علیرضا طبیبی

علیرضا طبیبی

مدرک تحصیلی: استادیار گروه الهیات ، دانشکده علوم انسانی،دانشگاه اراک

مطالب
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین

فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۴۱ تا ۴۷ مورد از کل ۴۷ مورد.
۴۱.

پژوهشی تطبیقی در تفسیر آیه «الخَبیثاتُ للخَبیثینَ وَ الطَّیِّباتُ لِلطَّیِّبِینَ» از منظر فریقین(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۸ تعداد دانلود : ۱۱۳
تاریخ ارسال: 12/02/98   |   تاریخ پذیرش: 15/05/98 در عصر جدید، پژوهش های تطبیقی بین مذهبی، عمدتاً در حوزه شیعی با هدف بررسی دیدگاه های فریقین و نقد و ارزیابی آنها در حال انجام است. در همین راستا، این نوشتار به بررسی آیه بیست وششم سوره نور پرداخته است؛ آیه ای که دیدگاه های مفسران فریقین و هم چنین روایات تفسیری اهل بیت، صحابه و تابعان درباره آن متفاوت است. بدین صورت که درباره این آیه از یک سو نظرهای مفسران صحابه و تابعان، و از دیگر یک سو روایات اهل بیت گزارش شده است. سپس، با تطبیق نظرهای مفسران شیعه و اهل سنت، آرای مفسران ارزیابی می شود. از رهگذر این بررسی تطبیقی حاصل شد: فریقین دو رأی متفاوت ارائه داده اند. اکثر مفسران اهل سنت ترجیح می دهند که «خبیثات» به معنای «اقوال خبیث» می باشد، ولی عمده مفسران شیعی بر این باورند که «خبیثات» به معنای «زنان دامن آلود» می باشد. البته اشکال هایی بر نظر هر دو گروه متوجه است که بعد از بیان اشکال ها، قول شیعی بر قول سنی ترجیح داده می شود. هم چنین، تلاش می شود تا قول دیگری که با سیاق سازگارتر است ارائه شود.
۴۲.

بررسی تطبیقی مواجهه مفسران با فرآیند هم معنایی (با تکیه بر نقدهای علامه طباطبایی بر سایر مفسران)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۳ تعداد دانلود : ۹۸
هم معنایی یا ترادف از جمله روشهای مفسران در فهم و تفسیر واژگان قرآن و مجالی پر از اختلاف نظر و تکثر اصطلاحات است. این پژوهش در صدد بررسی روش کاربست هم معنایی یا ترادف در تفسیر المیزان و تحلیل تطبیقی نقدهای علامه طباطبایی بر روش برخی مفسران با هدف فهم دقیق و موشکافانه معنای واژگان است. نتایج حاصل، حاکی از آن است که وجه تشابه روش های به کار رفته در ترادف، عدم تطابق کامل واژگان است. نقدهای علامه شامل بافت زبانی و غیر زبانی است. زیرا آنچه از نگاه مفسرانی چون راغب، زمخشری، فخررازی و مولف تفسیر المنار مغفول مانده است عدم توجه به عوامل درون متنی مثل مقابل ها، هم نشین ها و مقام و نوع خطاب آیه در کنار عوامل برون متنی مثل روایت، باورهای کلامی، تاریخ مکانی و زمانی نزول آیه است. مجموع این عوامل مفسر را به معنایی مشخص از واژه و کشف فرایند هم معنایی و نیز سایر روابط معنایی رهنمون می شود که علامه طباطبایی آن را کالمترادف یا شبه ترادف می نامند. نمونه هایی از نوآوری علامه در جامع نگری به قرائن در روش کاربست ترادف نسبت به سایر مفسران مورد انتقاد در تفسیر المیزان، در بخش تحلیل تطبیقی ذکر شده است.
۴۳.

گونه شناسی کارکرد قرینه سیاق در تفسیر «منیه الطالبین فی تفسیر القرآن المبین»(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۹۶
دانشمندان اسلامی با الهام از سیره رسول اکرم (ص)، روایات معتبر، رعایت اصول و قواعد تفسیری، تدبر در آیات و توجه به قرائن، در جهت رسیدن به مقصود آیات قرآن کوشیده اند. یکی از مهمترین قرائن که نقش بی بدیلی در فهم مقصود گوینده و به ویژه فهم آیات قرآن دارد، «سیاق» است و برای آن، تعاریف مختلفی ارائه شده که تفاوت اساسی آنها، اختلاف بر سر حدود این اصطلاح است. در یک دسته بندی، تعاریف سیاق به دیدگاه «درون متنی» و «برون متنی» تقسیم می شوند. دیدگاه درون متنی منحصر در توجه به قبل و بعد کلام بوده و دیدگاه برون متنی به هر قرینه و دلیلی که دلالت بر مقصود متکلم نماید توسعه یافته است. با دقت در آثار آیه اله سبحانی می توان ایشان را در زمره طرفداران دیدگاه درون متنی قرار داد و تعریف مورد نظر ایشان را این گونه دانست که «سیاق از امارات کشف مقصود متکلم با توجه به مطالب قبل و بعد سخن است، مادامی که که دلیل قوی تری بر خلاف آن در کار نباشد و نصوص احتمالیِ خلافِ آن تفحص شوند». از بررسی موارد کاربردی سیاق در کتاب «منیه الطالبین»، اثر تفسیری آیه اله سبحانی، می توان مجموعه آنها را در دسته مباحث ادبی، تعیین مراد و مقصود آیه، نقد دیدگاه های مفسران، ارزیابی روایات اسباب نزول، تبیین آیات الاحکام، مباحث کلامی، مباحث تاریخی و لطایف آیات دسته بندی نمود. نوشتار حاضر با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با مراجعه به منابع کتابخانه ای انجام پذیرفته و موضوع آن تاکنون به این شکل مورد بررسی قرار نگرفته است.
۴۴.

