فریبرز فتحی چگنی

زمینه و هدف: خرابکاری دانش به عنوان یک پدیده مخرب در سازمان ها، زمانی رخ می دهد که افراد به صورت عمدی یا غیرعمدی دانش خود را مخفی، تحریف یا از دسترسی دیگران خارج می کنند. این رفتار می تواند جریان دانش را مختل کرده و به کاهش بهره وری، نوآوری و همکاری سازمانی منجر شود. از همینرو هدف پژوهش حاضر ارائه الگوی خرابکاری دانش در سازمان های دولتی است. روش پژوهش: پژوهش حاضر از منظر فلسفه پژوهش در چارچوب پارادایم تفسیری قرار می گیرد و از نظر رویکرد، از نوع استقرایی است. این پژوهش در زمره تحقیقات کیفی دسته بندی می شود. مشارکت کنندگان پژوهش، اساتید دانشگاه و مدیران ارشد و میانی سازمان های دولتی استان لرستان بودند که با استفاده از روش نمونه گیری نظری انتخاب شده اند. از این رو، بر اساس قاعده اشباع نظری، در پژوهش حاضر با استفاده از 12 مصاحبه این مهم حاصل شد و داده های مورد نیاز با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته جمع آوری گردید و تحلیل داده ها نیز با بهره گیری از روش تحلیل مضمون کلارک و براون صورت گرفته است. یافته ها: تجزیه وتحلیل داده ها به شکل گیری 132 کد اولیه، 16 مضمون فرعی و 3 مضمون اصلی انجامید. مضمون های اصلی شناسایی شده عبارتند از: عوامل فردی، عوامل سازمانی و عوامل محیطی. مضمون های فرعی شناسایی شده نیز عبارتند از: ویژگی های شخصیتی خودمحور، ناهماهنگی عاطفی، انگیزه های قدرت طلبی، کمبود مهارت های ارتباطی، عادت به انزوای حرفه ای، ارزش های اخلاقی ضعیف، فرهنگ سازمانی رقابتی، سیستم های پاداش ناکارآمد، فقدان آموزش مدیریت دانش، نظارت ضعیف بر عملکرد، منابع سازمانی محدود، فقدان همدلی سازمانی، عدم اعتماد سازمانی، فشارهای اقتصادی، فرهنگ رقابتی جامعه و روابط سیاسی و جناحی. نتیجه گیری: خرابکاری دانش در سازمان های دولتی استان لرستان یک چالش پیچیده است که ریشه در عوامل فردی، سازمانی و محیطی دارد. با درک این عوامل و اجرای مداخلات هدفمند در سطوح فردی (مثل آموزش)، سازمانی (مثل اصلاح سیستم های پاداش) و محیطی (مثل شفافیت سیاسی)، می توان جریان دانش را بهبود بخشید، همکاری را تقویت کرد و بهره وری سازمانی را افزایش داد. این مطالعه نه تنها به درک بهتر تخریب دانش در بافت محلی کمک می کند، بلکه چارچوبی برای طراحی راهکارهای بومی ارائه می دهد که می توانند در سایر مناطق با ویژگی های مشابه نیز کاربرد داشته باشند.