محسن نورایی

محسن نورایی

مدرک تحصیلی: استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران، بابلسر

مطالب
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین

فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۴۱ تا ۴۸ مورد از کل ۴۸ مورد.
۴۱.

واکاوی دیدگاه های فریقین درباره «الذین أوتوا العلم» در سوره عنکبوت(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۴ تعداد دانلود : ۹۵
در تفسیر آیه 49 سوره عنکبوت: *بَلْ هُوَ آیاتٌ بَیِّناتٌ فِی صُدُورِ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْم *، ابهاماتی درباره عبارت های «هُوَ آیاتٌ بَیِّناتٌ» و «الَّذینَ أُوتُوا الْعِلْمَ» وجود دارد و با توجه به این که رجوع ضمیر «هو» به چه کسی و یا چه چیزی است، مفهوم «آیاتٌ بَیِّناتٌ» و مهم تر از آن، تعیین مصداق «الَّذینَ أُوتُوا الْعِلْمَ» تغییر خواهد کرد. این پژوهش با شیوه توصیفی تحلیلی، به بررسی دیدگاه های تفسیری فریقین در پنج قرن نخست هجری پرداخته است. دیدگاه های فریقین درباره مصداق عبارت «الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْم » عبارتند از: اهل کتاب و علمای آنان، اهل کتابی که مسلمان شده اند، مؤمنان، علما، پیامبر اسلام و امامان معصوم. در این میان امامان فقط خود را مصداق آیه معرفی نموده اند. در نقد دیدگاه ها، نخست در تعیین مرجع ضمیر «هو» بین پیامبر و قرآن، مشخص شد که قرآن مرجع ضمیر است و درنتیجه، برخی از مصادیق ذکرشده برای عبارت «الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْم » صلاحیت مصداق بودن را از دست دادند و با تبیین مفهوم عبارت «آیاتٌ بَیِّناتٌ »، اختصاص «الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْم» به پیامبر اکرم و امامان معصوم آشکارگردید که در برخی روایات تفسیری شیعه بدان اشاره شده است.
۴۲.

بررسی تطبیقی اندیشه تفسیری طبری و معرفت ذیل مفهوم ذنب و استغفار پیامبراکرم (ص)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۲ تعداد دانلود : ۱۰۰
مبحث مربوط به عصمت پیامبر اکرم (ص) از منظر فرقه ها و نحله های مختلف، براساس مبناهای گوناگون محل توجه و بحث قرار گرفته است. ازجمله آیات مربوط به عصمت پیامبر خاتم (ص) مواردی است که «ذنب و استغفار» در ظاهر، به ایشان منتسب شده است. باتوجه به وجود اختلاف آرای تفسیری ذیل این آیات، بدون شک روایات تفسیری اهل بیت (ع) در گره گشایی از فهم آیات قرآن بسیار مؤثر است ، به ویژه در آیاتی که معرکه آراء تفسیری است. بررسی در پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد انتقادی در میراث تفسیری فریقین با نمونه موردی اندیشه های تفسیری طبری و اندیشه های تفسیری آیت اللّه معرفت ذیل این موضوع سامان مى یابد. این بررسی، اهمّ آرای تفسیری از نگاه این دو مفسر را طرح و بررسی خواهدکرد. درپایان، آنچه از مقایسه تطبیقی آرای این دو مفسّر حاصل می شود چنین است که به اعتقاد طبری  منظور عفو از گناه برای پیامبر (ص)، گناهی است که نسبت به پیامبر اکرم (ص) آمده؛ یعنی برای پیامبر (ص) گناه را مفروض می دارد که امر شده است ایشان از آن گناه استغفار کنند. درمقابل، معرفت در نظریه پردازی خویش ذیل این آیه متاثّر و متعلّم از آموزه تفسیری رضوی بوده؛ یعنی وی معتقد است که در این آیه منظور از ذنب، گناه و عصیان نیست، بلکه همان طورکه هر مصلح اجتماعی در جریان نهضتش دگرگونی هایی هم به همراه دارد، پیامبر (ص) نیز در زمان مشرکان هم چون مصلح ظهور کرد و آنچه را به زعم مشرکان ارزشمند بود در هم شکست؛ درنتیجه، مراد از ذنب در این آیه مخالفت آن جناب با رفتار، عادت و اخلاق کفار و مشرکین بود که ایشان را مستحق عقوبت می دانستند. لذا، از دیدگاه معرفت، استغفار ایشان از گناهانِ پیشین و پسین؛ دلالت بر این موضوع ندارد که ایشان گناه مرتکب شده باشند بلکه طبق پاسخی که امام رضا (ع) به طور ضمنی در تفسیر این آیه اشاره فرموده اند دلالت بر فعلی دارد که در آن برهه خاص ازمنظر اجتماعی آن هم از ناحیه مشرکان و به اشتباه ناپسند محسوب می شد.
۴۳.

