فهیمه دهقانی

زمینه و هدف: یکی از مسائل قابل توجه در زمینه رشد و تربیت کودکان وجود مشکلات رفتاری در آنها است. ویژگی های روان شناختی و شیوه تعامل والدین با کودک، از عوامل مهم در آسیب شناسی این مشکلات به شمار می روند. ازاین رو، هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی والدگری ذهن آ گاهانه در رابطه بین بدتنظیمی هیجانی مادران و مشکلات رفتاری کودکان بود. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری این پژوهش، شامل مادران تمامی کودکان دختر و پسر کلاس سوم تا ششم مقطع ابتدایی شهر یزد در سال تحصیلی 03 - 1402 بود که 200 نفر به صورت دردسترس انتخاب شدند. جهت گردآوری داده ها از مقیاس های درجه بندی کانرز-فرم والدین، دشواری تنظیم هیجان گرتز و رومر و مقیاس ذهن آ گاهی والدگری مک کافری و همکاران استفاده شد. داده های جمع آوری شده با روش معادلات ساختاری مورد تحل یل قرار گر فت. یافته ها: نتایج این پژوهش نشان داد که بدتنظیمی هیجانی مادران با والدگری ذهن آ گاهانه و مشکلات رفتاری کودکان رابطه دارد. همچنین بین والدگری ذهن آ گاهانه و مشکلات رفتاری کودکان رابطه وجود دارد. در نهایت والدگری ذهن آ گاها نه ن قش میان جی در راب طه ب ین م شکلات رف تاری کودکان و بدتنظی می هیجا نی مادران دارد. نتیجه گیری: براساس یافته ها، لازم است تا جهت کاهش مشکلات رفتاری کودکان آموزش هایی در زمینه تنظیم هیجان و شیوه های والدگری به مادران داده شود.

هدف: خانواده های ترکیبی به دلیل ساختار متفاوت و چالش های ارتباطی خاص، می توانند زمینه ساز فشارهای هیجانی و شناختی در نوجوانان باشند. آموزش های خودیاری با تقویت مهارت های تنظیم هیجان و انعطاف پذیری شناختی، می تواند به سازگاری بهتر این نوجوانان با شرایط جدید خانوادگی کمک کند لذا پژوهش حاضر با هدف اثربخشی بسته آموزشی خودیاری مبتنی بر پذیرش و مهارت های اجتماعی بر تنظیم هیجان و انعطاف پذیری شناختی نوجوانان خانواده های ترکیبی انجام شد. ▐روش: این پژوهش از روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل 120 نوجوان دختر مقطع متوسطه دوم شهر یزد در خانواده های ترکیبی در سال تحصیلی 1402-1403 بودند که از میان آنان، بر اساس معیارهای ورود (نوجوانان دختر خانواده های ترکیبی شهر یزد؛ گذشت حداقل یک سال از تشکیل خانواده ی جدید؛ تحصیل در مقطع متوسطه ی اول و دوم، کسب نمره پایین در آزمون های تنظیم هیجان و انعطاف پذیری شناختی و همچنین تمایل و رضایت آگاهانه والدین ونوجوان برای شرکت در پژوهش)، ۴۰ نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و سپس به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و گواه (۲۰ نفر) گمارده شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه تنظیم هیجان گراتز روئمر و پرسشنامه انعطاف پذیری شناختی دنیس و وندروال استفاده شد. برای گروه آزمایش آموزش خودیاری مبتنی بر پذیرش و مهارت های اجتماعی در 10 جلسه 60 دقیقه ای اجرا شد و داده ها با استفاده از تحلیل کواریانس چند متغیره، تحلیل شد. ▐یافته ها: نتایج نشان داد که مداخله بسته آموزشی خودیاری مبتنی بر پذیرش و مهارت های اجتماعی منجر به افزایش معنادار تنظیم هیجان (05/0 p <، 30/60 = F) و انعطاف پذیری شناختی (05/0 p <، 05/55 = F) در نوجوانان گروه آزمایش شد، در حالی که گروه کنترل تغییر قابل توجهی در این متغیرها نشان ندادند. نتایج همچنین نشان داد که آموزش خودیاری مبتنی بر پذیرش و مهارت های اجتماعی می تواند در تقویت مهارت های خودمدیریتی و سازگاری شناختی و هیجانی نوجوانان خانواده های ترکیبی مؤثر باشد. ▐نتیجه گیری: یافته ها بیانگر آن است که مداخلات آموزشی خودیاری مبتنی بر پذیرش و مهارت های اجتماعی می توانند ابزار مؤثری در ارتقای سلامت روان و سازگاری شناختی و هیجانی نوجوانان در خانواده های ترکیبی باشند.