آذر آهنچی

آذر آهنچی

مطالب

فیلتر های جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱ تا ۱۳ مورد از کل ۱۳ مورد.
۱.

مبانی مشروعیت حکومت در نگاه سلاطین آق قویونلوها

کلید واژه ها: حکومتدوانیمشروعیتآق قویونلواوزن حسنخنجی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۰۸ تعداد دانلود : ۳۲۵
آق قویونلوها، زمانی که مغولان بر آناتولی استیلا یافتند، به همراه مغولان در شرق این سرزمین مستقر شدند. با ضعیف شدن حکومت مغولان در آسیای صغیر در قرن هشتم هجری، آق قویونلوها گروهی فعال بودند که به عرصة سیاست قدم گذاشتند و حدود یک قرن بعد، در ناحیه ای که مرکز آن دیار بکر بود، زیر سایة فعالیت و کاردانی رهبرشان، قراعثمان، حکومتی را بنیاد نهادند. هرچند قرایولوک عثمان، مؤسس حکومت آق قویونلوها در دیار بکر، اتحادیة خود را از گم نامی به سطح یک قدرت مطرح در منطقة آناتولی شرقی درآورد، این اوزن حسن بود که طی حدود بیست سال حکومت موفقیت آمیز با اجرای عملیات نظامی علیه حکومت های داخل ایران و قدرت های مجاور آن همراه با فعالیت های دیپلماسی، و نیز جلب حمایت فرقة متنفذ صفوی، توانست تقریباً بر همة ایران مسلط شود. اوزن حسن از همان ابتدای قدم گذاشتن در راه کشورسِتانی سعی کرد از همة عناصر مشروعیت بخش معمول آن زمان برای برحق نشان دادن حکومت آق قویونلوها بهره بگیرد. بنابراین، در مقالة حاضر سعی شده است تا ضمن شناخت مبانی مشروعیت این دودمان، به تأثیر این عناصر مشروعیت بخش در «نشان» اوزن حسن، برای فرمان روایی یادگار محمد تیموری بر خراسان، توجه شود و از این طریق تحول مبانی مشروعیت حکومت آق قویونلوها در واپسین سال های قبل از برآمدن دولت صفویه بیان شود. البته در این بررسی دیدگاه های جلاالدین دوانی و فضل الله بن روزبهان خُنجی دربارة مشروعیت سلاطین این دودمان هم مد نظر قرار گرفته است.
۲.

دعوت ایرانیان به قبول اسلام از نخستین تهاجم مسلمانان تا جنگ قادسیه

نویسنده:

کلید واژه ها: فتوحات اسلامیفتح ایرانروایت های فتوحدعوت به اسلام

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۷۰ تعداد دانلود : ۷۳۷
فراخوان پیروان ادیان دیگر به قبول اسلام که اصطلاحا «دعوت» خوانده می شود، در بیشتر موارد با سه پیشنهاد: قبول اسلام، پرداخت جزیه یا جنگ همراه بوده است. پیشنهاد قبول اسلام به ایرانیان نیز به تفصیل در گزارش های متعدد آمده است. محتوای این گزارش ها دارای دو وجه متمایزند: وجه صوری و عینی رویداد ها و دیگر، وجه دینی، معنوی و گرایش ها و بینش های راویان آنها. گزارش های مختلف و وجود دیدگا ه های متضاد درباره یک رویداد سوال هایی برانگیخته است. نت برخی از این گزارش ها را جعلی و مساله دعوت در منابع را مضامینی داستانی و آنها را فاقد اصالت و مصداق عینی می شمرد؛ اما با نقد ابعاد مختلف دینی، اخلاقی، اقتصادی و اجتماعی محتوای گزارش ها و تحلیل مضمون نامه ها و گفتگوهای فرستادگان مسلمانان، به ویژه تحلیل رویارویی اعراب با رستم فرخ زاد، و نیز ملحوظ داشتن حواشی مربوط به جلوس یزدگرد معلوم می گردد که هرچند عرضه دعوت- یعنی نقطه ثقل گزارش های فتوح- در هر رویارویی ممکن نبوده، اما ادعای مجعول بودن آن را نیز نمی توان تایید کرد.
۳.