بررسی تطبیقی انسجام در نظام معنایی قرآن از دیدگاه علامه طباطبایی(ره) و ایزوتسو

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۵ تعداد دانلود : ۵۴
خداوند حکیم، آیات قرآن را در نهایت انسجام و هماهنگی سامان داده است تا به خوبی حکایتگر مقاصدش باشند. پیوستگی و پیوند معنایی آیات قرآن، انسجام آیات در چینش کلمات را بر ملا می سازد و از اعجاز قرآن پرده بر می دارد. باور به وجود ارتباط معنایی میان کلمات و آیات قرآن از پیش زمینه های مهم علم معناشناسی و تفسیر قرآن به قرآن محسوب می شود. علامه طباطبایی معتقد است معارف قرآن همچون حقایق هستی، پیوسته مصدق و مفسر یکدیگرند و در هدفی واحد با هم پیوند دارند و این پیوند معنایی نه تنها در آیات بلکه میان واژگان قرآن نیز وجود دارد و هر واژه معنای دقیق خود را در ارتباط با واژگان دیگر باز می یابد. ارتباط و پیوند معنایی میان واژگان قرآن مورد توجه برخی از زبان شناسان از جمله ایزوتسو زبان شناس معروف ژاپنی قرارگرفته است. ایشان نیز معتقد است که زبان قرآن دارای نظام ارتباطی قاعده مندی است که در آن جایگاه هر واژه در شبکه به هم پیوسته مفاهیم قرآن قابل بازیابی است. مقاله حاضر با بررسی مبانی علامه طباطبایی(استقلال قرآن، پیوند معنایی آیات قرآن، توجه به سیاق آیات و...) و ایزوتسو(قرآن کریم به مثابه دستگاه معنایی مستقل، وجود پیکره های مفهومی، کاربست های واژگانی منسجم و...) نظرات آنها در مورد انسجام و پیوستگی قرآن را استخراج و بیان کرده است که معناشناسی زبانی با وجود اختلافاتی در کمیت و کیفیت ولی از جهاتی با تفسیر قرآن به قرآن شباهت دارد، چرا که هر دو ضمن تاکید بر نظام واره بودن زبان قرآن از بافت درونی سخن و روابط بینامتنی در کشف مراد خداوند بهره می گیرند و انسجام و پیوستگی قرآن را اثبات می کنند.
۴۵.

بررسی اصول اخلاقی و کلامی ناظر بر تعامل انسان با محیط زیست (با تکیه بر آیات و روایات)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۹ تعداد دانلود : ۴۰
تعامل انسان با محیط زیست همواره از دغدغه های اصلی بشر، ادیان و مذاهب در دوره های مختلف بوده است. از دیدگاه قرآن کریم و روایات، همه اجزای عالم هستی دارای ارزش می باشند و به سوی غایت مشخصی در حرکت می باشند. لذا برای بهره گیری انسان از محیط زیست سالم و پاک و عاری از آلودگی ها در آیات و روایات بسیاری، الگو ارائه شده است که بیانگر اصول اخلاقی و کلامی تعامل انسان با محیط زیست و چگونگی حفاظت از آن می باشند و در تحقیق حاضر نیز دیدگاه اسلام درباره تعامل انسان با محیط زیست و وظیفه او در ارتباط با اجزاء مختلف محیط زیست با تأکید و محوریت آیات و روایات تبیین شده است و بیان شده است که انسان از آن جهت که در دامن محیط زیست زندگی می نماید، حق دارد که برای سلامتی و رشد مناسب خویش از آن بهره مند باشد و در مقابل انسان موحد و بهره مند از هدایت تکوینی و تشریعی به عنوان موجودی خردمند، عاقل، مسئول می بایست دارای رفتاری اصولی و ضابطه مند با محیط زیست(رفتار مسئولانه با محیط زیست و امانت دار بودن، نهی از فسادانگیزی در محیط زیست و مدارا و شفقت با محیط زیست، بهداشت و پاکیزگی و آبادانی محیط زیست و...) باشد و در عمل، اصول اخلاقی را رعایت نموده که در نتیجه موجب سامان یافتن زندگی بشر و احیای حس مسئولیت و تلاش برای حفظ و حراست از محیط زیست و ایجاد زمینه و بستر لازم برای رشد و به کمال رسیدن انسان می شود.
۴۶.

