گسست بنیادی- دانشی در پارادایم های توسعه: تحلیل تطبیقی پارادایم توسعه غربی و الگوی پیشرفت اسلامی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
این پژوهش، پارادایم های توسعه را به مثابه «فناوری های اجتماعی» تحلیل کرده و استدلال می کند که کارآمدی بلندمدت آنها در گرو انسجام در یک زنجیره تحلیلی متشکل از «مبانی معرفتی»، «دانش تولیدی»، «تجویزهای نهادی» و «پیامدهای عملکردی» است. این مقاله با به کارگیری روش تحلیلی-تطبیقی، به واکاوی ریشه های گسست در این زنجیره در پارادایم توسعه غربی و مقایسه آن با ظرفیت های بدیل در الگوی پیشرفت اسلامی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که آسیب پذیری های ساختاری پارادایم غربی را می توان ریشه یابی شده در چهارچوب معرفتی حاکم بر آن (به ویژه اومانیسم سکولار و فردگرایی) دانست. نوآوری این تحقیق، ارائه یک مدل تبیینی است که نشان می دهد چگونه یک چهارچوب معرفتی خاص، زمینه های بروز بحران های سیستماتیک را فراهم می آورد و در نقطه مقابل، چگونه الگوی پیشرفت اسلامی از طریق یک فرآیند استنباط منطقی از مبانی توحیدی، ظرفیت طراحی نهادهایی با مقاومت ساختاری ذاتی را داراست. این پژوهش با ترسیم یک افق تمدنی بدیل، بر ضرورت عبور از اصلاحات سطحی و حرکت به سوی بازاندیشی بنیادین در مبانی حکمرانی برای تحقق پیشرفت عادلانه و پایدار تأکید می ورزد.Epistemic-Foundational Rupture in Development Paradigms: A Comparative Analysis of the Western Development Paradigm and the Islamic Model of Progress
This study conceptualizes development paradigms as forms of social technology and argues that their long-term effectiveness depends on the coherence of an analytical chain consisting of “epistemic foundations,” “knowledge production,” “institutional prescriptions,” and “performance outcomes.” Using an analytical-comparative approach, the paper explores the roots of epistemic-foundational rupture within this chain in the Western development paradigm and contrasts it with the alternative capacities of the Islamic model of progress. The findings indicate that the structural vulnerabilities of the Western paradigm can be traced back to its epistemic framework, particularly secular humanism and individualism. The novelty of this research lies in presenting an explanatory model that demonstrates how specific epistemic foundations generate systemic crises, whereas the Islamic model of progress-through a logical derivation from monotheistic principles-possesses the capacity to design institutions with intrinsic structural resilience. By envisioning an alternative civilizational horizon, the study emphasizes the necessity of moving beyond superficial reforms toward a fundamental rethinking of governance foundations in order to achieve just and sustainable progress.
تبلیغات
