فریدون تقی پور

پیشینه و اهداف: ارزشیابی توصیفی، به عنوان رویکردی کلیدی در نظام آموزش ابتدایی ایران با تأکید بر سنجش مستمر و جامع، ظرفیت قابل توجهی برای بهبود کیفیت یادگیری و افزایش مشارکت فعال دانش آموزان دارد؛ اما در عمل با چالش های فراوانی همچون کمبود منابع آموزشی و مشکلات ساختاری مواجه است. این پژوهش با هدف شناسایی، تحلیل و ارائه راهکارهای عملی برای غلبه بر چالش ها و بهره مندی از فرصت های مرتبط با اجرای ارزشیابی توصیفی انجام شد. روش ها : مطالعه حاضر از نوع مرور نظام مند بود. به این منظور، 19 مقاله پژوهشی مرتبط که در سال های 1398 تا 1402 در پایگاه های اطلاعاتی SID و Magiran منتشر شده بودند، مورد بررسی قرار گرفتند. داده ها با استفاده از روش کدگذاری، تحلیل مضمونی و ترکیب یافته ها بر اساس مدل سندلوسکی و باروسو (2007) تحلیل شدند. یافته ها: تحلیل کیفی داده ها نشان داد اگرچه ارزشیابی توصیفی پتانسیل بالایی برای بهبود کیفیت یادگیری و افزایش مشارکت و انگیزه دانش آموزان دارد؛ اما اجرای آن در مدارس ابتدایی ایران با موانع قابل توجهی همراه است. اصلی ترین چالش های شناسایی شده عبارتند از: کمبود منابع آموزشی و پشتیبانی کافی، ضعف در مهارت ها و دانش حرفه ای معلمان در زمینه اجرای این رویکرد و مشکلات ساختاری در سطح برنامه ریزی درسی و سیاست گذاری های کلان آموزشی. نتیجه گیری: اجرای موفقیت آمیز ارزشیابی توصیفی نیازمند یک رویکرد جامع و هماهنگ با مشارکت فعال تمامی ذینفعان کلیدی شامل معلمان، مدیران، والدین و سیاست گذاران آموزشی است. غلبه بر چالش های شناسایی شده و استفاده بهینه از فرصت ها می تواند نقش بسزایی در ارتقاء کیفیت فرآیند یاددهی-یادگیری و تحقق اهداف آموزشی در مقطع ابتدایی داشته باشد.

زمینه: هویت علمی یکی از ارکان کلیدی در تربیت معلمان پژوهشگر و متعهد است، هویتی که در بستر تجربه های زیسته دانشجومعلمان و از خلال تعاملات آموزشی، پژوهشی و اجتماعی در محیط دانشگاه فرهنگیان شکل می گیرد. این هویت، که ابعادی همچون آگاهی تخصصی، تعلق به جامعه علمی و کنشگری پژوهشی را دربرمی گیرد، به شدت متأثر از کیفیت تجربه های دانشگاهی و فرایندهای یادگیری معلمان آینده است. هدف: پژوهش حاضر با هدف کاوش تجربه های زیسته دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان اردبیل و تبیین نقش محیط دانشگاهی در شکل گیری و تحول هویت علمی آنان انجام شده است. این پژوهش می کوشد با تحلیل روایت های دانشجومعلمان، ابعاد چندلایه و پویای هویت علمی را در بستر تربیت معلم آشکار سازد. روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و بر پایه راهبرد روایت پژوهی انجام شد. جامعه پژوهش شامل دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان اردبیل بود. نمونه گیری به شیوه هدفمند و با رعایت تنوع ویژگی های فردی و تحصیلی انجام گرفت. داده ها از طریق انجام ۲۱ مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری شد و فرآیند جمع آوری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده ها با بهره گیری از روش تحلیل مضمون (2006) Braun & Clarke در شش مرحله آشنایی با داده ها، تولید کدهای اولیه، جست وجوی مضامین، بازبینی مضامین، نام گذاری و تعریف مضامین و نگارش گزارش نهایی صورت پذبرفت. برای افزایش اعتبار یافته ها نیز بازبینی مکرر داده ها و رعایت اصول اخلاقی شامل رضایت آگاهانه و حفظ محرمانگی اطلاعات مد نظر قرار گرفت. یافته ها: از تحلیل داده ها، در مجموع 156 کد اولیه استخراج شد، که پس از پالایش، به 95 کد نهایی (مضامین پایه)، تقلیل یافت. این کدها در قالب 14 مضمون سازمان دهنده ودر نهایت 5 مضمون اصلی طبقه بندی شد. مضامین اصلی شامل «هویت علمی چندبُعدی»، «گسست میان هدف تربیتی و تجربه زیسته»، «زیست جهان یادگیری معلم»، «شکاف میان واقعیت دانشگاهی و انتظارات تربیتی»، و «تحول گرایی در تربیت معلم با محوریت کیفیت، کاربرد و مشارکت» بودند. یافته ها نشان داد که محیط دانشگاه فرهنگیان، با وجود پتانسیل هایی مانند اساتید دلسوز و فعالیت های پژوهشی، با موانعی چون ضعف محتوای آموزشی و کمبود فرصت های پژوهشی مواجه است؛ عواملی که به طور مستقیم که فرآیند شکل گیری هویت علمی را مختل می کند. نتیجه گیری: پژوهش نشان داد که هویت علمی دانشجو معلمان در تعامل با محیط دانشگاهی شکل می گیرد، اما با چالش هایی مانند ضعف محتوا، کمبود فرصت های پژوهشی و ناهماهنگی اهداف و واقعیت ها روبه روست. تقویت این هویت نیازمند تحول در ساختار، آموزش، نقش استادان و توجه به تجربه های زیسته است.

سالمندی از پدیده های مهم مردم شناختی و جمعیت شناختی قرن بیست و یکم است. بررسی آراء و اندیشه های دانشمندانی چون بوردیو، فوکو و هابرماس حاکی از این است که ما در عصر زبانی زندگی می کنیم. با توجه به این مسئله، هدف این پژوهش تحلیل انتقادی استعاره سالمندی در ایران و ارائه استعاره های بدیل برای آن است. برای رسیدن به این هدف، از روش تحلیل انتقادی استعاره چارتریس بلک استفاده شد. در این روش استعاره سالمندی در سه مرحله، مورد تشخیص، تفسیر و تبیین قرار گرفت. یافته ها حاکی از آن است که استعاره های «پیری به مثابه گنج» و «پیری به مثابه رنج» استعاره های غالب سالمندی ایران می باشد،که با خود ایدئولوژی های اجتماع گماینشافت (خانواده گسترده، همبستگی عمیق، ارزشمند بودن تجربه) و جامعه گزلشافت (خانواده هسته ای، فردگرایی، روحیه حسابگرانه، سکولاریسم) را تقویت می کنند. استعاره بدیل مناسب و مطلوب سالمندی آینده ایران «سالمند هوشمند» با پیشران های حکمرانی حمایتگر، شهر دوستدار سالمند، پویایی و سرزندگی، پیری در محل و اجتماع مجازی تشخیص داده شد که ایدئولوژی ها و گفتمان های جامعه پست مدرن و مجازی را تقویت می کند. نتیجه این که برای داشتن سالمندی سالم و فعال باید استعاره های منفی تغییر یابد و سیاست «سالمند هوشمند» به عنوان راهبرد اصلی دنبال شود.