علیرضا افشانی

پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی های روانسنجی پرسشنامه تجربه خانواده اوتیسم در خانواده های دارای فرزند اوتیسم در استان یزد انجام شد. روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی- هنجاریایی بود. جامعه اماری حاضر را تمامی خانواده های دارای فرزند اوتیسم در سال 1403 تشکیل دادند که از این افراد، 385 نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. در این پژوهش از پرسشنامه های تجربه خانواده اوتیسم، شدت علایم اوتیسم و حمایت اجتماعی استفاده شد. روایی مقیاس با استفاده روش روایی محتوایی (محاسبه CVI و CVR) و همچنین تحلیل عامل تاییدی با نرم افزار AMOS محرز گردید. علاوه برآن، روش همسانی درونی نشان داد بین تجربه خانواده اوتیسم با شدت علائم اوتیسم و حمایت اجتماعی رتبطه مثبت و معنی داری وجود دارد. برای بررسی پایایی پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که یافته ها نشان داد ضریب آلفای کرونباخ خرده مقیاس تجربه والدین اوتیسم 929/0، برای خرده مقیاس زندگی خانوادگی 916/0، خرده مقیاس توسعه کودک و روابط اجتماعی، 94/0 و برای علایم کودک، 897/0 و برای کل مقیاس تجربه خانواده اوتیسم 952/0 به دست آمد. نتایج نشان داد که پرسشنامه تجربه خانوده اوتیسم از پایایی و روایی مناسبی برخوردار است؛ بنابراین می توان از این مقیاس جهت ارزیابی تجربه خانواده اوتیسم استفاده کرد.

عصب روان شناسی، نقش کلیدی در تنظیم کنش های حرکتی، ادراک فضایی و یکپارچگی بدن-ذهن ایفا می کند. برای فهم جامع و کاربردی از طرحواره بدنی، توسعه چارچوبی تلفیقی و میان رشته ای ضرورت دارد که بتواند ابعاد حسی-حرکتی، شناختی و پدیدارشناختی را در قالب مدلی منسجم ادغام نماید. در این راستا هم پوشانی مفهومی میان طرحواره بدنی، تصویر بدنی و بازنمایی بدنی موجب ابهام نظری و پراکندگی مفهومی در ادبیات علمی شده است. هدف پژوهش حاضر، بررسی نظام مند چالش های مفهومی در مرزبندی میان سازه های مرتبط با شناخت بدنمند و بازشناسی زیرساخت های نظری و تجربی طرحواره بدنی است. این مطالعه با رویکرد مرور نظام مند و بر اساس دستورالعمل PRISMA طراحی شد. جستجوی منابع در پایگاه های اطلاعاتی تخصصی داخلی و بین المللی در بازه زمانی 1971 تا 2025 (معادل 1382 تا 1404 شمسی) با استفاده از کلیدواژه های مرتبط با طرحواره بدنی انجام گرفت. از میان 64 مقاله اولیه، پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، 10 مقاله شامل مطالعات تجربی و مروری برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. در مجموع این مقالات نشان می دهند که طرحواره بدنی مفهومی ایستا یا صرفاً زیستی نیست، بلکه ساختاری پویاست که در تعامل مداوم میان بدن، محیط، تاریخچه فرهنگی-اجتماعی و تجربه زیسته شکل می گیرد و به روز می شود. این روند نظری روشن می سازد که مرزبندی دقیق و تعریف نهایی از طرحواره بدنی نیازمند رویکردی چندسطحی و میان رشته ای است که پدیدارشناسی، نوروساینس، روان شناسی و علوم اجتماعی را هم زمان در بر گیرد.