بازخوانی رسمیت یافتن تشیع در ایرانِ عهد اولجایتو

کلید واژه ها: ایرانتشیعایلخانانرسمیت یافتناولجایتو

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تاریخ اسلام و سیره تاریخ و سیره شناسی تاریخ اسلام و ایران
  2. حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تاریخ اسلام و سیره تاریخ و سیره شناسی تاریخ تشیع
تعداد بازدید : ۸۶۱ تعداد دانلود : ۴۰۹
در اواسط دوره حکومت اولجایتو (حک703-716ق) که در نتیجه مجادلات مذهبی دو گروه عمده اهل سنت، حنفی و شافعی ها، مغولان ایران در آستانه رویگردانی از اسلام و مسلمانی بودند، تشیع نقش تاریخی مهمی بر عهده گرفت و با گرویدن اولجایتو به مذهب تشیع (709ق)، از تجدید آیین ها و سنن مغولی در ایران ممانعت شد. حضور فعال و مؤثر تشیع در عرصه مذهبی ایران در این برهه از زمان، علاوه بر اینکه به نفع اسلام و مسلمانان تمام شد، این فرصت را برای شیعیان فراهم آورد تا جامعه ایران را بیش از پیش با عقاید مذهبی خود آشنا سازند. اگرچه رسمیت تشیع پس از اولجایتو استمرار نیافت، اما تاثیر بسیاری در تحولات مذهبی ایران در ادوار بعد برجای گذاشت که برایند آن، رسمیت و تثبیت تشیع در عهد صفوی بود.
۴.

نقش مذهب تشیع در روابط سیاسی قطب شاهیان و صفویان

کلید واژه ها: هندروابط سیاسیتشیعصفویانقطب شاهیانگورکانیان

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تاریخ اسلام و سیره تاریخ و سیره شناسی تاریخ سیاسی مسلمین
  2. حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تاریخ اسلام و سیره تاریخ و سیره شناسی تاریخ تشیع
تعداد بازدید : ۸۰۵ تعداد دانلود : ۴۰۹
چندی پس از انقراض حکومت قراقویونلوها، یکی از شاهزادگان قراقویونلو به نام قلی به دکن رفت و وارد دستگاه حکومتی بهمنیان شد و پس از طی مدارج رشد و ترقی در آنجا از طرف بهمنیان به حکومت گلکنده منصوب شد و در سال 918ق، اعلام استقلال کرد. او بلافاصله به تبعیت از شاه اسماعیل صفوی مذهب شیعه را در قلمرو خود رسمیت بخشید و نام حکام صفوی را در خطبه، بر نام خود مقدم ساخت. حکومت قطب شاهیان در طول نزدیک به دو قرن حکومت در گلکنده و حیدرآباد، پیوسته با صفویان روابط دوستانه ای داشت. عواملی چون اشتراک مذهبی، قرابت قومی، فرهنگی و همچنین وجود دشمنی مشترک، چون گورکانیان، این روابط را مستحکم تر می کرد که از میان دلایل فوق، مذهب تشیع نقش مهم تری در تحکیم و تداوم این روابط داشت و پیوسته سفرا بین دو حکومت در رفت و آمد بودند. با حمله اورنگ زیب به قطب شاهیان و اجبار آنها به ذکر نام حکام گورکانی در خطبه، همچنین ضعف نسبی حکومت صفویان در این زمان، روابط حسنه این دو حکومت بسیار کمرنگ شد.
۵.

سفرنامه الئاریوس و اهمیت آن در شناخت سرزمین و جامعه ایران و اوضاع سیاسی سلطنت شاه صفی اول

نویسنده:

کلید واژه ها: اهداف سیاسیاوضاع اجتماعی ایرانسفرنامه های قرن هفدهمسفرنامه الئاریوسروابط تجاری عهد صفوی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۴۰ تعداد دانلود : ۴۳۸
سفرنامه های سیاحان اروپائی که در قرن هفدهم میلادی به ایران آمدند، از جهت تعداد و سودمندی مطالبشان بسیارمشهورند؛از آن جمله، سفرنامه الئاریوس است.مولف ، فردی تحصیل کرده بود و در دانشگاه لایپزیک زبان لاتین تدریس می کرد.از این رودر تدوین مطالب تنها به مشاهدات خود اکتفا نکرده بلکه شیوه تحقیق و تتبع را بکار گرفته است.مطالب سفرنامه بر جنبه های مختلف اجتماعی ، فرهنگی ، تاریخی و سیاسی احتواء دارد.این شمول ، امتیاز دیگری برای این کتاب محسوب می شود.
۶.

