فقره پایانی در زیارت عاشورا، الحاقی یا اصیل؟
منبع:
پژوهشنامه معارف حسینی سال ۱۱ بهار ۱۴۰۵ شماره ۴۱
7 - 34
حوزههای تخصصی:
برخی ادعا کردهاند، لعنهای پایانی زیارت عاشورای مشهور، در اصل در این زیارت موجود نبوده و از دوران صفویه بهبعد به مصباحالمتهجد تألیف شیخ طوسی قدسسره (م۴۶۰ق) افزوده و در نتیجه، زیارت عاشورا تحریف شده است. مهمترین دلایل مدعیان برای اثبات تحریف در زیارت عاشورای مشهور، دو مورد است؛ نخست، عبارت کهنترین نسخه خطیِ مصباحالمتهجد (نسخه نقاش رازی)؛ دوم، عبارت کاملالزیارات. در این پژوهش با دلایل و شواهد گوناگون نشان داده شد تنها عاملی که سبب شد فقره پایانی زیارت عاشورا در برخی منابع این زیارت، ازجمله مصباحالمتهجد (نسخه نقاش رازی) و کاملالزیارات مطابق مشهور نقل نشود، این است که کاتبان و عالمان شیعه، بهویژه پیش از حکومت صفویان در نقل آن عبارات، تقیه کردهاند. در پژوهش حاضر برای حل اشکال در نسخههایی که فقره پایانی در آنها مطابق مشهور نیامده است، بیان کردهایم که در آن نسخهها از سوی کاتبان یا عالمان، تقیه رخ داده است. همچنین برای اثبات اصالت فقره پایانی در زیارت عاشورا، تصاویر صفحات زیارت عاشورا در نسخه بسیار مهم و معتبر مختصرالمصباح بهخط ابن سَکون حلّی (م ۶۰۰ق) ـ که لعنهای پایانی نیز در آن آمده است ـ ارائه کردهایم. در نهایت، در این نوشتار نشان داده شد، فقره پایانی زیارت عاشورا، که برای اظهار برائت از دشمنان اهلبیت صادر شده، از اصالت برخوردار است.