حسین کاظمی نژاد

زمینه و هدف: هدایت تحصیلی دانش آموزان دارای کم توانی جسمی–حرکتی، با وجود اهمیت چشمگیر آن، همواره با چالش های متعددی برای مشاوران همراه بوده است. پژوهش حاضر با رویکردی عمیق به بررسی این چالش ها می پردازد. هدف اصلی این مطالعه، شناسایی و تبیین چالش های پیشِ روی مشاوران در فرآیند هدایت تحصیلی دانش آموزان دارای کم توانی جسمی–حرکتی بوده است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش، کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون است. افق زمانی تحقیق سال های ۱۴۰۲–۱۴۰۳ و افق مکانی آن شهرهای تهران، کرج، هشتگرد، قزوین، ارومیه و گلستان را دربرمی گیرد. جامعه پژوهش شامل مشاورانی بود که دارای تجربه کاری در هدایت تحصیلی دانش آموزان با کم توانی جسمی و حرکتی بودند. نمونه گیری به صورت غیرتصادفی و هدفمند انجام شد. برای گردآوری داده ها از مصاحبه های عمیق، نیمه ساختاریافته و اکتشافی استفاده شد و تحلیل داده ها با بهره گیری از روش تحلیل مضمون صورت گرفت. یافته ها: تحلیل داده های حاصل از مصاحبه ها به استخراج ۳۲ مضمون فرعی در قالب ۹ مضمون اصلی منجر شد. مضامین اصلی شامل ناکارآمدی آزمون های رغبت و توانایی، محدودیت در امکان انتخاب رشته و مسیر شغلی، نگرش های غیرواقع بینانه والدین، ناسازگاری های نگرشی و عاطفی دانش آموزان، ضعف دانش و مهارت های تخصصی مشاوران، فقدان امکانات فیزیکی و تجهیزات سازگار، نبود ظرفیت و زیرساخت های حمایتی در فرآیند انتخاب رشته، ضعف همکاری و هماهنگی نهادی، و نیز نابرابری های ساختاری و تبعیض آموزشی بود. نتیجه گیری : یافته های پژوهش نشان می دهد که رفع موانع و چالش های مرتبط با نقش مشاوران در هدایت تحصیلی دانش آموزان دارای کم توانی جسمی و حرکتی، مستلزم اتخاذ اقدامات اصلاحی و هدفمند در سطوح سیستماتیک، محیطی و آموزشی است.