حسین کاظمی نژاد

زمینه و هدف: هدایت تحصیلی دانش آموزان دارای کم توانی جسمی–حرکتی، با وجود اهمیت چشمگیر آن، همواره با چالش های متعددی برای مشاوران همراه بوده است. پژوهش حاضر با رویکردی عمیق به بررسی این چالش ها می پردازد. هدف اصلی این مطالعه، شناسایی و تبیین چالش های پیشِ روی مشاوران در فرآیند هدایت تحصیلی دانش آموزان دارای کم توانی جسمی–حرکتی بوده است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش، کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون است. افق زمانی تحقیق سال های ۱۴۰۲–۱۴۰۳ و افق مکانی آن شهرهای تهران، کرج، هشتگرد، قزوین، ارومیه و گلستان را دربرمی گیرد. جامعه پژوهش شامل مشاورانی بود که دارای تجربه کاری در هدایت تحصیلی دانش آموزان با کم توانی جسمی و حرکتی بودند. نمونه گیری به صورت غیرتصادفی و هدفمند انجام شد. برای گردآوری داده ها از مصاحبه های عمیق، نیمه ساختاریافته و اکتشافی استفاده شد و تحلیل داده ها با بهره گیری از روش تحلیل مضمون صورت گرفت. یافته ها: تحلیل داده های حاصل از مصاحبه ها به استخراج ۳۲ مضمون فرعی در قالب ۹ مضمون اصلی منجر شد. مضامین اصلی شامل ناکارآمدی آزمون های رغبت و توانایی، محدودیت در امکان انتخاب رشته و مسیر شغلی، نگرش های غیرواقع بینانه والدین، ناسازگاری های نگرشی و عاطفی دانش آموزان، ضعف دانش و مهارت های تخصصی مشاوران، فقدان امکانات فیزیکی و تجهیزات سازگار، نبود ظرفیت و زیرساخت های حمایتی در فرآیند انتخاب رشته، ضعف همکاری و هماهنگی نهادی، و نیز نابرابری های ساختاری و تبعیض آموزشی بود. نتیجه گیری : یافته های پژوهش نشان می دهد که رفع موانع و چالش های مرتبط با نقش مشاوران در هدایت تحصیلی دانش آموزان دارای کم توانی جسمی و حرکتی، مستلزم اتخاذ اقدامات اصلاحی و هدفمند در سطوح سیستماتیک، محیطی و آموزشی است.

زمینه و هدف: اقدام به خودکشی در دختران نوجوان به یکی از معضلات و چالش های جدی در جامعه تبدیل شده است. این مطالعه کیفی با هدف تبیین عمیق و همه جانبه ی عوامل زمینه ساز اقدام به خودکشی در دختران نوجوان انجام شد. روش: پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و به روش تحلیل مضمون اجرا گردید. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۱۰ دختر نوجوان ۱۳ تا ۱۷ ساله دارای سابقه ی اقدام به خودکشی که به روش هدفمند انتخاب شده بودند، جمع آوری شد. فرآیند نمونه گیری و مصاحبه تا رسیدن به نقطه ی اشباع نظری ادامه یافت. سپس داده ها با استفاده از راهنمای تحلیلی براون و کلارک(2004) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند؛ تا مضامین اصلی استخراج شوند. یافته ها: تحلیل داده ها3مضمون فراگیر،6مضمون سازمان دهنده و24مضمون پایه را به عنوان عوامل کلیدی مؤثر بر این پدیده آشکار ساخت که مضامین سازمان دهنده عبارتند از: خودتنظیمی هیجانی ناسازگارانه، کمبود مهارت های حل مسئله، کنترل گری افراطی والدین، الگوهای ارتباطی مخرب و ناکارآمد خانوادگی، حس فراگیر یأس و ناامیدی، و در نهایت الگوبرداری منفی از رفتارهای خودکشی گرا. نتیجه گیری: در نهایت، نتایج حاکی از آن است که پدیده ی اقدام به خودکشی در این گروه سنی و جنسیتی خاص، ریشه در تعامل پیچیده و چندلایه ای از نارسایی ها و کاستی های مهارتی در سطح فرد و نیز عملکرد ناسالم و آسیب زای درون سیستمی در سطح خانواده دارد. این یافته ها به وضوح ضرورت طراحی، تدوین و اجرای برنامه های مداخله ای یکپارچه، چندوجهی و نظام مند را که به طور همزمان و مکمل، هم بر توانمندسازی فردی نوجوان و هم بر اصلاح پویایی های رابطه ای، عاطفی و حمایتی در بستر خانواده تمرکز داشته باشند، آشکار می سازد. چنین مداخلاتی می توانند در جهت پیشگیری از این رفتارهای خودکشی گرا بسیار مؤثر واقع شوند.