علیرضا دارابی

در طول تاریخ، هنر وسیله یی بوده است برای شرح پرسشهای بشری و معبری برای طرح مباحث فلسفی؛ بنابرین مکاتب بیشماری هنر را دستمایه کشف اسرار هستی قرار داده اند تا عطش عقل معرفتجوی بشر را درباره چگونگی نمایش جلوه های هستی سامان بخشند. اما امروزه هنری پا به عرصه عالم گذاشته که ضمن نمایش جلوه های بصری، تخیلات بشری را نیز سیلان داده و مصّورِ مفاهیم ماورایی و فراطبیعی گردیده است. این مقاله با هدف بررسی چگونگی پرداختن هفتمینِ هنرها به عوالم فراماده، در نظر دارد جهان معنا را از منظر حکمت متعالیه واکاوی نماید تا پردازش ذهن از تخیلات نفس بروایت ملاصدرا را در سینمای معنویتگرا ترسیم کند. ضرورت انجام چنین تحقیقی ناشی از ضرورت ارائه الگویی است که بتواند مرز میان حقیقت و خطا را در عالم معنا مشخص نموده و اندیشه یی سالم درمورد معنای جهان را به مخاطب القاء نماید. بنابرین، پرسش اصلی این جستار اینست که جهان معنا در فلسفه ملاصدرا، چه امکانات درونی یی برای سینمای معنویتگرا دارد؟ از این منظر، حکمت متعالیه میتواند جهان معنا را در پرتو التفات به «انسان کامل» بمثابه کانون حقیقت، و بر اساس مواجهه شناختی با ادراکات نفسانی از عوالم ماده و مثال و عقل، بازنمایی نموده تا با روایتی عمیق از ظاهر پدیده ها و تحلیلی پویا از عوالم باطنی، تصویری اصیل از دوگانه معنا و ساختار در پرده نقره یی ارائه گردد.

بحث در باره «جهت» و قضایای موجهه، بخش مهمی از مباحث مربوط به قیاس های منطقی را تشکیل می دهد. منطق دانان مسلمان به شیوه های گوناگونی «جهت» را معرفی کرده اند که می توان آن ها را در سه رویکرد اصلی دسته بندی کرد: ۱) گروهی، جهت را صرفاً امری ملفوظ و بیان شده دانسته اند؛ این دیدگاه ریشه در آراء فارابی و ابن سینا دارد. ۲) برخی دیگر، علاوه بر ملفوظ بودن، «معانی» و «ادراک عقلی» حاصل از الفاظ را نیز به عنوان بخشی از تعریف جهت لحاظ کرده اند؛ این رویکرد نخستین بار در آثار شهاب الدین سهروردی و افضل الدین خونجی دیده می شود. ۳) گروهی نیز تنها بر «معقول بودن» جهت تأکید کرده اند. این شیوه ابتدا در اثری از فخرالدین رازی استفاده شده است. در این مقاله، روند تاریخی این سه رویکرد و تحول مفهوم «جهت» در منطق سینوی مورد بررسی قرار گرفته است؛ همچنین به برخی نتایج و پیامدهای منطقی این تغییرات اشاره شده است.

جُوین از سرزمین های قدیمی خراسان، همراه با پیشینه کهن می باشد، سرزمینی که مشاهیر و مفاخر زیادی را در خود جای داده است. آثار و شواهد متعدد برجای مانده، نشان از اهمیت شهر جوین در دوران باستان دارد. اما اهمیت جُوین در دوران بعد از اسلام و دوره های ایلخانان و تیموریان بسیار درخشان تر است با این وجود با توجه به کاوش های اندک باستان شناسی درباره وجه تسمیه، پیشینه استقرار و صورت اصلی نام این شهر، ابهاماتی وجود دارد. مقاله حاضر به مطالعه واژه «جُوین» پرداخته است که هدف اصلی آن مطالعه وجه تسمیه جوین در طول تاریخ می باشد به گونه ای که سیر تاریخی نام جوین مورد واکاوی قرار گرفته است، برای انجام آن، از روش های تحقیق کتابخانه ای، مطالعه اسنادی انجام شده است. براساس متون پرشمارِ برجای مانده از دوران اسلامی، ریشه یابی نام این شهر با کاستی هایی مانند؛ کم توجهی به سنت هایی شفاهی مردمِ بومی، توجه نکردن به برخی از منابع مهم تاریخی، اهمیت ندادن به کشفیات و کاوش های باستان شناسی در منطقه، به گونه ای که ویژگی های تاریخی و جغرافیایی این منطقه مغفول مانده است. باتوجه به یافته های تحقیق، «جُوین» واژه ای کاملاً ایرانی و ریشه ای باستانی دارد و وجه تسمیه آن شامل رویکردهای زیر می شود: سرزمینی واقع در دو قسمت جوی آب. نان جُووِین حاصل از غله جو. سرزمینی جلگه ای واقع بین دو رشته کوه. جُوَین برگرفته کُوی و برزن، به معنی سرزمین بخشنده. جُوَین، معرب کَوَیان و یا گَوَیان که بعد از ورود اسلام و رواج زبان عربی؛ با ابدال «گَ» به «جِ» به جُوَین تغییر یافته است.