سیاست راه سازی روسیه در ایران و واکنش قاجاریه؛ مطالعه موردی راه های شوسه شمال غرب و مسیر دریاچه ارومیه (۱۳۴۰-۱۲۸۷. ق/ ۱۹۲۲- ۱۸۷۰. م) (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
ازنیمه دوم قرن۱۹ روسیه با اتکا به راه آهن و راه های شوسه، قدرت اقتصادی و سیاسی خود را درآسیای میانه و قفقاز گسترش داده بود و می خواست همان سیاست نفوذ تدریجی را درمرزهای ایران اجرا کند؛ که با مخالفت دولت های انگلیس و قاجار مواجه شد. این پژوهش با تجزیه وتحلیل داده ها و اطلاعاتی که به شیوه کتابخانه ای و اسنادی گردآمده اند، درپی پاسخ به این سؤال است که نقش دولتین روسیه و ایران درفرآیند ساخت راه های ارتباطی- تجاری شمال غرب کشور دراواخر دوره قاجار(۱۳۴۰-۱۲۸۷.ق/۱۹۲۲-۱۸۷۰.م) چه بوده است؟ نتایج نشان می دهد مهم ترین ابزارنفوذ روسیه برایران ساخت«راه» بود اما ایران برای جلوگیری ازاین تسلط سال ها درمقابل پیشنهاد راه سازی روسیه مقاومت کرد ولی برای تسلط برکلیه نقاط کشور و نیاز به راه های نوین؛ امتیاز ساخت راه های شوسه شمال کشور به روسیه واگذار شد. توسعه طلبی قدرت های بزرگ کشتیرانی در دریاچه ارومیه را نیز درمعرض سیاست های آنان قرار داده بود. درپایان دوره قاجار کشور تقریباً بی بهره از ترابری مدرن داخلی بود و بااینکه ظواهر توسعه مانند راه های شوسه، خطوط تلگراف وبانک وجود داشت اما این توسعه نه درونی بلکه به دلیل نیاز نیروهای خارجی شکل گرفته بود تا اواسط جنگ جهانی اول (۱۳۲۶.ق/۱۹۱۷.م) درراه های ساخته شده وصول راهداری، عوارض و نظارت برعبور و مرور به دست روس ها بود. دراین دوره استفاده از راه های دریایی که وسیله ای ارزان و سریع در ترابری بود و ازنظر دفاعی نیز اهمیت راهبردی داشت، کمتر موردتوجه دولت ایران قرار گرفت.Russia’s Road-Building Policy in Iran and the Qajar Response: A Case Study of the Northwest Paved roads and the Urmia Lake Route (1287–1340 AH / 1870–1922 CE)
From the second half of the 19th century, Russia, relying on railways and paved roads, expanded its economic and political power in Central Asia and the Caucasus and sought to apply the same policy of gradual influence along Iran’s borders, which faced opposition from both the British and the Qajar governments. This study, based on the analysis of data and information collected through library and documentary research, seeks to answer the question: what roles did the Russian and Iranian governments play in the construction of overland and water communication–trade routes in northwestern Iran during the late Qajar period (1287–1340 AH / 1870–1922 CE)? The findings indicate that the construction of roads was Russia’s most important tool for exerting influence over Iran; however, Iran resisted Russian road-building proposals for years to prevent this domination. Nevertheless, to control all parts of the country and meet the need for modern roads, the concession for constructing paved roads in northern Iran was eventually granted to Russia. The expansionist ambitions of major powers also affected shipping on Lake Urmia. By the end of the Qajar period, the country remained largely deprived of modern domestic transportation; although the appearance of development—such as paved roads, telegraph lines, and banks—existed, this development was externally driven rather than internally initiated. Until the middle of World War I (1335 AH / 1917 CE), the maintenance, toll collection, and supervision of the constructed roads were in Russian hands. During this period, the use of waterways, which were an inexpensive, fast, and strategically important mode of transportation, received little attention from the Iranian government.
تبلیغات
