تحلیل نقش هیئت های مذهبی در تبدیل سرمایه اجتماعی به موتور محرکه اقتصاد مقاومتی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
مقدمه: هیئت های مذهبی در ایران، به عنوان نهادهای مردمی ریشه دار در فرهنگ شیعی، از طریق سرمایه اجتماعی می توانند به عنوان واسطه ای بین جامعه و اقتصاد کلان عمل کنند. این مطالعه کیفی نقش این نهادها را در تقویت اقتصاد مقاومتی بررسی می کند تا الگویی بومی برای پیشرفت اقتصادی اسلامی ارائه دهد. هدف: این پژوهش با هدف تحلیل نقش هیئت های مذهبی در تبدیل سرمایه اجتماعی به فعالیت های اقتصادی مولد، به بررسی چگونگی تقویت اقتصاد مقاومتی از طریق شبکه های اعتماد و همکاری می پردازد و مزایای این الگو را نسبت به مدل های سکولار نشان می دهد. روش شناسی: این مطالعه کیفی با رویکرد تحلیل مضمونی و از طریق مصاحبه های نیمه ساختارمند با 30 عضو فعال هیئت های مذهبی در مناطق شهری و روستایی ایران انجام شده است. تمرکز بر شناسایی مکانیزم های تبدیل سرمایه اجتماعی به فعالیت های اقتصادی است. یافته ها: هیئت ها از طریق نذرهای هدف مند (هدایت نذورات به تولید)، تعاونی های هیئت محور (کاهش ریسک با اعتماد نهادی) و بازاریابی آیینی (ترویج محصولات محلی در مراسم) سرمایه اجتماعی را به فعالیت های مولد هدایت می کنند. آموزش های دینی-اقتصادی نیز ذهنیت اعضا را به تولیدمحوری سوق داده، مشارکت جمعی را تقویت می کند. چالش اصلی حفظ تعادل بین کارکرد معنوی و اهداف اقتصادی است. نتیجه گیری: هیئت های مذهبی با تکیه بر شبکه های اعتماد به عنوان نهادهای واسطه ای الگویی بومی برای پیشرفت اقتصاد مقاومتی ارائه می دهند. این الگو تولید ملّی را تقویت کرده، برای سیاست گذاری مشارکتی در شرایط تحریم راهگشاست.Analyzing the Role of Religious Assemblies in Transforming Social Capital into a Driving Force for the Resistance Economy
Introduction: Religious assemblies (Hey’ats) in Iran, as long-standing grassroots institutions rooted in Shi‘a culture, function as intermediaries between society and the macroeconomy through the mobilization of social capital. This qualitative study explores their role in strengthening the resistance economy and proposes an indigenous framework for Islamic economic development.
Objective: The objective of the research is to analyze how Hey’ats convert social capital into productive economic activities, thereby enhancing the resistance economy. The study examines trust-based and cooperative mechanisms within these networks and highlights the advantages of this model compared with secular approaches.
Methodology: Using a qualitative design and thematic analysis, the study draws on semi-structured interviews with 30 active Hey’at members from both urban and rural regions of Iran. The focus is on identifying the mechanisms through which social capital is transformed into economic action.
Findings: The findings show that Hey’ats channel social capital into productive initiatives through targeted votive offerings (directing religious donations toward production), assembly-based cooperatives (reducing risk through institutional trust), and ritual marketing (promoting local products during religious ceremonies). Integrated religious-economic education also shifts members’ mindsets toward production-oriented thinking and strengthens collective participation. The main challenge lies in maintaining a balance between spiritual functions and emerging economic activities.
Conclusion: The study concludes that Hey’ats, by leveraging trusted social networks, serve as intermediary institutions offering an indigenous model for advancing the resistance economy. This model reinforces national production and provides valuable guidance for participatory policymaking under sanctions, contributing to greater economic resilience.
تبلیغات
