سید عباس برهانی

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی اخلاق حرفه ای حسابداری مبتنی بر آراء خواجه نصیرالدین طوسی انجام شده است. اصول اخلاقی خواجه نصیرالدین طوسی که در آثار مختلف خود به ویژه در زمینه عدالت، صداقت، امانت داری و مسئولیت پذیری تأکید کرده، مبنای این پژوهش قرار گرفت و به تحلیل این اصول و ارتباط آن ها با حرفه حسابداری پرداخته شد. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام شد. بدین منظور نشریات منتشره در سه گروه فلسفه و کلام- علوم تربیتی و اخلاق از ابتدای انتشار تا پایان سال 1402 بررسی شد و در نهایت پس از بررسی 263 مقاله، از یافته های 9 مقاله مرتبط با دیدگاه های اخلاقی خواجه نصیرالدین طوسی جهت ارائه الگوی اخلاق حرفه ای حسابداری مبتنی بر دیدگاه وی استفاده شده است. تحلیل ها نشان داد که اصول اخلاقی خواجه نصیرالدین طوسی شامل چهار اصل کلیدی است. الگوی سه سطحی اخلاق حرفه ای حسابداری از نظریات وی عبارت است از: سطح مبانی فلسفی، سطح اصول اخلاقی و سطح احکام و راهبردها. نتایج اخلاقی این الگو شامل افزایش اعتماد عمومی، کاهش تخلفات مالی و بحران های مالی و توسعه مسئولیت اجتماعی در حسابداری است و پیاده سازی این الگو می تواند به بهبود رفتارهای اخلاقی حسابداران و ارتقاء و اعتماد در حرفه حسابداری منجر شود.

این مطالعه به دنبال ارائه ی چارچوبِ زمینه های تسهیل فرآیندهای پیاده سازی توکنیزاسیون در بستر پلتفرم حسابداری ابری و ارزیابی زمینه های محوری و گزاره ای آن در سطح شرکت های بازار سرمایه می باشد. به لحاظ روش شناسی این مطالعه ترکیبی است که براساس رویکرد اکتشافی و توسعه ای تلاش نموده است تا در بخش کیفی اقدام به شناسایی زمینه های تسهیل فرآیندهای پیاده سازی توکنیزاسیون در بستر پلتفرم حسابداری ابری نماید. سپس با انجام تحلیل دلفی نسبت به ارزیابی حد اجماع نظری مبنی بر تعمیم مولفه های محوری و مضامین گزاره ای به بستر مطالعه اقدام شد تا پس از آن امکان تعمیم مضامین و مولفه های محوری به بستر مطالعه مقدور باشد و از طریق تحلیل شبکه ای فازی اولاً اثرگذارترین مولفه و ثانیاً مهمترین مضمون گزاره ای در سطح شرکت های بازار سرمایه انتخاب شوند. نتایج در بخش کیفی طی 12 مصاحبه و ایجاد 284 کد باز، حکایت از شناسایی سه مقوله؛ شش مولفه و سی و یک مضمون گزاره ای دارد. سپس از طریق تحلیل دلفی، شش مضمون گزاره ای طی دو راند حذف شدند و مجموعاً بیست و پنج مضمون گزاره ای به همراه شش مولفه ی محوری، برای تحلیل شبکه ای فازی مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج تحلیل شبکه ای فازی اولاً مشخص شد، دو مولفه ی پشتیبانی امنیتی و پشتیبانی سایبری در پیاده سازی توکنیزاسیون جهت اثربخشی بالاتر در ارتقاء امنیت حساب های ابری شرکت های بازار سرمایه از اثرگذاری بالاتری برخوردار می باشند. ثانیاً مشخص شد تعریف امضای دیجیتال برای هریک از کاربران جهتِ امنیت سازی حساب های ابریو تعریف احرازِ هویت کاربران جهتِ امنیت سازی حساب های ابری مهمترین مضامین گزاره ای در این رابطه تلقی می شوند.

