حمدالله اکوانی

پدیده شکاف نسلی که به‌معنای اختلاف در ارزش‌ها، هنجارها و نگرش‌های بین‌نسلی است معلول عوامل متعددی است. یکی از این عوامل مهم شبکه‌های اجتماعی است که متأثر از رشد کمی و کیفی فناوری اطلاعات و ارتباطات است. هدف این پژوهش طراحی مدل مطلوب راهکارهای پیشگیری از شکاف نسلی در تعامل مخاطبان با شبکه‌های اجتماعی است که از روش کیفی و از نوع شبکه مضمون استفاده شد. بدین‌ترتیب که داده‌های پژوهش با مصاحبه نیمه‌ساخت‌یافته و با رجوع به 21 نفر از خبرگان حوزه مطالعات نسلی گردآوری و با روش نمونه‌گیری غیرتصادفی هدفمند انتخاب شد. سپس از طریق کدگذاری نظری داده‌ها، مضامین فراگیر، سازمان‌یافته و پایه، شناسایی و مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد مدل مطلوب راهکارهای مقابله با شکاف نسلی در تعامل مخاطبان با شبکه‌های اجتماعی مجازی از پنج مضمون فراگیر (عملکرد صحیح نهاد آموزش، عملکرد صحیح نهاد خانواده، عملکرد صحیح نهاد رسانه، عملکرد صحیح نهاد دین و عملکرد صحیح نهاد سیاست)، 14 مضمون سازمان‌یافته و 55 مضمون پایه‌ای تشکیل شده‌ است. به‌منظور اعتبارسنجی یافته‌ها از روش ارزیابی ارتباطی و نیز روش ممیزی و برای پایایی‌سنجی از روش‌های قابلیت تکرارپذیری، انتقال یا تعمیم‌پذیری استفاده شده‌ است.

پژوهش حاضر به تحلیل گفتمان تلویزیون فارسی زبان ایران اینترنشنال در بازنمایی ناآرامی ها و اعتراضات پاییز در ایران می پردازد. هدف اصلی این است که مشخص شود این شبکه از چه نوع گفتمانی برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی و کنترل اذهان مخاطبان خود استفاده کرده است. همچنین، مقاله به بررسی شگردها و استراتژی های زبانی و معنایی به کارگرفته شده توسط ایران اینترنشنال بر اساس تحلیل گفتمان انتقادی می پردازد. روش تحقیق، تحلیل گفتمان انتقادی تئون ون دایک است و شش برنامه گفت وگومحور و میزگرد زنده این شبکه در پوشش حوادث شهریور 1401تحلیل شده اند. نمونه گیری به روش غیرتصادفی هدفمند انجام شده و چارچوب نظری از نظریه بازنمایی برگرفته شده است. نتایج نشان می دهد که این شبکه بر ناکارآمد جلوه دادن و بحرانی توصیف کردن فضای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران تمرکز کرده و گفتمان "براندازی نظام و سقوط جمهوری اسلامی ایران" را به عنوان راهکار اصلی معرفی می کند. تقابل میان مردم و حاکمیت، سرکوب توسط نیروهای امنیتی و بی توجهی به آزادی های سیاسی و مدنی، گزاره های محوری گفتمان این شبکه بوده اند. ایران اینترنشنال با برجسته سازی غرب و به ویژه ایالات متحده آمریکا به عنوان ناجی، به دنبال بحرانی سازی وضعیت موجود و معرفی ایران به عنوان تهدیدی بین المللی و منطقه ای است.