بررسی انتقادی عدمِ عصمت انبیا در تفاسیر کُهن روایی اهل سنّت، با تأکید بر تفاسیر شیعی و روایات رضوی (مطالعه موردی آیات دعایی پیامبران)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۴۸
براساس آموزه های دینی، اصلی ترین راه برای هدایت و سعادت انسان ها از طریق معارف انبیای الهی است اما در عین حال اندیشه خطاپذیری و عدمِ عصمت پیامبران، می تواند زمینه سَلب اعتماد و عدمِ اطمینان نسبت به آموزه ها و تبعیت ننمودن از پیامبران را فراهم نماید. بنابر این با دقت در آیات قرآن از جمله آیات مهمی که به دلایل گوناگونی همواره توانسته است به ظاهر در تضاد و نافی عصمت انبیا (ع) باشد آیات دعایی-طلبی پیامبران از قبیل طلب مغفرت آدم (ع)، طلب نوح (ع) برای نجات فرزندش، دعای طلب زنده شدن مردگان ابراهیم (ع) و... بوده است که این نگرش به صورت ویژه ای در تفاسیر کُهنِ روایی اهل سنّت منعکس گردیده است. از این رو در پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی کوشش شده است ضمن شناسایی، به نقد و بررسی تحلیلیِ تصورات به ظاهر نافی عدمِ عصمت پیامبران که زمینه عدمِ باورمندی به عصمتِ پیامبران را فراهم ساخته، با استفاده از تفاسیر شیعی و همچنین تأکید بر روایات امام رضا (ع) که نسبت به روایات سایر ائمه اطهار (ع) در این حوزه برجستگی خاصی دارد پرداخته شود. سرانجام با توجه به پژوهش انجام یافته، روشن گردیده است آن چه در تفاسیر کُهن روایی اهل سنّت اعم از روایت یا آراء مفسران پیرامون عدمِ عصمت، در ذیل آیات دعایی نقل شده، هرگز با تحلیل های تفاسیر امامیه همخوان نبوده و همچنین روایات رضوی ناظر به پاسخ شُبهات و تصورات غیرصحیح از آیات مذکور، با تأکید بر تحلیل های تفسیری درون آیه ای درصدد بوده است که علاوه بر زدودن این پندارها، عصمت مطلقه را در تمامی ابعاد برای رسولان الهی به اثبات برساند.
۴۷.

حدیث الغدیر ودلالته على إمامه الإمام علی (علیه السلام): رؤیه العلامه میر حامد حسین فی «عبقات الأنوار» نموذجًا

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴ تعداد دانلود : ۶
مسأله خلافه النبی الأکرم (صلى الله علیه وآله وسلم) کانت وما زالت من أهمّ القضایا التی دار حولها الجدل فی الإسلام، ذهب الشیعه إلى القول بتعیین الإمام علی (علیه السلام) بوحی من الله تعالى وإبلاغٍ من رسوله (صلى الله علیه وآله وسلم) لیکون خلیفهً من بعده. وحدیث الغدیر المتواتر من أهمّ الأدله التی استدلّ بها الشیعه لإثبات إمامه أمیر المؤمنین (علیه السلام)، بینما ذهب أهل السنّه إلى عدم دلالته على الإمامه. ورأوا أنّ أقصى ما یمکن استفادته منه هو الموده والنصره للإمام علی (علیه السلام). فانبرى العلامه میر حامد حسین- أحد أعلام الشیعه- إلى تألیف کتاب «عبقات الأنوار فی إمامه الأئمه الأطهار» بهدف شرح حدیث الغدیر، وإثبات الرؤیه الشیعه تجاه دلالته على الإمامه. والهدف الذی تتوخّاه هذه الدراسه هو إعاده قراءه أدله العلامه والبحث فی منهجه فی استنباط تلک الأدله اعتمادًا على المنهج التوصیفی- التحلیلی- المقارن، وقد خلصت إلى أنّه التزم بنظره شامله تجاه القرائن ومصادر فهم الحدیث، ومن ذلک: آیات القرآن، والروایات المرتبطه بحدیث الغدیر، والروایات المختلفه لهذا الحدیث، وفهم الصحابه، وأقوال علماء أهل السنّه. ثم بادر إلى استخراج القرائن المتصله والمنفصله الضروریه لفهم الحدیث فهمًا صحیحًا، وعلى أساسها أثبت أنّ دلالته على إمامه أمیر المؤمنین (علیه السلام) تامه.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

حوزه تخصصی

زبان