مطالب

The paper identifies the major spiritual problem created by imperialism and the opportunities it has unintentionally created for religious education through its own aerial platform, viz big-data cyberspace. Imperialism in its greed for materialistic power rapidly expanded globalization to the extent that the global migration of skills, expertise, cultures, languages, and religions defy their control by imperialism. In its western centres, imperialism has neglected the mental and spiritual health of its populations and has replaced spirituality with hedonism, egotism, and consumer culture, which it exports even to its periphery as cultural imperialism. In pursuit of rabid capital accumulation it has placed hardware devices in civilian hands to sell software applications as social media, which has become the social power of people, beyond its control. This newfound social power of the people presents opportunities for the promotion of religious education to people who are starving for spiritual fulfilment in the midst of the oversupply of worldly goods. The technological devices, with possibilities of real-time and simultaneous communications across international boundaries, compel the development of new methodologies, new quality assurances, and new contents, which are unique and original. As knowledge is the social property of all of humanity and not the private property of individuals, states and religious organizations have to collaborate in the transfer of beneficial knowledge, skills, expertise, cultures, languages, and religions – with tolerance and understanding. It is a world where the walls of universities are metaphorically falling down and the world has become a global campus. This demands the creation of new adaptive education models in which the distinction between learners and educators is blurred. In spite of the intimidating edifice of globalization, education needs to maintain the basics of cognition, viz., language, learning, memory, intelligence, and thinking as well as the positive emoting abilities of learners/educators. Spirituality needs to be redefined, in modern scientific terms, as the natural realm of ideas, cognition, sensory inputs, emotions, perceptions, and beliefs. It is culture-specific and interpenetrated in the cortico-thalamic processes of the brain.

Virtual aləmin və sosial mediyanın varlığı və ona olan ehtiyac haqda danışsaq, bunun zərurətini inkar edə bilmərik. Sözsüz ki, müasir dünyamızda həyatın əsas ehtiyaclarından birinə çevrilən, demək olar ki, sanki hava-su kimi dəyərli olan internet, həyatımızı elektrik enerjisi, mətbəə, telefon qədər dəyişdirdi. O, təkcə bir ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də bir çoxumuzun həyatının bir parçası oldu. Təhsil mənbəyimizə və mədəni fomalaşma amilimizə çevrildi. Axı texnologiya biz istəsək də, istəməsək də inkişaf edir. Və bu belə də olacaq. Bu inkişaf internet üçün də keçərlidir. Balansı qoruyaraq internetdən faydalanmaq və zərərlərindən qaçmaq isə öz əlimizdədir. İnternet üzərindən təhsil bizim üçün çox faydalıdır, amma bu təhsilin kimdən və necə əldə edilməsi də çox önəmlidir. Həmçinin virtual aləmin bizim mədəni formalaşmamızdakı rolunu da nəzərdə almalıyıq. Bir tələbə hansı üstün cəhətləri virtual aləmdən əldə edə bilər və hansı çatışmayan xüsusiyyətlərin hücumuna məruz qala bilər? Bax əsas məsələ budur. Hazırkı məqalədə elə bu haqda araşdırma aparacayıq. İn.allah tezliklə məqalənin tam versiyası sizə göndəriləcəkdir.