Critical Examination of the Murji'ah Doctrine on the Separation of ‘Faith’ and ‘Deed’ with Emphasis on the Quranic Style of Rhetorical Taṣrīf(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۴ تعداد دانلود : ۱۱۳
SUBJECT & OBJECTIVES: Despite the rich background of discussions on the relationship between Īmān (faith) and ‘Amal (deed) in Islamic theological, exegetical, and ethical texts, this relationship has rarely been explored from a linguistic and stylistic perspective—particularly through the lens of Taṣrīf (semantic diversification) in the Quran. Pre-modern scholarship on Islamic doctrinal movements, notably the Murjiʾa, has predominantly engaged in theological and content-based analysis of their central tenet: the conceptual decoupling of faith from religious deeds. However, the lack of research into the Quran’s rhetorical representation of this relationship opens a new lens for examining faith and deed as a conceptual and linguistic continuum within the divine text. METHOD & FINDING: This study employs an analytical-comparative methodology to critically examine the doctrinal separation of faith and deed. Numerous Quranic verses emphasize the inseparable connection between faith and righteous deed. These two concepts are frequently mentioned together within the Quran, leading to the conclusion that faith and righteous deed are interdependent in the Quranic perspective. Faith without deeds is merely a verbal claim, i.e., its true realization is only possible through righteous deeds.  CONCLUSION: Employing an innovative method of linguistic inference based on the Quranic style of Taṣrīf, this study demonstrates that even through the analysis of verses from the perspective of Taṣrīf techniques, one can discern the fundamental interconnection and coherence between faith and deed. Moreover, examining the verses related to faith and deed in light of rhetorical Taṣrīf reveals new layers of this relationship—most notably, the elevated reflection of action over faith, showing that action is not merely a function of faith, but in certain contexts, it also serves as the very means through which faith is manifested, strengthened, and actualized.
۴۴.

ارزیابی ترجمه انگلیسی واژگان چندمعنایی در قرآن؛ مطالعه موردی ریشه « ن-ق-م»(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۳ تعداد دانلود : ۷۸
ترجمه واژگان چندمعنایی یکی از چالش های اصلی در انتقال مفاهیم قرآنی به زبان های دیگر است. از جمله این واژگان، ریشه «نقم» و مشتقات آن است که در سیاق های مختلف معانی متنوعی به خود می گیرد. سؤال اصلی این پژوهش آن است که مترجمان انگلیسی قرآن تا چه اندازه توانسته اند ریشه «نقم» را با توجه به سیاق آیات به درستی ترجمه کنند؟ روش این پژوهش، توصیفی-تحلیلی با تکیه بر معناشناسی توصیفی و چارچوب مطالعات ترجمه پیکره محور ( Corpus-based DTS) است. چارچوب نظری تحقیق نیز شامل دو سطح تحلیلی است: در لایه نخست با تحلیل معناشناسی واژگان و سیاق آیات، معانی ریشه «نقم» استخراج شده و در لایه دوم با ارزیابی ترجمه های سه مترجم (ایروینگ، احمد، بختیار)، تطابق ترجمه با سیاق بررسی گردیده است. یافته ها نشان می دهد که ترجمه واژه های چندمعنایی بدون تحلیل بافت و سیاق منجر به خطای معنایی می شود. ترجمه هایی که از واژه هایی مانند " revenge" استفاده کرده اند، به دلیل بار معنایی منفی، با مفهوم ربوبی ناسازگار بوده اند، درحالیکه ترجمه هایی که از " avenge" یا " requite" استفاده کرده اند، انطباق بیشتری با سبک و معنای قرآنی دارند. در نهایت، این نتیجه حاصل شد که برای بهبود ترجمه های قرآنی، به ویژه در واژگان چندمعنایی، باید از ترکیبی از رویکرد تفسیری، تحلیل سیاق و مطالعات ترجمه ای بهره گرفت.
۴۵.

کاربرد قاعده «وضع لفظ برای روح معنا» در راهیابی به معانی باطنی قرآن؛ مطالعه موردی: تفسیر تسنیم(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۳۱
قاعده « وضع الفاظ برای روح معنا » از مهمترین مبانی تفاسیر عرفانی است. بر اساس این قاعده، معنای یک واژه، روح واحدی تلقی می شود که به صورت حقیقی اما با حفظ مراتب در تمام مصادیق آن، جریان دارد. فهم روح معنا در راهیابی به بطن بسیار موثر است چه این که در سایه آن، ضمن حفظ معنای ظاهر ، امکان اطلاق معنا بر مصادیق متعدد فراهم است. پژوهش حاضر می کوشد با تکیه بر روش توصیفی - تحلیلی، جایگاه قاعده «وضع الفاظ برای روح معنا» در راهیابی به معانی باطنی قرآن را از دیدگاه تفسیر تسنیم به بحث نشیند. نتایج نشان می دهد نویسنده تفسیر تسنیم به این قاعده توجه ویژه دارد و ضمن پرداخت به مباحث نظری مرتبط با این قاعده – مانند تعریف و ذکر مبانی- به صورت گسترده از آن بهره می برد. به باور صاحب تسنیم، قاعده مذکور، مهم ترین مبنا برای فهم لایه های باطنی آیات قرآن است و به مفسر کمک می کند تا همان شیوه اهل بیت ( علیهم السلام و الصلوه ) را در فهم عمیق قرآن به کار بگیرد. نتیجه این پژوهش در زمینه مطالعات تفسیر عرفانی سودمند است همان گونه که در عرصه مطالعات تسنیم پژوهی کارآیی دارد
۴۶.