در نظام های مالی مدرن، گاه دارایی هایی با ارزش کاهنده در صورت های مالی پدیدار می شوند که نه تنها بازدهی مطلوبی ایجاد نمی کنند، بلکه به تدریج به بار مالی برای شرکت ها تبدیل می شوند. لذا این مطالعه با درک بروز چنین رخدادی، با تمرکز بر بروندادهای ظهور دارایی های انجمادی در شرکت های بازار سرمایه، تلاش دارد تا از طریق آینده پژوهی تأثیراتی که این پدیده بر نظام بازار سرمایه می تواند داشته باشد را مورد کنکاش قرار دهد. روش شناسی این مطالعه آمیخته و برمبنای رویکردهای استقرائی و قیاسی است. در فاز کیفی از طریق نظریه داده بنیاد و مراحل سه گانه کدگذاری، بروندادهای ظهور دارایی های انجمادی در شرکت های بازار سرمایه ایران را شناسایی نمود. سپس از طریق دو مبنای میانگین و ضریب توافق در تحلیل دلفی، اقدام به تعیین پایایی مولفه ها و مضامین برآمده از فاز کیفی می نماید. در فاز کمّی مطالعه حاضر نیز با اتکاء به مجموعه ای از فرآیندهای ماتریسی، نسبت به سناریوپردازی بروندادی ظهور دارایی های انجمادی اقدام شده است. نتایج بدست آمده از طی فرآیندهای تحلیلی در بخش کیفی مطالعه، حکایت از تعیین بروندادهای احتمالی ظهور دارایی های انجمادی در سطح شرکت های بازار سرمایه ایران دارد. به طوریکه طی 14 مصاحبه انجام شده، جنبه هایی که می تواند توصیف کننده این پدیده باشند شناسایی شدند. سپس در بخش کمّی مطالعه با تمرکز بر وضعیت های بحرانی هریک از مضامین مورد ارزیابی عدم قطعیّت، مشخص شد 4 سناریو در دو محورِ بروندادهای عملیاتی و بروندادهای بازار ظهور دارایی های انجمادی وجود دارند که می تواند نشان دهنده وضعیت های بحرانی پیامدهای منفی ظهور دارایی های انجمادی در سطح شرکت های بازار سرمایه باشد.

هدف: نقش انرژی در فرآیندهای عملکردی شرکت ها امروزه به دلیل محدودیت منابع طبیعی و افزایش آلایندگی های زیست محیطی، یک کارکرد رقابتی تلقی می شود. در این فرآیند شرکت هایی از ظرفیت بالاتری در این حوزه برخوردار هستند که بتوانند با تأمین منابع نقدی جهت سرمایه گذاری بر روی انرژی های تجدیدپذیر، زیرساخت های خود را به لحاظ مصرف انرژی پایین تر تقویت نمایند. هدف این مطالعه ارائه ی چارچوب حسابداری انرژی و ارزیابی محورهای شناسایی شده در راستای صیانت از حقوق ذینفعان می باشد. روش: این پژوهش به لحاظ روش شناس توسعه ای/اکتشافی تلقی می شود و از طریق مبنای ترکیبی در بعد جمع آوری داده های پژوهش، ضمن ارائه ی چارچوب نظری، نسبت به ارزیابی ماتریسی محورهای اصلی شناسایی شده اقدام می نماید. در این مطالعه جامعه هدف در بخش کیفی، خبرگان دانشگاهی و در بخش کمی، مدیران مالی و روسای حسابداری شرکت های بازار سرمایه بودند. یافته ها: نتایج مطالعه در بخش کیفی از مجموع 329 کدپایه ایجاد شده از 14 مصاحبه ی صورت گرفته، نشان دهنده ی تعیین 29 مضمون پایه مبنای ایجاد شش مضمون سازمان دهنده و سه مضمون فراگیر بود. همچنین در بخش کمی نیز مشخص شد، مضمون سازمان دهنده ی مکانیزم های کنترل داخلی حسابداری انرژی اثرگذارترین محور پیاده سازی حسابداری انرژی در بستر مطالعه می باشد. نتیجه گیری: نتیجه ی کسب شده گویایی این مسئله است که مکانیزم های کنترل داخلی حسابداری انرژی، به واسطه ی تعیین معیارهای عملیاتی، به شرکت ها کمک می کند تا ظرفیت های تغییر انرژی های تجدیدناپذیر نسبت به انرژی های تجدیدپذیر را مورد ارزیابی قرار دهند و پروژه هایی را در زیرساخت های رقابتی شرکت از منظر تغییر انرژی دنبال نمایند که ضمن کاهش هزینه های مالی برای شرکت، قابلیت افزایش رویکردهای فرآیندی شرکت در سرمایه گذاری بر روی انرژی های تجدیدپذیر را داشته باشد.