بررسی موقعیت سیاسی دیلمان پیش از اسلام

نویسنده:

کلید واژه ها: ساسانیانایران باستانگیلانهخامنشیاناشکانیاندیلمان

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۸۴
برخی از مورخان یونانی و رومی معاصر سلسله های اشکانی و ساسانی و نیز بعضی از مورخان اسلامی تصریح می کنند، که منطقه دیلمان واقع در جنوب غرب ایالت گیلان، پیش از اسلام مستقل بوده است. آنان دو دلیل اصلی برای اثبات مدعای خود آورده اند، یکی وجود سربازان مزدور دیلمی در سپاه ایران، و دیگر، موقعیت جغرافیایی صعب العبور منطقه. گرچه در بدو امر هر دو دلیل غیر محتمل نمی نماید، لیکن با بررسی دقیق منابع به شیوه انتقادی معلوم می شود، عقیده استقلال دیلمان با واقعیت های تاریخ موافقت ندارد. شواهد و قراین متعددی وجود دارد که بوضوح معلوم می کند، که تعصب و احساسات مخالف مورخان یونانی نسبت به مملکت ایران همراه با اطلاعات ناکافی منجر به تحریف واقعیتهای تاریخی شده است. چنانکه کمبود اطلاعات راویان مسلمان در درک نادرست مسایل تاثیر داشته است. بررسی حاضر برای شناخت علت پیدایش عقیده استقلال دیلمان و چگونگی موقعیت سیاسی آن در دوران پیش از اسلام بر مطالعه انتقادی منابع تاکید دارد.
۷.

بررسی عوامل موثر در نخستین مرحله از جنبش سربداران خراسان تا تشکیل دولت

نویسنده:

کلید واژه ها: منازعه قدرتفشار اقتصادیفقدان عدالت اجتماعیتحولات اجتماعی – مذهبیحکومت غیر موروثی

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی تاریخ ایران اسلامی حکومت های ایرانی- اسلامی مغول سیاسی
  2. حوزه‌های تخصصی تاریخ ایران اسلامی حکومت های ایرانی- اسلامی تاریخ محلی
تعداد بازدید : ۹۲۲ تعداد دانلود : ۴۸۵
درخلال نیم قرن فترت سیاسی که با مرگ ایلخان ابوسعید (736/1336)‘آخرین فرمانروای ایلخانان ‘ درقلمرو آنان حکمفرما گشت‘ مبارزات فراگیری درسراسر مملکت ایران برسرکسب قدرت درگرفت . سران جنبش سربدار در زمره افرادی بودند که توانستند بخشهایی ازخراسان را زیر سیطره خود درآورند ‘ و در قلمرو حکومتی خود برای مدتی اگر چه کوتاه به استقلال حکومت کنند. جنبش سربدار وتشکیل دولت آنها موجب تحولات اساسی و مهم در اوضاع سیاسی ‘ اجتماعی و مذهبی شرق ایران شد‘که در تاریخ قلمرو اسلامی تقریبأ بی سابقه و کم نظیر بود. درست به همین دلیل‘ مراحل نخستین قیام و عوامل مؤثر در چگونگی سیر تطور آن تا تشکیل دولت اهمیت بسزائی دارد.
۸.

کلام وتصوف اسلامی ازصدراسلام تاحدود 430 هجری مؤلفان متصوّفه

نویسنده:

کلید واژه ها: مراجع کتابشناسی عربی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۰۶ تعداد دانلود : ۲۸۳
متن حاضر ترجمه ی مبحث مؤلفان متصوفه ازبخش تصوف‹فصل6› ازمجلد اول کتاب تاریخ نگارش های عربی از کامل ترین مراجع کتابشناسی عربی ،اثر فؤاد سزگین به زبان آلمانی است. منابع مورد نظر ومؤلفان متصوفه تا سال 430 ه.بررسی شده است .دراین مبحث 62 تن از متصوفه ی بزرگ معرفی شده اند.خوانندگان ارجمند مباحث مربوط به کلام ومعتزله را در شماره های 29و30 این نشریه ملاحظه فرمایند.تدوین مطالب به صورت موضوعی همراه با ترتیب سالشماری است.درهر مبحث بعد ازمقدمه،شرح حال مؤلفان با تاکید برزندگی علمی وآراء واندیشه هایشان امده است.سپس در قسمتی جداگانه ،مراجع قدیمی وتالیفات محققان درباره نویسنده ،نسخه های موجود آن،تلخیص یا ترجمه های هراثروآثار چاپ شده با توضیح وبررسی معرفی شده اند.
۹.