Məqalədə Dini virtual təhsilin keyfiyyət dərəcəsinin ölçü meyarlarında söhbət açılır. Virtual təhsil sisteminin lazımlı olması və faydaları haqqında danışılır.  Virtual təhsil sisteminin başqa təhsil sistemlərilə müqayisədəki üstünlüklərinə işarə olunur.  Dini virtual təhsilin ölçü meyarı haqqında söhbət açılır. Virtual dini təhsil sisteminin bizdən bir neçə tələbləri müzakirə edilir. Əsrlər boyu dünya mütəfəkkirləri arasında özünə məxsus fikir və düşüncəsi olan şəxslər yaşayıb-yaratmış, öz zəkası ilə bəşəriyyətə xidmətlər etmişlər. İnsanlıq bu şəxslərə çox şey borcludur. Məhz bu elm fədailərinin sayəsində insane dəyərlər inkişaf etmiş, düşüncələr işıqlanmış, qaranlıqlar aydınlığa qovuşmuşdur. Adından məlum olduğu kimi, Virtual təhsil sistemi, audio, video, sayt, televiziya və sair müxtəlif virtual-elektron vasitələrlə, icra edilən təhsil sistemidir. Həqiqətdə, Virtual təhsil sistemi müasir texnologiyadan istifadə etməklə qiyabi şəkildə onlayn fəzada təhsil almaqdır. Başqa sözlə  desək, Virtual təhsil sistemində tədris olunan mövzular, audio, video və mətndən istifadə edilərək, şagird və müəllim, yaxud şagirdlər arasında fikir mübadiləsi  yüksək şəkildə icra edildiyinə görə, təhsilin keyfiyyəti ən məqbul həddə yetişir. Müasir və inkişaf etmiş vasitələrdən istifadə edərək, elmi və ümumi məlumatları daha gözəl və üstün keyfiyyətlə təqdim etmək mümkündür. Misal olaraq, sayt vasitəsi ilə məlumat əldə edərkən, sizə təqdim olunan məlumatlar hər nə qədər rəngarəng və çox çeşidli olarsa, bir o qədər də, yüksək nəticə əldə edə bilərsiniz. Virtual təhsil zamanı tədris olunan mətnlər bir neçə formatda təqdim edilir. Həmçinin, bu proses, təhsil müdiriyyəti, şagirdlərin tərkib tapdığı qruplar, mütəxəssislər və dərslikləri hazırlayanları əhatə edir. Virtual təhsil sistemindən istifadə etməklə, şagirdlər onlara münasib olan zaman hüdudunda bəhrələnə bilirlər. Bu təhsil sisteminin ən dəyərli xüsusiyyətlərindən biri də, təhsil sahəsindəki nazir məqamların, müdirlərin, müəllimlərin tədris formasına, keyfiyyətinə və şagirdlərin fəaliyyətlərinə nəzarət etmək imkanının olmasıdır.  Virtual təhsil sisteminin hədəfi, müasir və daha sərfəli proqramlarla şəxsin elmini və  bacarığını artırmaqdır. Bu təhsil növündə, şagirdlər təlim gördükləri dövrənin məlumatlarına və mətninə malik olmaq üçün zaman və məkan məhdudiyyəti ilə üzləşmir. Virtual təhsil sistemində tədris mərkəzinə gediş-gəliş, müəllimlərə, müşavirlərə çəkilən xərclər azalır və əlavə vaxt itirilməsinin qarşısı alınır. Bu təhsil növündə, tədris dövrələri (semestrlər, vebinarlar) daha kiçik dövrələrə ayrıla və əvəzində daha çox günlər,  həftələr istifadə oluna bilər.   Virtual təhsil sistemində, klassik təhsildə olduğu kimi, müəllim və şagird arasında mətləbi daha yaxşı anlamaq üçün (təkrar) əlaqə yaratmaq mümkündür. Onlayn dərslərdə iştirak edən şəxslər, qorxu və xəcalət hissi olmadan, elə bir mühitə daxil olurlar ki, səhv etdikləri zaman başqalarının hökmü, tənəsi ilə üzləşmədən yeni-yeni mövzularda özlərini sınaya bilərlər. Bu imkan, xüsusilə də, şəxsin bir sıra məharətləri, qərara gəlmək, rəhbərlik etmək kimi qabiliyyətlərini təcrübə etdiyi zaman daha da öz əhəmiyyət və dəyərini aşkar edir.

