سوال پژوهش

هدف: امروزه از یک طرف به دلیل حجم عظیم و پیچیدگی دانش تولید شده در پژوهش های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و از طرف دیگر وجود مشکلات و محدودیت ها در تهیه منابع و فراهم آوری زیرساخت های لازم، به ویژه برای پژوهش های مهندسی در صنایع و سازمان ها، استفاده بهینه از دانش برای بهره برداری از نتایج و دستاوردهای پژوهشی در چارچوب ترجمان دانش حائز اهمیت است. بدین جهت که سرمایه گذاری در گروه های مهندسی و صنایع به هدر نرود و در ادامه، این پژوهش ها به سمت تجاری سازی هدایت شوند. لذا، پژوهش حاضر با هدف تعیین وضعیت ترجمان دانش اعضای هیأت علمی گروه های مهندسی در دانشگاه شهید چمران اهواز انجام شده است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نوع پیمایشی با رویکرد توصیفی است. جامعه پژوهش را اعضای هیأت علمی دانشکده مهندسی دانشگاه شهید چمران اهواز تشکیل دادند. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که عملکرد اعضای هیأت علمی گروه های مهندسی در حیطه «سوال پژوهش» با میانگین و انحراف معیار11/5± 39/19، در حیطه «تولید دانش» با میانگین و انحراف معیار96/5± 98/24، در حیطه «انتقال دانش» با میانگین و انحراف معیار34/10 ±52/39 و همچنین در حیطه «ترویج استفاده از شواهد» با میانگین و انحراف معیار50/4 ±04/12، همگی در سطح مطلوب قرار دارند. در بررسی نهایی، عملکرد پژوهشگران در کل فرآیند ترجمان دانش با میانگین و انحراف معیار25/23 ±94/95 نیز در سطح مطلوب معرفی شد. نتیجه گیری: پیش از هر چیز به منظور ارتقای وضعیت ترجمان دانش به سطح بسیار مطلوب، دانشگاه شهید چمران اهواز می بایست با ایجاد ساختار مناسب مانند کمیته ترجمان دانش و مشارکت واسطه گران دانش و همچنین پیگیری فعالیت های متمرکز گروه ارتباط با صنعت و جامعه، به انطباق تشکیلات پژوهشی با نیازهای موجود بپردازد. عامل مهم دیگر، فراهم آوری هزینه ها و حمایت مالی پژوهش ها با اهداف ترجمان دانش است. علاوه بر این، به منظور تشویق پژوهشگران و ایجاد انگیزه در تصمیمات آنان می توان با همکاری معاونت تحقیقات و فناوری و معاونت آموزشی دانشگاه به افزایش گرنت پژوهشی طرح های کاربردی و عملیاتی و جهت گیری بخشی از مقررات ارتقاء و استخدام اعضای هیأت علمی به سوی ترجمان دانش پرداخت.  

با حرکت جهان به سمت اقتصاد مبتنی بر دانایی، دانش و مدیریت آن به عاملی حیاتی در حفظ قدرت رقابتی سازمان ها و صنایع تبدیل شده است. در این راستا، بررسی فرآیند ترجمان دانش در دانشگاه ها و صنایع از اهمیت ویژه ای برخوردار است. لذا پژوهش حاضر با هدف سنجش وضعیت ترجمان دانش پژوهشگران دانشگاه های ایران (شهید چمران اهواز، لرستان، هرمزگان و خلیج فارس بوشهر) انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع پیمایشی و از نظر هدف کاربردی است. جامعه پژوهش 285 عضو هیات علمی دانشکده های مهندسی از 4 دانشگاه شهید چمران اهواز، خلیج فارس بوشهر، لرستان و هرمزگان بودند. گردآوری داده ها با استفاده از «پرسشنامه خودارزیابی فعالیت های ترجمان دانش پژوهشگران دانشگاهی» صورت گرفت که از 30 گویه در قالب چهار حیطه «سوال پژوهش»، «تولید دانش»، «انتقال دانش» و «ترویج استفاده از شواهد» تشکیل شده است. در تحلیل داده های این پژوهش علاوه بر شاخص های آمار توصیفی، آزمون های آماری ANOVA و تحلیل رگرسیون خطی استفاده شد، علاوه بر این نمودارهای پراکنش ترسیم شد. با توجه به یافته ها، میانگین نمره کل فرآیند ترجمان دانش در دانشگاه های خلیج فارس بوشهر (93/19±97/99) و لرستان (30/15±80/99) بالاتر از دانشگاه های هرمزگان (49/21±94/93) و شهید چمران اهواز (76/21±55/93) است. همچنین در بین مؤلفه های مورد بررسی، بالاترین میانگین به مؤلفه «انتقال دانش» اختصاص داشت و کمترین میانگین نیز مربوط به «ترویج استفاده از شواهد» بود. بعلاوه مشخص شد که تمامی مؤلفه های فرآیند ترجمان دانش به طور معناداری در تبیین و پیش بینی عملکرد پژوهشگران نقش دارند (p<0.001) و ضرایب استانداردشده (Beta) بیانگر آن است که مؤلفه انتقال دانش با ضریب 95/0 بیشترین تأثیر را بر عملکرد ترجمان دانش دارد و پس از آن به ترتیب تولید دانش (90/0)، ترویج استفاده از شواهد (86/0) و سؤال پژوهش (85/0) اثرگذار هستند. نتایج این پژوهش نشان می دهد که ایجاد ارتباط نظام مند میان دانشگاه ها و ذی نفعان می تواند اثربخشی ترجمان دانش را افزایش داده و به بهبود تصمیم گیری های مبتنی بر شواهد در سطح ملی کمک کند. پیشنهاد می شود پژوهش های آتی با تمرکز بر ترجمان دانش در سازمان های اجرایی و صنایع، با استفاده از ابزارهای بومی شده در بعد سازمانی انجام گیرد.