (ملاک محور) تا حد اشباع داده ها انتخاب شدند و مصاحبه عمیق نیمه ساختار یافته با آنها صورت گرفت. برای جمع آوری داده های پژوهش در بخش کمی از پرسشنامه محقق ساخته اقتباس شده از پرسشنامه (قادری و شکاری، 1393) و در بخش کیفی از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. روایی پرسشنامه توسط اساتید متخصص، تأیید شد و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ، 8/0 به دست آمد. برای تجزیه و تحلیل داده های کمی از آمار توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین، انحراف استاندارد) و آمار استنباطی (آزمونt  تک نمونه ای و t مستقل، و آزمون مدل اندازه گیری انعکاسی، آزمون های مدل ساختاری، آزمون برازش کلی مدل (SRMR) و نیکویی برازش GOF) و برای بخش کیفی از تحلیل مضمون استفاد شد. یافته های پژوهش نشان داد که تفاوت معنی داری بین نتایج به دست آمده و میانگین فرضی (3) وجود دارد؛ بنابراین می توان نتیجه گرفت برنامه موجود مهارت آموزان ماده 28 از دیدگاه مهارت آموزان و اساتید این دوره، نیازمند بازنگری است و این امر سبب شد طراحی برنامه درسی، انجام و در نهایت، الگو و مدل قابل قبولی به دست آید.

هدف این پژوهش تدوین الگوی بهبود کیفیت آموزش ابتدایی مبتنی بر فناوری های نوظهور بود. در این پژوهش از روش کیفی و رویکرد نظریه داده بنیاد استفاده شد. ابزار گردآوری داده ها مصاحبه نیمه ساختاریافته بوده و تا رسیدن به اشباع نظری با 17 تن از متخصصان و خبرگان حوزه آموزش و فناوری مصاحبه عمیق انجام شد. روش نمونه گیری هدفمند بود و افراد به روش گلوله برفی انتخاب شدند. بر اساس تحلیل یافته ها 264کداولیه، 136 مفهوم و 22 مقوله فرعی در مرحله کدگذاری باز شناسایی گردید، سپس در مرحله کدگذاری محوری، مقوله های فرعی و مفاهیم باهم ارتباط داده شد و درنهایت کدگذاری گزینشی در قالب الگوی اشتراوس وکوربین انجام شد. مؤلفه های فراگیرمحوری، مدرس محوری، سازمان محوری و تقویت آموزش به عنوان عوامل علی؛ ساختار اهداف و برنامه آموزشی، امکانات و تجهیزات، ظرفیت های معلمان، ظرفیت های دانش آموزان و فضای حاکم بر مدارس ذیل شرایط زمینه ای؛ عوامل مدیریتی و سازمانی، عوامل خانوادگی، عوامل آموزشی، عوامل نگرشی، عوامل انگیزشی و عوامل فرهنگی به حیث عوامل مداخله گر؛ در سطح فرد (خرد)، در سطح سازمان (میانی) و در سطح ملی (کلان) به مثابه راهبردها و پیامدهای فردی، سازمانی و فراسازمانی به عنوان پیامدها طبقه بندی شدند. درنهایت نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که بهبود کیفیت آموزش ابتدایی با بهره گیری از فناوری های نوظهور، نیازمند توجه همه جانبه به عوامل شناسایی شده و ایجاد هماهنگی بین آن هاست. این نتایج می تواند به سیاست گذاران، مدیران و معلمان در راستای بهبود آموزش ابتدایی مبتنی بر فناوری های نوظهور یاری رساند.