Hamılıqla Allahın ip inə sarılın və prakən də olmayın. Allahın ne mətlərini xatırlayn. B ir-birinizin düşməni olduğunuz vaxt Allah qəlblərinizin arasına ülfət saldı. Həqi qət isə budur ki, başl ıca insan haqları epi stemoloji və onoloji baxımdan vicdan və xe yir məsələsidir. Bu ha qlar insanın etik təb iəti ilə əlaqəlidir. O nlar yazılı qanunlard an, hakimiyyətdən qaba q da mövcud olmuşdur. Yəni, hüquqlar əşyalar ın təbiətindən, insanı n fitrətindən, vicdanı n səsindən doğmuşdur. .. Adəmin ə. övladlar ının qissəsində bunu açıq-aşkar görürük. Ha bil fitrətən dərk etm işdir ki, həyatda olma q, yaşamaq onun müqədd əs haqqıdır, buna müda xilə isə aşkar günahd ır. Bu səbəbə İslam dini ədaləti meyar götürə rək,qeyri islam dinin in nümayəndələri və i slam məzhəblərinin ar dıcılları ilə dostluq və qardaşlıq münasib ətlərinin qurulmasına təşviq etmişdir.Hər bir dövrün təl əbləri olduğu kimi ,m üasir dövründə özünə məxsus tələb və ehtiy acları mövcuddur. Bu e htiyacları və tələblə ri tanımaq və ödəmək hər bir fərdin çiynin ə düşən vəzifələrdənd ir. Bu səbəbə İmam Sad iq (ə) bizləri yaşadığı mız dövrün tələblərin i tanımağa səsləyir. Y əni dövrümüzdən agah olmağa səsləyir, yalnı z agahlıq nəticəsində qarşılaşdığınız müşk üllərlə laiqli mübari zə apara bilərsiniz d eyə bir simaric qoyur . Virtual aləm yşadığ ımız çağdağ dövrün tə ləblərindən olan, insa n həyatının ayrılmaz bir hissəsi kimi desə k yanılmarıq. Virtual aləm fikir və düşüncə lərin, idioloji məktəb və görüşlərin təlqin vö təbliğ olunduğu b ir məkandır.Bizim boynumuza düşə n vəzifə, sadəcə çalış maqdan ibarətdir. Qura n-kərim buyurur:“İnsa n çalışdığından artıq heç bir mükafat alma yacaq.Amma,öz səyləri nin mükafatını tezlik lə alacaq.”Qurani-kərimin buyur duğu kimi iman və ağı l sahibi bu yolda var gücünü səfərbər edər k ədaləti meyarını po zmayacaq. Necəki, Musa Sədr bu ayənin təfsir ində qeyd edir: """"Bu me yar, ədalət mövzusunda da sübut olunub. İsla ma görə ədalətin olma sı, imanın olmasına bə rabərdir. Ədalətin həy ata keçməsi üşün səy göstərilməyəndə isə i manın heç bir dəyəri yoxdur. İslam dini, həy atın reallıqlarına əm əl etmək dinidir, xəya l və təsəvvür aləminə insanları dəvət etmə k, onlara xurafatla yol göstərmə k dini deyildir.Hər bir İman və ağıl sahibi firud dinin ş ərtlərindən sayılan  """"Əmr be məruf və nəhy əz münkər"""" prinsipin ə riayət etməlidir. Bunun ən gözəl və hamıya xitab edən rahat yolu isə VİRTUAL TƏHSİL-dir.

One thing we learn from Quran is that every prophet came with miracle similar to the tricks famous for the period of time or the region. For example in the time of the Pharaoh, he used to stupefy and manipulate people by use of magicians and their magic: Thus  he  stupefied  his  people, and  they obeyed  him,  they were  wicked  (sinning) people.[1] When Hz Musa came with his staff and dropped it, it turned to a snake and swallowed their magic. With a naked eye both sides did the same thing, hence they called Hz Musa a knowledgeable magician or another example, when in Arabia poetry was very popular, prophet Muhammad (pbuh) introduced Quran and no one could produce anything similar or close to it even one chapter (surah). We can go further and analyze story of Hz Yusuf, Hz Isa, Hz Saleh etc. What kind of lesson we learn from these stories? Every prophet came with a weapon similar what falsehood had for the specific region. Evil was fought back with the same “type” of weapon but with one difference, weapons of the prophets were from Allah (swt) and was representing, delivering the truth. We are living in a strange era now, full of false information, data, different theories and philosophies. And to push through this false representatives of evils uses internet, media and social media. Almost everyone has mobile phone nowadays and using them for social media. From time to time they notice some videos or information which is introduced by falsehood to move them out of Islam. Weak (in terms of knowledge and faith) people (most of people) fall into their trap very easily. In one word we seem loosing the game. What to do to change the situation: 1. Everyone (absolutely everyone) should bear the responsibility to improve his knowledge on the religion. 2. Those who has sufficient knowledge should use every possible ways and especially social media to share their knowledge and deliver the truth. We should stat from ourselves first! We need to get proper education, apply it to our life and then share it with others. Not all the cities has proper Islamic education centers and sometimes there are some barriers which stop us. For example location difference (I live in Baku but Islamic University is in Iran, Qom) and language difference (I speak Azeri, Russian, Turkish and English but don’t speak Farsi or Arabic). In the era of internet, there are virtual study systems which remove location barrier and as those studies are held in different languages it removes language barrier as well. A the moment I study in Al-Mustafa University virtually and in Azeri language. I think everyone who wants to contribute in improvement of Islam in the country should take this opportunity. After we have sufficient knowledge, we should use the same “weapon” as falsehood does (social media) to spread the truth. Here we need to consider lots of things, we need to produce the products accepted by people without resistance, know what they like. For example most of videos viewed the most are within 3 to 5 minutes, use some good background vocal melody, HD recording, cartoon type recording etc. There are some very good channels which I follow (for example “Islamic Pulse”) which does all these stuff in professional manner. As a summary, we need to use the same “weapon” in the same manner to deliver truth against the falsehood. All the praises are due to Allah (swt), due to His will all the good deeds start and finish successfully. [1]. Zukhruf, 54.