بازنگری در مفهوم حجّیت در اصول فقه (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
مفهوم حجّیت یکی از مبادی تصوری علم اصول فقه است که در این علم مضاف به منابع، ادله و أمارات و گاهی اصول عملیه واقع می شود. پس از شیخ انصاری تلقی های مختلفی درباره مفهوم حجّیت شکل گرفته که بررسی آن در کنار سایر ابعاد مسئله حجّیت، می تواند در «ارزیابی ادله موجود و کاربست آن ها در حوزه های غیرفقهی» و همچنین در «توسعه ادله» راهنما و راهگشا باشد. در کلمات اصولیان، دو نظریه اصلی «وسطیّت در اثبات» و «منجّزیت و معذّریت» درباره این مسئله مطرح بوده است. مقاله حاضر با روش تحلیلی-توصیفی و بهره گیری از منابع کتابخانه ای پس از استخراج ظرفیت های مختلف این دو نظریه اصلی و صورت بندی آن ها در قالب «تقریر»، به نقد و بررسی آن ها پرداخته و هر دو نظریه و تقریرهای فرعی ذیل آن ها را غیرقابل قبول دانسته است. پس از آن این نوشتار نظریه جدیدی با عنوان «اعتبار در اثبات و صلاحیت استناد داشتن» را مطرح کرده و ضمن ارائه شواهدی از این نظریه در کلمات برخی از محققین معاصر، با ادله ای این نظریه را تقویت کرده است.Revisiting the Concept of Ḥujjīyyah in Uṣūl al-Fiqh
The concept of Ḥujjīyyah (authoritative proof) is one of the conceptual foundations of Uṣūl al-Fiqh (principles of Islamic jurisprudence). In this discipline, it is attributed to sources, evidences, signs, and sometimes practical principles. After Shaykh Ansari, different interpretations of the concept of Ḥujjīyyah have emerged. Examining these interpretations, alongside other dimensions of the Ḥujjīyyah issue, can provide guidance and insight for "Evaluating existing evidence and applying it in non-jurisprudential domains," as well as for "Developing evidence." In the words of Uṣūlī scholars, two main theories have been proposed regarding this issue: "Intermediacy in proving" and the "Quality of entailing obligation and excuse." The present study, using an analytical-descriptive method and drawing upon library resources, extracts the various capacities of these two main theories, formulates them in the form of "Reports," and then critiques and examines them, deeming both theories and their subsidiary reports unacceptable. Subsequently, this paper proposes a new theory entitled "Validity in proving and eligibility for reliance," presenting evidence for this theory from the words of some contemporary researchers and strengthening the theory with arguments.
تبلیغات
