معصومه فروزانی

تحقیق حاضر با هدف تبیین وضعیت سرمایۀ اجتماعی در تعاونی های دامداری شرق استان خوزستان به روش توصیفی - پیمایشی صورت گرفته است. جامعۀ آماری مطالعه شامل کلیۀ اعضای تعاونی های دامداری شرق استان خوزستان در قالب 15 تعاونی با 300 نفر عضو فعال بوده است. نمونۀ آماری مطالعه، با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، 140 نفر تعیین شد. روش نمونه گیری در این تحقیق تصادفی ساده به شیوۀ سهمیه ای بوده است. ابزار جمع آوری داده ها پرسش نامه بوده که روایی آن توسط استادان دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین و پایایی آن نیز با انجام مطالعه پیشاهنگ در دهستان قله تل و محاسبۀ ضریب آلفای کرونباخ (9/0- 7/0 =α) تأیید شد. آزمون همبستگی نشان داد ارتباط معنی داری میان متغیرهای تعداد دام، مشارکت سیاسی، تعداد اعضای تعاونی، میزان انگیزه از عضویت در تعاونی، میزان روابط اجتماعی و تعداد شرکت در کلاس های آموزشی – ترویجی با متغیر سرمایۀ اجتماعی در سطح اطمینان 99 درصد وجود دارد. همچنین متغیر تعداد اعضای خانوار و تعداد عضویت در تشکل ها با سرمایۀ اجتماعی رابطۀ معنی داری در سطح اطمینان 95 درصد داشته است. نتایج حاصل از تحلیل تشخیصی نیز نشان داد که متغیرهای میزان روابط اجتماعی، مشارکت سیاسی، انگیزه از عضویت در تعاونی و تعداد اعضای تعاونی (به ترتیب با ضرایب 096/0، 031/0، 019/0 و 005/0) بیشترین واریانس را برای سرمایۀ اجتماعی تبیین کرده اند. 

کاربرد بی‌رویه نهاده‌های شیمیایی و مصرف نامناسب منابع آبی، موجب ناپایداری کشاورزی در منطقه مرودشت استان فارس به عنوان قطب تولید گندم گردیده است. از این‌رو برای تحقق تولید پایدار این محصول، طراحی الگوی ارتباطی متناسب برای مصرف بهینه نهاده‌های شیمیایی و آب به منظور تولید پایدار گندم در این منطقه الزامی است. بدین منظور، یک پژوهش میدانی با بهره‌گیری از روش پیمایش مقطعی انجام شد که با روش نمونه‌گیری هدفمند سه روستای خیرآباد، عزآباد و تاج‌آباد از توابع دهستان محمدآباد شهرستان مرودشت، برای پژوهش انتخاب گردید. جمعیت نمونه با فرمول کوکران تعیین شد و تعداد 90 گندم کار برای مطالعه مشخص شد. برای گردآوری داده‌ها از "سه گوشه سازی" استفاده گردید که شامل انجام مشاهده؛ به منظور بررسی سیمای کلی منطقه، مصاحبه عمیق برای شناسایی زوایای مختلف مسایل مرتبط با پایداری زیست بوم و تعیین حد بهینه مصرف نهاده‌های شیمیایی برای دستیابی به شاخص های پایداری، و پیمایش بود که از این روش برای بررسی وضعیت پایداری تولید گندم و عوامل موثر بر آن، استفاده شد تا با تحلیل نتایج آن به تدوین الگوهای ارتباطات متناسب اقدام شود. روایی صوری ابزار جمع آوری اطلاعات (پرسشنامه) توسط 4 نفر از صاحب نظران تایید گردید و به منظور سنجش پایایی آن، از یک مطالعه راهنما در خارج از منطقه مورد مطالعه استفاده شد. همچنین برای تجزیه و تحلیل داده ها، از آزمون کروسکال والیس، تحلیل خوشه ای و تحلیل همبستگی استفاده شد. یافته‌های این پژوهش نشان داد که تفاوت های بارز سه گروه گندم کار منطقه موجب می‌شود که توصیه به مصرف بهینه نهاده‌های شیمیایی و آب با یک الگوی ارتباطی و اطلاع‌رسانی یکسان امکان پذیر نباشد. لذا با طراحی سه الگوی ارتباطی و اطلاع رسانی، شرایط تحقق تولید پایدار گندم، برای منطقه مرودشت ترسیم گردید که این الگوها در مقاله تشریح شده‌اند.

سازمانها درجنبههای گوناگون زندگی به قدری نفوذ کردهاندکه شناخت آنها نه تنها به عنـوان موضوعی علمی بلکه بـه عنـوان جزئی از زندگی اجتـماعی، اجتنـاب ناپذیر میشود. تسلط سازمانها برهمه جنبه های زندگی اجتماعی نشاندهنده اهمیت آنهاست. سازمانهایی که یک نوع سبک مدیریت را انتخاب میکنند و تلاش نمیکنند تا متناسب با تغییرات محیط پیش روند، موفق نخواهند بود؛ چنین سازمانهایی باید تعصب را از خـود دور سازند و سبکهایی از مدیریت را برگزینند که ضمن تناسب فرهنگی با محیط، توانایی مدیریت تغییرات فزاینده را نیز دارا باشند. مقاله حاضر این فرصت را برای مدیران سازمان ترویج فراهم میآورد تا با آگاهی هرچه بیشتر، سازمان ترویج را برای مواجهه با تغییرات، بهتر مهیا سازند.