بررسی تاریخی- تحلیلی رهیافت ابن سینا و کانت درباره ماهیت دین(مقاله پژوهشی حوزه)
منبع:
پژوهش های عقلی نوین سال ۹ پاییز و زمستان ۱۴۰۳ شماره ۱۸
133 - 149
حوزههای تخصصی:
در یک فلسفه عقلی وابسته به سنّت کلاسیک - مانند فلسفه ابن سینا که موضوع فلسفه را موجود از آن جهت که موجود است می داند و مسائل فلسفه را عوارض ذاتی این موضوع معرفی می کند - نخستین پرسش این است که هر مسئله فلسفی جدید باید از عوارض ذاتی موجود مطلق یا موجود چونان موجود باشد. به این ترتیب، باید برای فلسفه دین و هر فلسفه مضاف دیگری، جایگاهی منطقی در نظام وجود مطلق پیدا کرد. مهم ترین ویژگی فلسفه دین ابن سینا، عقلانیّت دین و هماهنگی کامل آن با اصول پیشینی عقل نظری است که در عین حال، روح نظریه انسان کامل عرفانی نیز در آن یافت می شود.کانت معتقد است که دین حقیقی، یک دین است، ولی عقاید مذهبی بسیار متفاوتی وجود دارند. بنابراین شایسته تر است که بگوییم فلان شخص پیرو مذهب یهود یا اسلام یا مسیحی، کاتولیک یا لوتری است تا اینکه او را متدین به این دیانت یا آن د یانت توصیف کنیم. برای کانت، چنان که خود نیز توصیف می کند، مذاهب همچون انگشترهایی هستند که تنها روگرفتی از انگشتر حقیقی به شمار می آیند. نزد وی مؤ ثرترین روشی که کلیسا می تواند دین محض را انتقال و ترویج دهد، کتاب مقدس است؛ زیرا کتاب مقدس حتی نزد کسانی که آن را نخوانده اند از احترام والایی برخوردار است. براین اساس، حداقل باید مجموعه کوچکی از محققان یا کشیشان خبره وجود داشته باشند تا معنای اخلاقی متون مقدس و آیین های تاریخی کلیسا را برای اعضای خود توضیح دهند و از کلیسا برابر دشمنان دفاع کنند. نویسندگان در جستار پیش رو با بررسی تطبیقی-تحلیلی رهیافت ابن سینا و کانت درباره ماهیت دین را مقایسه و تطبیق می کنند.