رفتار سرمایه گذاران نهادی به مثابه حلقه ای اساسی در زنجیره ی تصمیم گیری های کلان اقتصادی، نقشی تعیین کننده ایفا می کند. این رفتارها، گاه از مرزهای عقلانیت اقتصادی فراتر رفته و به قلمروی رفتارهای مخرب وارد می شوند. فهم نظام مند محرک ها و پیامدهای این رفتارها، به مثابه کلیدی برای گشودن قفل معمای پیچیده ی تعاملات اقتصادی، ضرورتی اجتناب ناپذیر است. این مطالعه باتوجه به رویکرد اکتشافی پژوهش و بهره گیری از رهیافت کیفی، از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. ادبیات رفتار مخرب سرمایه گذاران نهادی بررسی گردید. سپس از طریق مصاحبه با 15 نفر از خبرگان و اساتید دانشگاهی باتجربه حرفه ای در حوزه بازار سرمایه در سال 1402، داده های کیفی جمع آوری گردید. بعد از بررسی مصاحبه ها، داده های کیفی جمع آوری شده به روش تحلیل مضمون آتراید-استرلینگ و به کمک نرم افزار مکس کیودا کدگذاری تحلیل شدند و در بخش کمی، براساس مدل سازی بازنمایی سیستمی، محرک ها و پیامدهای رفتارهای مخرب سرمایه گذاران نهادی تعیین گردیدند. نتایج پژوهش، نشان دهنده 2 مضمون فراگیر (رفتارهای مخرب قضاوتی و رفتارهای مخرب ادراکی)،10 مضمون سازمان دهنده (نقطه مرجع، خود بیش نگری، اتکا به تحلیل در روند معاملات بورس، کانون کنترل، تحلیل تک بعدی و اثرسوء، توجه محدود، فساد ساختاریافته، شوک روانی کوتاه مدت، رفتارهای قالبی و خودخدمتی) و 33 مضمون پایه بود. محرک ترین بعد رفتارمخرب سرمایه گذاران نهادی، فساد ساختاریافته است که برآمده از الگوی رفتارهای مخرب ادراکی قلمداد می شود و می تواند پیامد تحلیل تک بعدی و اثرسوء را به همراه داشته باشد. سرمایه گذاران نهادی می توانند با به کارگیری یافته های این پژوهش، رفتارهای خود را در چارچوبی نظام مند بازتعریف کنند.

هدف این مطالعه بررسی تأثیر حاکمیت شرکتی بر رابطه بین جنجال های زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی و ارزش شرکت ها می باشد. جامعه آماری این پژوهش شامل شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران است. روش نمونه گیری به کار گرفته شده، روش حذف سیستماتیک بوده و داده های مورد استفاده مربوط به سال های 1394 تا 1401 (به مدت 8 سال برای 128 شرکت) است. نوع داده ها در این پژوهش، تابلویی با اثرات ثابت است که امکان تحلیل دقیق تر روندهای طولی را فراهم می سازد. نتایج این پژوهش نشان داد که جنجال های زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی بر ارزش شرکت ها تأثیر منفی و معناداری دارند. به عبارت دیگر، وجود این جنجال ها منجر به کاهش ارزش شرکت ها می شود. علاوه بر این، نسبت مدیران مستقل و تشکیل کمیته های پایداری به عنوان مؤلفه های حاکمیت شرکتی، نقش تعدیلی مهمی در رابطه بین جنجال های زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی و ارزش شرکت ها ایفا می کنند. این به این معناست که وجود مدیران مستقل و کمیته های پایداری می تواند تاثیر منفی این جنجال ها را کاهش دهد. با این حال، پژوهش نشان داد که رقابت بازار محصول تأثیر معناداری بر رابطه بین جنجال های زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی و ارزش شرکت ها ندارد. این نتایج می تواند به سرمایه گذاران و مدیران شرکت ها در تصمیم گیری های مربوط به حاکمیت شرکتی و مدیریت جنجال های زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی کمک کند و نشان دهنده اهمیت توجه به این عوامل در حفظ و افزایش ارزش شرکت ها باشد. این تحقیق همچنین نشان دهنده ضرورت تحلیل دقیق تر روابط میان متغیرهای مربوط به حاکمیت شرکتی و جنجال های ESG است.