فرزاد نوبخت

در سال های اخیر، افزایش دغدغه های زیست محیطی و رشد روزافزون هزینه های انرژی، ضرورت بهره وری انرژی در زیرساخت های عمومی به خصوص اماکن ورزشی را بیش از پیش آشکار کرده است. اماکن ورزشی، به دلیل ساختار فنی خاص، استفاده مداوم و نیاز به تجهیزات پرمصرف، از جمله فضاهای شهری با مصرف بالای انرژی محسوب می شوند. با وجود تدوین اسناد راهبردی متعدد در ایران، شواهد حاکی از عدم تحقق عملی سیاست های صرفه جویی انرژی در این حوزه است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی می باشد و به روش کیفی با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. جامعه شرکت کننده در پژوهش شامل: خبرگان مرتبط با موضوع بودند؛ که 21 نفر به شیوه نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات، مصاحبه نیمه ساختاریافته بود تا زمانی که از مصاحبه ها (21 مصاحبه) امکان استخراج مفاهیم کاملاً غیرتکراری وجود داشت؛ مصاحبه ها ادامه یافت. مراحل تجزیه وتحلیل اطلاعات در نرم افزار مکس کیودی ای نسخه 2020 انجام شد. به منظور معتبرسازی نهایی پژوهش از معیارهای اعتبار، انتقال پذیری، قابلیت اعتماد و تاییدپذیری استفاده شد. درنهایت، 120 مضمون فرعی شناسایی شد که در قالب 10 مضمون اصلی شامل چالش های مدیریتی، اقتصادی، فناورانه و زیرساختی، فرهنگی، اجتماعی، آموزشی، اقلیمی، حقوقی، بین سازمانی و سیاست گذاری کلان، به صورت مستمر بر فرآیند اجرای سیاست های انرژی محور تأثیرگذار هستند. این موانع ساختاری، در تعامل با یکدیگر، مانع تحقق اهداف راهبردی در بهینه سازی مصرف انرژی در ورزش شدند. براساس نتایج پژوهش، طراحی و اجرای سیاست های اثربخش در این حوزه مستلزم بازنگری بنیادین در نظام حکمرانی انرژی، ارتقای دانش و فرهنگ مصرف، استقرار سازوکارهای نظارتی داده محور و بهره گیری از الگوهای بومی سازی شده در سطح اماکن ورزشی کشور است.

توسعه زیرساخت های ورزش از اهمیت بالایی برخوردار است و می تواند به بهبود سلامت جامعه، ایجاد فرصت های شغلی و تأثیرگذاری در تحقق توسعه پایدار کمک کند. یکی از منابع مهم تأمین مالی توسعه زیرساخت ها، بهره گیری از ظرفیت خیرین و سرمایه گذاران بخش خصوصی است. هدف پژوهش حاضر شناسایی پیامدهای استفاده از ظرفیت خیرین در توسعه زیرساخت های ورزش کشور می باشد. این پژوهش به شیوه کیفی انجام شد و برای تحلیل داده ها از روش تحلیل محتوای کیفی با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون استفاده گردید که ماهیت اکتشافی دارد. جامعه آماری در این پژوهش را تمامی متخصصان و مدیران ورزشی و کسانی که در حوزه خیرین ورزش فعالیت داشتند، تشکیل داده بودند. نمونه گیری به صورت هدفمند و گلوله برفی انجام شد که با 22 مصاحبه به اشباع نظری رسید. به منظور گردآوری اطلاعات از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد که به صورت ارتباط مستقیم و به صورت تماس تلفنی انجام شد. برای سنجش روایی و پایایی از مقبولیت، قابلیت انتقال، تأییدپذیری و باز آزمون استفاده شد. از تجزیه و تحلیل داده ها 49 کد باز استخراج شد که در 9 مضمون فرعی قرار گرفت. در نهایت مضامین فرعی نیز در چهار مضمون اصلی شامل توسعه اقتصادی، توسعه اجتماعی، توسعه سلامت و توسعه ورزش دسته بندی شدند. یافته های حاضر بیانگر اهمیت استفاده از ظرفیت خیرین در سازمان های ورزشی می باشد و راهنمای مناسبی برای خیرین ورزشیِ آتی است تا بتوانند مشارکت های خود را به گونه ای سامان دهند که بیشترین بازدهی را داشته باشد.