الرؤية الكونية القرآنية والبيئة

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۳۸
تعد البیئه من القضایا الإنسانیه المهمه التی تواجه الیوم العدید من المشاکل. ومع أنه قد بُذلت جهود علمیه وعملیه کبیره لمعالجه هذه المشکله، إلا أن الحل الکامل لها لا یمکن تحقیقه إلا من خلال الالتفات إلى التعالیم الوحیانیه والتمسک بالمبادئ القرآنیه. یتناول هذا المقال، بمنهج وصفی - تحلیلی، الآیات المتعلقه بالبیئه. وتبین هذه الآیات المبادئ والأسس القرآنیه فی هذا المجال. وأهم هذه المبادئ: هدفیه البیئه، توازن البیئه، الجمالیات البیئیه، التنوع الحیوی، تسخیر البیئه لصالح الإنسان. وترجع أهمیه المبادئ المذکوره إلى شمولیتها، وخلودها، وتوفیر ضمانات تنفیذ داخلیه للقوانین البیئیه. 
۴۷.

اصول اعتمادسازی در روابط اجتماعی از منظر امام علی (ع)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۳۴
انسان موجودی اجتماعی است از این رو سخت نیازمند ارتباط با دیگران است. کسب اعتماد افراد و استمرار آن نقش بسزایی در موفقیت و کامیابی انسان دارد. تعالیم اسلام به اقتضای جاودانگی و جهان شمولیش به این موضوع توجه نموده و اشارات و تصریحات واضحی در این باره بیان نموده است. بخشی از آموزه های اسلام در این موضوع را می توان در سیره معصومان (ع) مشاهده نمود. میان سخنان و سیره برجای مانده از حضرت امام علی (ع) موارد پرشماری به چگونگی اعتمادسازی در روابط اجتماعی معطوف است. پژوهش پیش رو می کوشد تا با گردآوری، تبویب و تحلیل این موارد؛ اصول اعتمادسازی از منظر آن حضرت را به بحث نشیند. نتایج پژوهش حاضر که به روش توصیفی – تحلیلی سامان یافته بیانگر دو دسته از اصول ایجابی و سلبی برای اعتمادسازی است. برخی از مهم ترین این اصول عبارتند از: مهرورزی و دوستی خالصانه نسبت به دیگران داشتن، پایبندی به آداب پسندیده اجتماعی، پرهیز از بدبینی نسبت به مردم، پرهیز از عیب جویی و سرزنش کردن دیگران، اجتناب از غیبت و تهمت زدن به دیگران.
۴۸.

آسیب شناسی غایی و پیامدهای منفی تفسیر عصری با رویکرد نقادانه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۶ تعداد دانلود : ۲۶
تفسیر عصری از جمله رویکردهای جدید و نوظهور در عرصه دانش تفسیر قرآن است و میکوشد تا به واقعیتها و نیازهای معاصر توجه نموده و تفسیری معطوف به شرایط و مقتضیات عصر ارایه دهد. در کنار برخی آثار مثبت این رویکرد تفسیری، مانند همگانی نمودن تعالیم قرآنی، پیاده سازی آموزه های قرآنی، ارایه راهکارهای قرآنی برای مشکلات اجتماعی، پیامدهای منفی این رویکرد نیز حایز اهمیت و سزامند تامل است. نوشتار پیش رو با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی ابتدا با بیان دیدگاههای مخالفان و نقد برآنها بر ضرورت تفسیر عصری تاکید و سپس برخی از پیامدهای مهم و آسیبهای اساسی تفسیر عصری را به بحث می نهد. آسیبهای تفسیر عصری در محورهای مختلف مانند آسیبهای روشی، آسیبهای مبنایی و آسیبهای غایی قابل بررسی است. مهمترین آسیبهای غایی این رویکرد تفسیری عبارتند از؛ دور شدن از بعد هدایتگری قرآن به عنوان هدف اساسی، اثرپذیری از علوم تجربی، جزیی نگری نسبت به انسان و... توجه به این آسیب ها و زدودن آن از ساحت تفسیر عصری سبب ارتقای کارآمدی این تفسیر و افزایش اعتبار آن است. نتیجه این پژوهش در حوزه مطالعات تفسیر و علوم قرآن کاربرد دارد هم چنان که در حوزه مطالعات تمدن سازی نوین اسلامی قابل استفاده است

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

حوزه تخصصی

زبان