مباحث حقوقی و اداری در منابع تاریخ اسلامی مناسبات ارضی مسلمین در سواد

نویسنده:

کلید واژه ها: فتوح مسلمینمناسبات ارضیقراردادهای صلح

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۱۹ تعداد دانلود : ۳۵۲
مباحث حقوقی از قبیل قراردادهای صلح‘خراج‘قطاعه‘تقسیم اراضی و ... در ارتباط با فتوح مسلمین در منابع تاریخی اسلامی مطرح شده است . مسئله مهمی که باید در بررسی چنین گزارش هایی مورد توجه باشد ‘ شباهت و نزدیکی گزارش تاریخی با کتب احکام است که اصولأ روش و بنای متفاوت از کتب تاریخی دارند.در واقع عوامل و جریانهایی موجب شده اند تا منابع به جای خبر صرف تاریخی از یک حادثه به هنگام وقوع آن به شرح و بسط اموری بپردازند که مربوط به محدوده زمان معین نیستند‘بلکه طی دو سه قرن ایجاد و تکوین یافته اند . در این مقاله سعی می شود با بررسی گزارش های متنوع درباره قراردادهای صلح سواد اینگونه عوامل تا حد ممکن نشان داده شود. در این ارتباط تحقیقات دنت(Dennett ) درباره خراج و جزیه مورد ارزیابی قرار گرفته است.
۱۰.

کلام وتصوف اسلامی از صدر اسلام تا حدود 430 هجری معتزله

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۶۸ تعداد دانلود : ۳۹۵
متن حاضر ،ترجمه ی مبحث مولفان معتزله از بخش کلام ‹فصل5›ازمجلد اول کتاب ‹‹تاریخ نگارش های عربی››،اثر فؤاد سزگین به زبان آلمانی استGeschichte des arabischen schrifhoms منابع موردنظر تا سال 430 ه.بررسی شده است .بخش کلام دردو مبحث تدوین شده:قسمت اول مشتمل بر شرح حال آثار 22تن از فقها ومحدثین است که در شماره پیشین این نشریه انتشار یافت .قسمت دوم، شامل شرح حال وآثار 24 نفر ازبزرگان معتزله است که دراین شماره ازنظر خوانندگان گرامی می گذردتدوین مطالب به صورت موضوعی همراه باترتیب سال شماری است.درهر مبحث بعد ازمقدمه ،که درسطور بالا ذکر شد ،شرح حال مولفان با تاکید بر زندگی علمی وآراء واندیشه هایشان آمده است .سپس درقسمتی جداگانه،مراجع قدیمی وتالیفات محققان درباره ی نویسنده وآثارش معرفی می شود .درآخرین قسمت آثار نویسنده ،نسخه های موجود آن ،تلخیص یا ترجمه های هراثرو آثار چاپ شده با توضیح وبررسی معرفی شده اند..
۱۱.

کلام وتصوف اسلامی از صدر اسلام تا حدود430 هجری تصوف

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۵۸ تعداد دانلود : ۳۷۹
متن حاضر ترجمه ی مبحث مولفان متصوفه ازبخش تصوف‹فصل6›ازمجّلد اول کتاب تاریخ نگارش های عربی ،اثر فؤاد سزگین به زبان آلمانی است.منابع موردنظر تاسال 430 ه بررسی شده است ودر این مبحث 62 تن از متصوفه ی بزرگ معرفی شده اند.خوانندگان ارجمند ،مباحث مربوط به کلام ومعتزله رادر شماره های پیشین این نشریه ملاحظه فرمایند.تدوین مطالب به صورت موضوعی همراه با ترتیب سالشماری است.درهر مبحث بعداز مقدمه ،که در سطوح بالا ذکر شد ،شرح حال مولفان با تاکید بر زندگی علمی وآراء واندیشه هایشان آمده است .سپس درقسمتی جداگانه ،مراجع قدیمی و تالیفات محققان درباره نویسنده ،نسخه های موجود آن تلخیص یا ترجمه های هر اثر وآثار چاپ شده با توضیح وبررسی معرفی شدند.
۱۲.

تأثیر فرهنگی غزالی در بغداد و مسیر تفکر وی از تهافت الفلاسفه تا احیاء علوم الدین

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۷۹ تعداد دانلود : ۴۶۰
در این مقاله سعی می شود تأثیر فرهنگی غزالی در محیط بغداد و دلایل عزیمت وی از آن شهر و نتایج آن از خلال حوادث آنزمان و مسایلی که در حوزه فرهنگی ومذهبی قلمرو اسلامی مطرح بود‘تا حد امکان بررسی شود. بررسی حاضر مبتنی بر این عقیده است که نمی توان تحول در مسیر زندگی غزالی را ورود به عالم تصوف وانزوا تلقی کرد و اصولأ نمی توان ادعا کرد که تغییر صوری در دو مرحله زندگی غزالی قبل و بعد ترک بغداد تغییر مهمی در اصول فکری و اساس بینش های دینی وی ایجاد کرده باشد.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

حوزه تخصصی

زبان